<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X39n0699"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 699 梵网经顺硃</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 699 梵网经顺硃</title> <author>淸 德玉顺硃</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">39</idno>.<idno type="no">699</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-08-10 21:50:00 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">梵网经顺硃</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05062"> <charName>CBETA CHARACTER CB05062</charName> <mapping cb:dec="988102" type="PUA">U+F13C6</mapping> <mapping type="unicode">U+3C54</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>些</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[此/夕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05418"> <charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName> <mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping> <mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB13704"> <charName>CBETA CHARACTER CB13704</charName> <mapping cb:dec="996744" type="PUA">U+F3588</mapping> <mapping type="unicode">U+2DC1E</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[淴-心+口]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15444"> <charName>CBETA CHARACTER CB15444</charName> <mapping cb:dec="998484" type="PUA">U+F3C54</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+8534</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>麻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[菧-氐+林]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-10-11T16:54:45"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0001a" n="0001a"/> <lb ed="X" n="0001a01"/> <lb ed="X" n="0001a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 699-A <persName>佛</persName>说梵网经顺硃叙</cb:mulu><head>No. 699-A <lb ed="X" n="0001a03"/><lb ed="R061" n="0229a01"/> <persName>佛</persName>说梵网经顺硃叙</head> <lb ed="X" n="0001a04"/> <lb ed="X" n="0001a05"/><lb ed="R061" n="0229a02"/><p xml:id="pX39p0001a0501">德玉自丙申年。得戒于澄江和尙。後即参大随禅学。 <lb ed="X" n="0001a06"/><lb ed="R061" n="0229a03"/>而律部不暇研实虚声焉尔也。及从双桂先师得法。 <lb ed="X" n="0001a07"/><lb ed="R061" n="0229a04"/>南遊抵华山律堂。见其威仪。攸摄心恧。面愧无<anchor xml:id="nkr_note_add_0001a0701" n="0001a0701"/><anchor xml:id="beg0001a0701" n="0001a0701"/>已<anchor xml:id="end0001a0701"/>。欲 <lb ed="X" n="0001a08"/><lb ed="R061" n="0229a05"/>依学以赎前咎。而又恨识浪漂流。二三友人牵制。至 <lb ed="X" n="0001a09"/><lb ed="R061" n="0229a06"/>行脚事讫。还渝始拈先法戒二师香。以花严新创淸 <lb ed="X" n="0001a10"/><lb ed="R061" n="0229a07"/>规未整。虽草草露布。禅律幷行。亦有虚无实。遂禁足 <lb ed="X" n="0001a11"/><lb ed="R061" n="0229a08"/>于季。而关三载。日课花严万<persName>佛</persName>幷楞伽梵网等经。唯 <lb ed="X" n="0001a12"/><lb ed="R061" n="0229a09"/>梵网上卷求句读且难。况得義得味依法修行乎。蜀 <lb ed="X" n="0001a13"/><lb ed="R061" n="0229a10"/>无律师律体律学。其来久矣。乃展三昧和尙直解。谛 <lb ed="X" n="0001a14"/><lb ed="R061" n="0229a11"/>究之年馀。少有进益。但其中文理浩瀚。引证攸长。肤 <lb ed="X" n="0001a15"/><lb ed="R061" n="0229a12"/>学者实难趣入。非悟戒体廣学多闻细心于经论律 <lb ed="X" n="0001a16"/><lb ed="R061" n="0229a13"/>部者。亦不识三昧和尙之深心也。今此顺硃虽就正 <lb ed="X" n="0001a17"/><lb ed="R061" n="0229a14"/>文。顺硃塡墨亦从直解中截出。间或别出<anchor xml:id="nkr_note_add_0001a1701" n="0001a1701"/><anchor xml:id="beg0001a1701" n="0001a1701"/>己<anchor xml:id="end0001a1701"/>意。亦不 <lb ed="X" n="0001a18"/><lb ed="R061" n="0229a15"/>敢杜撰外三昧和尙法眼也。玉岂借斯以沽名哉。实 <lb ed="X" n="0001a19"/><lb ed="R061" n="0229a16"/>欲雪心澡身以赎荒戒之咎。幷令肤学者稍识戒体。 <lb ed="X" n="0001a20"/><lb ed="R061" n="0229a17"/>三十心十地根本戒用。十重四十八轻。端倪戒师有 <lb ed="X" n="0001a21"/><lb ed="R061" n="0229a18"/>據。戒用有体。戒学有本。以僶勉躬行。证悟自性本有 <lb ed="X" n="0001a22"/><lb ed="R061" n="0229b01"/>金刚宝戒也。藁成。俾慈雲仙上座抄录。</p><p xml:id="pX39p0001a2216" cb:place="inline">时 <lb ed="X" n="0001a23" type="honorific"/><lb ed="R061" n="0229b02"/>康熙二十年辛酉岁菊月念日也华巖德玉叙</p></cb:div> <lb ed="X" n="0001a24"/> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0001b" n="0001b"/> <lb ed="X" n="0001b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1"><persName>佛</persName>说梵网经顺硃</cb:mulu> <lb ed="X" n="0001b02"/><cb:docNumber>No. 699</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0001b03"/><lb ed="R061" n="0230a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><persName>佛</persName>说梵网经顺硃卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0001b04"/> <lb ed="X" n="0001b05"/><lb ed="R061" n="0230a02"/><byline cb:type="other">姚秦三藏法师 鸠摩罗什奉 诏译</byline> <lb ed="X" n="0001b06"/><lb ed="R061" n="0230a03"/><byline cb:type="author">蜀渝华巖季而关 圣可德玉 顺硃</byline> <lb ed="X" n="0001b07"/><lb ed="R061" n="0230a04"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">慈雲寺</name> 价南慧仙 誊录</byline> <lb ed="X" n="0001b08"/><lb ed="R061" n="0230a05"/><p xml:id="pX39p0001b0801">菩萨心地品之上</p> <lb ed="X" n="0001b09"/><lb ed="R061" n="0230a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0001b0901">〇初释经题目</p> <lb ed="X" n="0001b10"/><lb ed="R061" n="0230a07"/><p xml:id="pX39p0001b1001"><persName>佛</persName>者。梵语<persName>佛陀</persName>。华言觉。觉有自觉觉他觉满三義。 <lb ed="X" n="0001b11"/><lb ed="R061" n="0230a08"/>何谓自觉。以凡夫偝觉照合尘劳不能自觉。唯如 <lb ed="X" n="0001b12"/><lb ed="R061" n="0230a09"/>来从凡夫发心持<persName>佛</persName>净戒。離心意识参。出凡圣路 <lb ed="X" n="0001b13"/><lb ed="R061" n="0230a10"/>学。悟自性真空。了惑业虚妄。故名自觉。何谓觉他。 <lb ed="X" n="0001b14"/><lb ed="R061" n="0230a11"/>以二乘厌生死取涅槃不能觉他。唯<persName>如来</persName>证平等 <lb ed="X" n="0001b15"/><lb ed="R061" n="0230a12"/>智得法性空。运无缘慈入魔<persName>佛</persName>界。廣化众生離苦 <lb ed="X" n="0001b16"/><lb ed="R061" n="0230a13"/>得乐。故名觉他。何谓觉满。以菩萨起大悲度众生 <lb ed="X" n="0001b17"/><lb ed="R061" n="0230a14"/>觉行未圆。唯<persName>如来</persName>心色俱離根本智显。五住尽二 <lb ed="X" n="0001b18"/><lb ed="R061" n="0230a15"/>死亡。三觉圆万德备。故名曰觉满。<persName>如来</persName>具足十号。 <lb ed="X" n="0001b19"/><lb ed="R061" n="0230a16"/>今擧一号则十号齐彰。此<persName>佛</persName>即<name role="" type="person">娑婆世界</name>能说法 <lb ed="X" n="0001b20"/><lb ed="R061" n="0230a17"/>之主也。说者即所说之法義也。<persName>佛</persName>说者乃觉皇亲 <lb ed="X" n="0001b21"/><lb ed="R061" n="0230a18"/>口所宣。非菩萨声闻之所能说故也。梵网者。<persName>世尊</persName> <lb ed="X" n="0001b22"/><lb ed="R061" n="0230b01"/>不離菩提树。而升四禅天。观诸大梵天王网罗幢 <lb ed="X" n="0001b23"/><lb ed="R061" n="0230b02"/>因。为说无量世界犹如网孔。一一世界各各不同 <lb ed="X" n="0001b24"/><lb ed="R061" n="0230b03"/>别异无量。<persName>佛</persName>教门亦复如是。梵网喩也。即喩以表 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0001c" n="0001c"/> <lb ed="X" n="0001c01"/><lb ed="R061" n="0230b04"/>法也。无量网孔喩无量世界无量众生心无量<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0001c02"/><lb ed="R061" n="0230b05"/>教门无量菩萨差别阶级无量诸<persName>佛</persName>受用境界。以 <lb ed="X" n="0001c03"/><lb ed="R061" n="0230b06"/>此一喩而摄多義。故从喩立题也。经者。梵语修多 <lb ed="X" n="0001c04"/><lb ed="R061" n="0230b07"/>罗。华言契经。上契诸<persName>佛</persName>之理。合道而言。下契众生 <lb ed="X" n="0001c05"/><lb ed="R061" n="0230b08"/>之機。逗根而说。故曰契经。又经者线也径也涌泉 <lb ed="X" n="0001c06"/><lb ed="R061" n="0230b09"/>也绳墨也。此皆随義立名。总不出贯摄常法四字。 <lb ed="X" n="0001c07"/><lb ed="R061" n="0230b10"/>贯者贯串诸<persName>佛</persName>之旨趣。摄者摄持所化之機宜。常 <lb ed="X" n="0001c08"/><lb ed="R061" n="0230b11"/>者古今不变。法者凡圣同轨。<persName>佛</persName>说梵网四字。乃所 <lb ed="X" n="0001c09"/><lb ed="R061" n="0230b12"/>诠之義。经之一字乃能诠之文。能所合目为题。故 <lb ed="X" n="0001c10"/><lb ed="R061" n="0230b13"/>名<persName>佛</persName>说梵网经。</p> <lb ed="X" n="0001c11"/><lb ed="R061" n="0230b14"/><p xml:id="pX39p0001c1101">〇二释译人名</p></cb:div> <lb ed="X" n="0001c12"/><lb ed="R061" n="0230b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0001c1201">姚秦三藏法师鸠摩罗什奉 诏译</p></cb:div> <lb ed="X" n="0001c13"/><lb ed="R061" n="0230b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0001c1301">姚秦者。秦国之主。姓姚。名兴。乃後秦非符秦也。三 <lb ed="X" n="0001c14"/><lb ed="R061" n="0230b17"/>藏者。即经藏律藏论藏。法师者。谓此师学通三藏。 <lb ed="X" n="0001c15"/><lb ed="R061" n="0230b18"/>以一心常住不变之经。三业体净无为之律。核定 <lb ed="X" n="0001c16"/><lb ed="R061" n="0231a01"/>是非邪正之论。以是自师。以是师人。就德彰名。故 <lb ed="X" n="0001c17"/><lb ed="R061" n="0231a02"/>名三藏。法师鸠摩罗什者。华言童寿。谓师童年而 <lb ed="X" n="0001c18"/><lb ed="R061" n="0231a03"/>有耆德。故云童寿。什者谓善识此方文字知识。本 <lb ed="X" n="0001c19"/><lb ed="R061" n="0231a04"/>龟兹国人。後秦弘始三年入长安。译经论九十八 <lb ed="X" n="0001c20"/><lb ed="R061" n="0231a05"/>部。梵网最第一。师位证贤圣者。南山感应传云。七 <lb ed="X" n="0001c21"/><lb ed="R061" n="0231a06"/><persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0001c2101" n="0001c2101"/><anchor xml:id="beg0001c2101" n="0001c2101"/>已<anchor xml:id="end0001c2101"/>来译经之师也。奉诏者。奉秦王之诏命。而翻 <lb ed="X" n="0001c22"/><lb ed="R061" n="0231a07"/>译此经也。译者易也。易梵国之语。为华夏之言。华 <lb ed="X" n="0001c23"/><lb ed="R061" n="0231a08"/>梵幷擧。合目为题。故云鸠摩罗什奉 诏译。</p> <lb ed="X" n="0001c24"/><lb ed="R061" n="0231a09"/><p xml:id="pX39p0001c2401">〇三释经品题</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0002a" n="0002a"/> <lb ed="X" n="0002a01"/><lb ed="R061" n="0231a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0002a0101">菩萨心地品之上</p></cb:div> <lb ed="X" n="0002a02"/><lb ed="R061" n="0231a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0002a0201">菩萨者。梵语菩提萨埵。华言觉有情。西域好廣。此 <lb ed="X" n="0002a03"/><lb ed="R061" n="0231a12"/>方喜略。唯存菩萨。義含提埵。乃上弘下化之人也。 <lb ed="X" n="0002a04"/><lb ed="R061" n="0231a13"/>心地者。即三十心十地也。又指法而言。即众生本 <lb ed="X" n="0002a05"/><lb ed="R061" n="0231a14"/>元心地。迷之者轮迴六凡。悟之者直入四圣。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0002a06"/><lb ed="R061" n="0231a15"/>证此。菩萨修此。众生迷此。<persName>如来</persName>愍念兴慈运悲。往 <lb ed="X" n="0002a07"/><lb ed="R061" n="0231a16"/>来三界八千返。只为发明一切众生本有心地。唯 <lb ed="X" n="0002a08"/><lb ed="R061" n="0231a17"/>欲众生依此心地禀受金刚光明宝戒为本修因。 <lb ed="X" n="0002a09"/><lb ed="R061" n="0231a18"/>扣<anchor xml:id="nkr_note_add_0002a0901" n="0002a0901"/><anchor xml:id="beg0002a0901" n="0002a0901"/>己<anchor xml:id="end0002a0901"/>而求。莫向别讨。故名心地。品者类也。众类相 <lb ed="X" n="0002a10"/><lb ed="R061" n="0231b01"/>从之義。此经一大部一百一十二卷六十一品。菩 <lb ed="X" n="0002a11"/><lb ed="R061" n="0231b02"/>萨心地品正当第十。此一品之文分为上下二卷。 <lb ed="X" n="0002a12"/><lb ed="R061" n="0231b03"/>上明菩萨理智观行修证阶级。即三十心十地也。 <lb ed="X" n="0002a13"/><lb ed="R061" n="0231b04"/>下明菩萨心地戒法轻重开遮止作持犯。即五十 <lb ed="X" n="0002a14"/><lb ed="R061" n="0231b05"/>八戒也。卷有上下之分。此卷居上。故曰品之上。</p> <lb ed="X" n="0002a15"/><lb ed="R061" n="0231b06"/><p xml:id="pX39p0002a1501">〇四正解经文</p></cb:div> <lb ed="X" n="0002a16"/><lb ed="R061" n="0231b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0002a1601">尔时释迦牟尼<persName>佛</persName>。在第四禅地中。<name role="" type="person">摩醯首罗</name>天王宫。 <lb ed="X" n="0002a17"/><lb ed="R061" n="0231b08"/>与无量大梵天王。不可说不可说菩萨众。说莲花台 <lb ed="X" n="0002a18"/><lb ed="R061" n="0231b09"/>藏世界。<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>所说心地法门品。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0002a19"/><lb ed="R061" n="0231b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0002a1901">尔时者。即无量天人菩萨集会之时也。释迦牟尼 <lb ed="X" n="0002a20"/><lb ed="R061" n="0231b11"/><persName>佛</persName>者。此标能化之主也。梵语释迦牟尼。義翻能仁 <lb ed="X" n="0002a21"/><lb ed="R061" n="0231b12"/>寂默。以能仁表姓德。寂默显理致。又能仁不住涅 <lb ed="X" n="0002a22"/><lb ed="R061" n="0231b13"/>槃。寂默不住生死。又仁忍也。以闻善不即喜。闻恶 <lb ed="X" n="0002a23"/><lb ed="R061" n="0231b14"/>不即怒。能含忍于善恶也。又于无生法忍可忍证。 <lb ed="X" n="0002a24"/><lb ed="R061" n="0231b15"/>故云忍也。在第四禅地中者。标所住之处也。在者 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0002b" n="0002b"/> <lb ed="X" n="0002b01"/><lb ed="R061" n="0231b16"/>住也。第者次第。谓三界共九地。欲界为一地。名五 <lb ed="X" n="0002b02"/><lb ed="R061" n="0231b17"/>趣杂居地。色界有四地。初禅名離生喜乐地。二禅 <lb ed="X" n="0002b03"/><lb ed="R061" n="0231b18"/>名定生喜乐地。三禅名離喜妙乐地。四禅名捨念 <lb ed="X" n="0002b04"/><lb ed="R061" n="0232a01"/>淸静地。无色界有四地。一空无边处地。二识无边 <lb ed="X" n="0002b05"/><lb ed="R061" n="0232a02"/>处地。三无所有处地。四非非想处地。此当色界第 <lb ed="X" n="0002b06"/><lb ed="R061" n="0232a03"/>四禅捨念淸静地。九地之中乃<name role="" type="person">摩醯首罗</name>天王所 <lb ed="X" n="0002b07"/><lb ed="R061" n="0232a04"/>住之处。亦名有顶天。又名色究竟天。法雲地菩萨 <lb ed="X" n="0002b08"/><lb ed="R061" n="0232a05"/>多寄住于此处说法。<name role="" type="person">摩醯首罗</name>。华言大自在。又云 <lb ed="X" n="0002b09"/><lb ed="R061" n="0232a06"/>威灵。或云三目。此天为三界尊极之至。辅行记云。 <lb ed="X" n="0002b10"/><lb ed="R061" n="0232a07"/>色界天王三目八臂。骑白牛执白拂。有大威力。居 <lb ed="X" n="0002b11"/><lb ed="R061" n="0232a08"/>菩萨住处。能知三界雨滴之数。统摄大千世界。于 <lb ed="X" n="0002b12"/><lb ed="R061" n="0232a09"/>色界中。此天独尊。即统诸大梵天王之主也。<persName>佛</persName>欲 <lb ed="X" n="0002b13"/><lb ed="R061" n="0232a10"/>显此心地道戒甚深秘密最尊最贵。故在此大梵 <lb ed="X" n="0002b14"/><lb ed="R061" n="0232a11"/>天王宫中之内廷而说也。与无量等者。此标听法 <lb ed="X" n="0002b15"/><lb ed="R061" n="0232a12"/>之众也。无量大梵天王者。以一释迦应千百亿释 <lb ed="X" n="0002b16"/><lb ed="R061" n="0232a13"/>迦。标千百亿世界。而千百亿世界中之梵王同时 <lb ed="X" n="0002b17"/><lb ed="R061" n="0232a14"/>集会也。不可说不可说菩萨众者。言法会听众非 <lb ed="X" n="0002b18"/><lb ed="R061" n="0232a15"/>是算数所能知之。皆是大根器众也。说莲花台藏 <lb ed="X" n="0002b19"/><lb ed="R061" n="0232a16"/>世界者。指受法之处也。<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>所说者。明授法 <lb ed="X" n="0002b20"/><lb ed="R061" n="0232a17"/>之人也。说法有宗。传法有本也。梵语卢舍那。此云 <lb ed="X" n="0002b21"/><lb ed="R061" n="0232a18"/>净满。言诸恶净尽众德悉满。此即圆满报身<persName>佛</persName>。下 <lb ed="X" n="0002b22"/><lb ed="R061" n="0232b01"/>卷廣明其義。心地法门品者。心地品解见上文。法 <lb ed="X" n="0002b23"/><lb ed="R061" n="0232b02"/>者轨持之義。门者通达之義。谓依法修行。直至<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0002b24"/><lb ed="R061" n="0232b03"/>地。所谓十方婆伽梵一路涅槃门。有大陀罗尼门。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0002c" n="0002c"/> <lb ed="X" n="0002c01"/><lb ed="R061" n="0232b04"/>不二法门。宗师云。入此门来莫存知解等是也。故 <lb ed="X" n="0002c02"/><lb ed="R061" n="0232b05"/>曰法门。此一节乃初化<persName>佛</persName>说法。叙说心地法门品 <lb ed="X" n="0002c03"/><lb ed="R061" n="0232b06"/>之由致也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0002c04"/><lb ed="R061" n="0232b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0002c0401">是时释迦身放慧光所照。从此天王宫。乃至莲花台 <lb ed="X" n="0002c05"/><lb ed="R061" n="0232b08"/>藏世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0002c06"/><lb ed="R061" n="0232b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0002c0601">是时者。是释迦<persName>佛</persName>与众说毘卢<persName>佛</persName>所说心地法门 <lb ed="X" n="0002c07"/><lb ed="R061" n="0232b10"/>品由致之时也。释迦解见上身放慧光。所照者。身 <lb ed="X" n="0002c08"/><lb ed="R061" n="0232b11"/>即全身。放乃显露。慧者如如智慧。光者果德光明。 <lb ed="X" n="0002c09"/><lb ed="R061" n="0232b12"/>此个全光非独诸<persName>佛</persName>有之。一切众生具有。皆因无 <lb ed="X" n="0002c10"/><lb ed="R061" n="0232b13"/>明障慧而不证得。故<persName>世尊</persName>以大方便。垂示此光。无 <lb ed="X" n="0002c11"/><lb ed="R061" n="0232b14"/>非发明人人本有心地戒光。俾其自<anchor xml:id="nkr_note_add_0002c1101" n="0002c1101"/><anchor xml:id="beg0002c1101" n="0002c1101"/>己<anchor xml:id="end0002c1101"/>修持。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0002c1102" n="0002c1102"/><anchor xml:id="beg0002c1102" n="0002c1102"/>己<anchor xml:id="end0002c1102"/> <lb ed="X" n="0002c12"/><lb ed="R061" n="0232b15"/>悟证矣。所照者。承前起後言。全光所照之处也。从 <lb ed="X" n="0002c13"/><lb ed="R061" n="0232b16"/>此天王宫乃至<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>者。示全光所照处。 <lb ed="X" n="0002c14"/><lb ed="R061" n="0232b17"/>情与无情尽被此全身慧光。一光所摄也。此饰乃 <lb ed="X" n="0002c15"/><lb ed="R061" n="0232b18"/>二放光现瑞。叙发起之缘也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0002c16"/><lb ed="R061" n="0233a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0002c1601">其中一切世界。一切众生。各各相视。欢喜快乐。而未 <lb ed="X" n="0002c17"/><lb ed="R061" n="0233a02"/>能知此光。光何因何缘皆生疑念。无量天人亦生疑 <lb ed="X" n="0002c18"/><lb ed="R061" n="0233a03"/>念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0002c19"/><lb ed="R061" n="0233a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0002c1901">其中一切等者。总擧依正二报。即指天宫华藏之 <lb ed="X" n="0002c20"/><lb ed="R061" n="0233a05"/>两间。凡光所照处。一切世界所有一切众生莫不 <lb ed="X" n="0002c21"/><lb ed="R061" n="0233a06"/>各各相视其光欢喜快乐也。类数无量。故名一切。 <lb ed="X" n="0002c22"/><lb ed="R061" n="0233a07"/>众法相生。故名众生。此光昔无。于今忽有。各既睹 <lb ed="X" n="0002c23"/><lb ed="R061" n="0233a08"/>光。咸<anchor xml:id="nkr_note_orig_0002001" n="0002001"/>护。饶益。故曰欢喜快乐。而未能知此光等者。 <lb ed="X" n="0002c24"/><lb ed="R061" n="0233a09"/>宝光虽放。尘相未空。肉眼凡夫徒被其光。故未能 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0003a" n="0003a"/> <lb ed="X" n="0003a01"/><lb ed="R061" n="0233a10"/>知此光何因何缘而证得。又未能知此光何因何 <lb ed="X" n="0003a02"/><lb ed="R061" n="0233a11"/>缘而放之。岂唯博地凡夫皆生疑念。即有身光之 <lb ed="X" n="0003a03"/><lb ed="R061" n="0233a12"/>无量天人心慧昏蒙。于<persName>佛</persName>身光莫知所出。亦生疑 <lb ed="X" n="0003a04"/><lb ed="R061" n="0233a13"/>念。所谓不離当处常湛然。觅即知君不可见也。此 <lb ed="X" n="0003a05"/><lb ed="R061" n="0233a14"/>节乃三睹光生疑。叙明发问之端也。以上总叙人 <lb ed="X" n="0003a06"/><lb ed="R061" n="0233a15"/>天不达<persName>佛</persName>光因缘之所以竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003a07"/><lb ed="R061" n="0233a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0003a0701">尔时众中玄通华光主菩萨。从大莊严华光明三昧 <lb ed="X" n="0003a08"/><lb ed="R061" n="0233a17"/>起。以<persName>佛</persName>神力。放金刚白雲色光。光照一切世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003a09"/><lb ed="R061" n="0233a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0003a0901">尔时者。即人天生疑作念之时也。众中等者。此擧 <lb ed="X" n="0003a10"/><lb ed="R061" n="0233b01"/>众明当機也。此菩萨是花严海会不可说不可说 <lb ed="X" n="0003a11"/><lb ed="R061" n="0233b02"/>众中当機首领大菩萨也。<persName>佛</persName>放此光甚深难测。非 <lb ed="X" n="0003a12"/><lb ed="R061" n="0233b03"/>具大智慧者不能晓了。唯此菩萨具大行华。智慧 <lb ed="X" n="0003a13"/><lb ed="R061" n="0233b04"/>明妙。可通此光为众中作唱导之主。以德彰名。故 <lb ed="X" n="0003a14"/><lb ed="R061" n="0233b05"/>云玄通华光主菩萨。从大莊严华光明三昧起者。 <lb ed="X" n="0003a15"/><lb ed="R061" n="0233b06"/>从自也。大廣备之義。莊严法身果海有三義。一六 <lb ed="X" n="0003a16"/><lb ed="R061" n="0233b07"/>度万行。二一切智慧。三第一義谛。其中华乃行华。 <lb ed="X" n="0003a17"/><lb ed="R061" n="0233b08"/>即福德莊严。光明乃智慧。即智慧莊严。三昧乃正 <lb ed="X" n="0003a18"/><lb ed="R061" n="0233b09"/>定。即第一義谛莊严。此三廣备。故名大莊严。此菩 <lb ed="X" n="0003a19"/><lb ed="R061" n="0233b10"/>萨住是定中。即自是定而起。故云从大莊严华光 <lb ed="X" n="0003a20"/><lb ed="R061" n="0233b11"/>明三昧起也。以<persName>佛</persName>神力等者。谓此菩萨请问大法。 <lb ed="X" n="0003a21"/><lb ed="R061" n="0233b12"/>必仗<persName>如来</persName>神力加被。方能发起智。问以<persName>佛</persName>神力故。 <lb ed="X" n="0003a22"/><lb ed="R061" n="0233b13"/>始能放金刚坚贵白雲净智如幻之色光也。光照 <lb ed="X" n="0003a23"/><lb ed="R061" n="0233b14"/>一切世界者。显此光之迹周遍圆融而无障碍也。 <lb ed="X" n="0003a24"/><lb ed="R061" n="0233b15"/>此一节乃四玄主集。问中有二。初起定放光光照。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0003b" n="0003b"/> <lb ed="X" n="0003b01"/><lb ed="R061" n="0233b16"/>一切以摄众也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003b02"/><lb ed="R061" n="0233b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0003b0201">是中一切菩萨。皆来集会。与共同心异口问此光。光 <lb ed="X" n="0003b03"/><lb ed="R061" n="0233b18"/>为何等相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003b04"/><lb ed="R061" n="0234a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0003b0401">是中者。是一切世界之中也。一切菩萨者。即一切 <lb ed="X" n="0003b05"/><lb ed="R061" n="0234a02"/>世界中之大菩萨也。皆来集会者。因光明所照。不 <lb ed="X" n="0003b06"/><lb ed="R061" n="0234a03"/>约而同共会此处也。与共同心者。因光悚动。同示 <lb ed="X" n="0003b07"/><lb ed="R061" n="0234a04"/>一疑而问也。异口者。人各有身口随身异也。问此 <lb ed="X" n="0003b08"/><lb ed="R061" n="0234a05"/>光光为何等相者。即问释迦<persName>如来</persName>全身所放之慧 <lb ed="X" n="0003b09"/><lb ed="R061" n="0234a06"/>光也。此光即果中境界。前众生未发菩萨心。只疑 <lb ed="X" n="0003b10"/><lb ed="R061" n="0234a07"/>因缘。故曰何因何缘。此诸菩萨是因中人。只问果 <lb ed="X" n="0003b11"/><lb ed="R061" n="0234a08"/>中之事。故曰光为何等相。何因何缘。即下释迦请 <lb ed="X" n="0003b12"/><lb ed="R061" n="0234a09"/>问舍那云一切众生为何因缘得成菩萨十地道 <lb ed="X" n="0003b13"/><lb ed="R061" n="0234a10"/>等文之案。光为何等相。即下请问当成<persName>佛</persName>果为何 <lb ed="X" n="0003b14"/><lb ed="R061" n="0234a11"/>等相之案。此一节乃二集众发问也。自首至此序 <lb ed="X" n="0003b15"/><lb ed="R061" n="0234a12"/>分竟。下明正宗分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003b16"/><lb ed="R061" n="0234a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0003b1601">是时释迦即擎接此世界大众。还至<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>。 <lb ed="X" n="0003b17"/><lb ed="R061" n="0234a14"/>百万亿紫金刚光明宫中。见<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。坐百万亿莲 <lb ed="X" n="0003b18"/><lb ed="R061" n="0234a15"/>华赫赫光明座上。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003b19"/><lb ed="R061" n="0234a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0003b1901">是时者。即此人天大众诸菩萨请问之时也。释迦 <lb ed="X" n="0003b20"/><lb ed="R061" n="0234a17"/>是能化之迹<persName>佛</persName>。即擎接此世界大众者。乃所化之 <lb ed="X" n="0003b21"/><lb ed="R061" n="0234a18"/>生也。在上曰擎。在下曰接。即擎接此光光所照一 <lb ed="X" n="0003b22"/><lb ed="R061" n="0234b01"/>切世界中生疑集会有根性之大众也。言还至者。 <lb ed="X" n="0003b23"/><lb ed="R061" n="0234b02"/>谓此释迦与诸菩萨一切众生。元从<name role="" type="person">华藏世界</name>舍 <lb ed="X" n="0003b24"/><lb ed="R061" n="0234b03"/>那本迹心地戒中一光流出。今复还归本体故。莲 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0003c" n="0003c"/> <lb ed="X" n="0003c01"/><lb ed="R061" n="0234b04"/>花台等者。即舍那本迹之处。<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>。详在 <lb ed="X" n="0003c02"/><lb ed="R061" n="0234b05"/>後文。亿有四亿。百亿。千百亿。百万亿。万万亿。此乃 <lb ed="X" n="0003c03"/><lb ed="R061" n="0234b06"/>四亿中第三百万亿也。紫金刚光明表菩提智境。 <lb ed="X" n="0003c04"/><lb ed="R061" n="0234b07"/>宫中表涅槃理境。谓理因智明。智由理发。以理冥 <lb ed="X" n="0003c05"/><lb ed="R061" n="0234b08"/>智。以智契理。理智圆融。法报无碍。报化圆融。迹本 <lb ed="X" n="0003c06"/><lb ed="R061" n="0234b09"/>不二也。见<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>者。释迦旋归本界。觌面相睹。 <lb ed="X" n="0003c07"/><lb ed="R061" n="0234b10"/>亲见本师法身智身境界。所谓今日始见孃生面 <lb ed="X" n="0003c08"/><lb ed="R061" n="0234b11"/>也。坐百万亿莲花赫赫光明座上者。即舍那所坐 <lb ed="X" n="0003c09"/><lb ed="R061" n="0234b12"/>之座。座以莲花者。莲之开敷表权实双彰也。赫赫 <lb ed="X" n="0003c10"/><lb ed="R061" n="0234b13"/>者。光焰炽盛貌。光明者。智慧之照用相。此<persName>如来</persName>于 <lb ed="X" n="0003c11"/><lb ed="R061" n="0234b14"/>因地中。以大智慧破惑证真。故感果中报德住此 <lb ed="X" n="0003c12"/><lb ed="R061" n="0234b15"/>莲花赫赫光明之座。自安安人也。俱名百万亿者。 <lb ed="X" n="0003c13"/><lb ed="R061" n="0234b16"/>即千释迦千百亿释迦之光明莲花。围绕舍那宫 <lb ed="X" n="0003c14"/><lb ed="R061" n="0234b17"/>座。故云百万亿赫赫光明莲花之座。此明三身圆 <lb ed="X" n="0003c15"/><lb ed="R061" n="0234b18"/>会之相。花严廣明百万亿。此正宗分初明心地道 <lb ed="X" n="0003c16"/><lb ed="R061" n="0235a01"/>有四。初化<persName>佛</persName>代请。亦有二。初摄生还本。叙摄用归 <lb ed="X" n="0003c17"/><lb ed="R061" n="0235a02"/>体生<persName>佛</persName>无差之義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003c18"/><lb ed="R061" n="0235a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0003c1801">时释迦及诸大众。一时礼敬<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>足下<anchor xml:id="nkr_note_add_0003c1801" n="0003c1801"/><anchor xml:id="beg0003c1801" n="0003c1801"/>已<anchor xml:id="end0003c1801"/>。释迦 <lb ed="X" n="0003c19"/><lb ed="R061" n="0235a04"/><persName>佛</persName>言。此世界中。地及虚空一切众生。为何因缘得成 <lb ed="X" n="0003c20"/><lb ed="R061" n="0235a05"/>菩萨十地道。当成<persName>佛</persName>果。为何等相。如<persName>佛</persName>性本源品中。 <lb ed="X" n="0003c21"/><lb ed="R061" n="0235a06"/>廣问一切菩萨种子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0003c22"/><lb ed="R061" n="0235a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0003c2201">时释迦至释迦<persName>佛</persName>言叙请法之仪。则表三业<g ref="#CB05418">虔</g>诚 <lb ed="X" n="0003c23"/><lb ed="R061" n="0235a08"/>也。一时乃一念生敬之时。意业<g ref="#CB05418">虔</g>诚也。礼<persName>佛</persName>足身 <lb ed="X" n="0003c24"/><lb ed="R061" n="0235a09"/>业<g ref="#CB05418">虔</g>诚也。释迦<persName>佛</persName>言口业<g ref="#CB05418">虔</g>诚也。诸<persName>佛</persName>请法尙具 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0004a" n="0004a"/> <lb ed="X" n="0004a01"/><lb ed="R061" n="0235a10"/>此仪。馀请法者可知也。此世界中者。即此娑婆世 <lb ed="X" n="0004a02"/><lb ed="R061" n="0235a11"/>界之中也。地及虚空者。地即人间。虚空即天上。一 <lb ed="X" n="0004a03"/><lb ed="R061" n="0235a12"/>切众生者。即释迦<persName>如来</persName>擎接人间天上一切世界 <lb ed="X" n="0004a04"/><lb ed="R061" n="0235a13"/>中睹光生疑根熟之众生也。为何因缘得成菩萨 <lb ed="X" n="0004a05"/><lb ed="R061" n="0235a14"/>十地道者。因缘即因行。道即<persName>佛</persName>果。意谓一切众生 <lb ed="X" n="0004a06"/><lb ed="R061" n="0235a15"/>发菩提心。返妄归真。欲修<persName>佛</persName>道。毕竟以何因行。方 <lb ed="X" n="0004a07"/><lb ed="R061" n="0235a16"/>至<persName>佛</persName>果耶。此是第一问。即前天人疑何因何缘之 <lb ed="X" n="0004a08"/><lb ed="R061" n="0235a17"/>意。当成<persName>佛</persName>果为何等相者。意谓当成<persName>佛</persName>果之时。毕 <lb ed="X" n="0004a09"/><lb ed="R061" n="0235a18"/>竟又是何等境界耶。此是第二问。即上华光主放 <lb ed="X" n="0004a10"/><lb ed="R061" n="0235b01"/>光集众。同心异口。问此光光为何等相之意。此是 <lb ed="X" n="0004a11"/><lb ed="R061" n="0235b02"/>略问。如<persName>佛</persName>性本源品中。廣问一切菩萨种子<persName>佛</persName>性。 <lb ed="X" n="0004a12"/><lb ed="R061" n="0235b03"/>本源品即大部六十一品之一品。在彼品中。廣明 <lb ed="X" n="0004a13"/><lb ed="R061" n="0235b04"/>成<persName>佛</persName>真因种子。<persName>佛</persName>性即菩提心。乃本觉義。在众生 <lb ed="X" n="0004a14"/><lb ed="R061" n="0235b05"/>分中名<persName>佛</persName>性。非众生分中名曰法性。今擧在因。故 <lb ed="X" n="0004a15"/><lb ed="R061" n="0235b06"/>名<persName>佛</persName>性。菩萨种子即因地心也。此第二正请决疑 <lb ed="X" n="0004a16"/><lb ed="R061" n="0235b07"/>也。此化<persName>佛</persName>代问竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004a17"/><lb ed="R061" n="0235b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0004a1701">尔时<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。即大欢喜。现虚空光体性。本源成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0004a18"/><lb ed="R061" n="0235b09"/>常住法身三昧。示诸大众。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004a19"/><lb ed="R061" n="0235b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0004a1901">尔时者。即释迦请问之时也。即大欢喜者。谓此心 <lb ed="X" n="0004a20"/><lb ed="R061" n="0235b11"/>地法门能令众生離苦得乐。正是<persName>佛</persName>之本怀。故大 <lb ed="X" n="0004a21"/><lb ed="R061" n="0235b12"/>欢喜也。现虚空光体性者。光即本体性分中之智 <lb ed="X" n="0004a22"/><lb ed="R061" n="0235b13"/>光。此光充遍十方而无来往。流通三世而不变迁。 <lb ed="X" n="0004a23"/><lb ed="R061" n="0235b14"/>遐迩古今一切世界诸有色法应物而现。于其中 <lb ed="X" n="0004a24"/><lb ed="R061" n="0235b15"/>间。觅一光相。如芥子许不可得。就如虚空一般。故 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0004b" n="0004b"/> <lb ed="X" n="0004b01"/><lb ed="R061" n="0235b16"/>曰虚空光体性也。本源成<persName>佛</persName>常住法身三昧者。本 <lb ed="X" n="0004b02"/><lb ed="R061" n="0235b17"/>者根本。源者渊源。言此体性乃是诸<persName>佛</persName>菩萨成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0004b03"/><lb ed="R061" n="0235b18"/>道之根本渊源。常而不改。住而不动。无作无为法 <lb ed="X" n="0004b04"/><lb ed="R061" n="0236a01"/>身正定正受之三昧也。示诸大众者。即以此本源 <lb ed="X" n="0004b05"/><lb ed="R061" n="0236a02"/>正定。示诸大众。令其悟入自<anchor xml:id="nkr_note_add_0004b0501" n="0004b0501"/><anchor xml:id="beg0004b0501" n="0004b0501"/>己<anchor xml:id="end0004b0501"/>本有智慧光明。金 <lb ed="X" n="0004b06"/><lb ed="R061" n="0236a03"/>刚宝戒一得永得。永无退失也。此舍那酬答也。答 <lb ed="X" n="0004b07"/><lb ed="R061" n="0236a04"/>有三。初总答心地。二廣答释名。三结答问義。初总 <lb ed="X" n="0004b08"/><lb ed="R061" n="0236a05"/>答有四。初显示定相。二诫听思修。三自陈因行。四 <lb ed="X" n="0004b09"/><lb ed="R061" n="0236a06"/>擧自果相。此初示定相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004b10"/><lb ed="R061" n="0236a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0004b1001">是诸<persName>佛</persName>子谛听。善思修行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004b11"/><lb ed="R061" n="0236a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0004b1101">是诸<persName>佛</persName>子者。<persName>佛</persName>为慈父。绍<persName>佛</persName>曰子。谛听等者。即闻 <lb ed="X" n="0004b12"/><lb ed="R061" n="0236a09"/>思修三慧谛审也。听者领也。谓诸<persName>佛</persName>子大众若不 <lb ed="X" n="0004b13"/><lb ed="R061" n="0236a10"/>审谛诚信而听。则所闻之法心不相应。心法既不 <lb ed="X" n="0004b14"/><lb ed="R061" n="0236a11"/>相应。心慧妙行何由而发。故先诫听也。善思修行 <lb ed="X" n="0004b15"/><lb ed="R061" n="0236a12"/>者。若不如听而思听则无益。不如思而修思亦徒 <lb ed="X" n="0004b16"/><lb ed="R061" n="0236a13"/>劳。所谓如人数他宝自无半钱分。于法不修行。多 <lb ed="X" n="0004b17"/><lb ed="R061" n="0236a14"/>闻亦如是。故复诫思修也。此是舍那<persName>如来</persName>诏告现 <lb ed="X" n="0004b18"/><lb ed="R061" n="0236a15"/>前大众。即总答中二诫听思修也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004b19"/><lb ed="R061" n="0236a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0004b1901">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0004b1901" n="0004b1901"/><anchor xml:id="beg0004b1901" n="0004b1901"/>已<anchor xml:id="end0004b1901"/>百阿僧祇劫修行心地。以之为因。初捨凡夫。成 <lb ed="X" n="0004b20"/><lb ed="R061" n="0236a17"/><persName>等正觉</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004b21"/><lb ed="R061" n="0236a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0004b2101">我<anchor xml:id="nkr_note_add_0004b2101" n="0004b2101"/><anchor xml:id="beg0004b2101" n="0004b2101"/>已<anchor xml:id="end0004b2101"/>百阿僧祇等者。我即舍那。<anchor xml:id="nkr_note_add_0004b2102" n="0004b2102"/><anchor xml:id="beg0004b2102" n="0004b2102"/>已<anchor xml:id="end0004b2102"/>者业<anchor xml:id="nkr_note_add_0004b2103" n="0004b2103"/><anchor xml:id="beg0004b2103" n="0004b2103"/>已<anchor xml:id="end0004b2103"/>经历之 <lb ed="X" n="0004b22"/><lb ed="R061" n="0236b01"/>谓也。阿僧祇梵语。此云无数。劫梵语劫波。此云分 <lb ed="X" n="0004b23"/><lb ed="R061" n="0236b02"/>别时节。言我舍那业<anchor xml:id="nkr_note_add_0004b2301" n="0004b2301"/><anchor xml:id="beg0004b2301" n="0004b2301"/>已<anchor xml:id="end0004b2301"/>经过百无数劫之时节。修 <lb ed="X" n="0004b24"/><lb ed="R061" n="0236b03"/>行此三十心十地。用之以为因缘。从始发心初捨 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0004c" n="0004c"/> <lb ed="X" n="0004c01"/><lb ed="R061" n="0236b04"/>凡夫。于其中间。历此劫数之久。实非妄诞之人。一 <lb ed="X" n="0004c02"/><lb ed="R061" n="0236b05"/>朝一夕微因微缘。小功小行。一知半解。无明烦恼 <lb ed="X" n="0004c03"/><lb ed="R061" n="0236b06"/>贪嗔我慢一毫未除。而言顿超<persName>佛</persName>道者也。虽然初 <lb ed="X" n="0004c04"/><lb ed="R061" n="0236b07"/>捨凡夫。即成<persName>等正觉</persName>者。乃是众生受<persName>佛</persName>戒。即入诸 <lb ed="X" n="0004c05"/><lb ed="R061" n="0236b08"/><persName>佛</persName>位。久受勤苦。乃可得成也。璎珞经谓。一切诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0004c06"/><lb ed="R061" n="0236b09"/>不经三大阿僧祇劫。得成无上菩提。无有是处故。 <lb ed="X" n="0004c07"/><lb ed="R061" n="0236b10"/>所以道先悟毘卢性海。後行普贤行门。良有以也。 <lb ed="X" n="0004c08"/><lb ed="R061" n="0236b11"/>此总答中三陈自因行也。乃答化<persName>佛</persName>一切众生何 <lb ed="X" n="0004c09"/><lb ed="R061" n="0236b12"/>因何缘得成菩萨十地道之问。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004c10"/><lb ed="R061" n="0236b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0004c1001">号为<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。住<name role="" type="person">莲花台藏世界</name>海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0004c11"/><lb ed="R061" n="0236b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0004c1101">号者名也。卢舍那解见上。即报身<persName>佛</persName>名也。住居也。 <lb ed="X" n="0004c12"/><lb ed="R061" n="0236b15"/><name role="" type="person">莲花台藏世界</name>海者。花严经云。有二十重华藏世 <lb ed="X" n="0004c13"/><lb ed="R061" n="0236b16"/>界海。皆在无边妙花光<name role="" type="person">香水海</name>中。此世界乃是毘 <lb ed="X" n="0004c14"/><lb ed="R061" n="0236b17"/>卢遮那<persName>如来</persName>。往昔于此世界中。微尘数劫修菩萨 <lb ed="X" n="0004c15"/><lb ed="R061" n="0236b18"/>行时。亲近微尘数<persName>佛</persName>之所严净。今感果住此也。而 <lb ed="X" n="0004c16"/><lb ed="R061" n="0237a01"/>此娑婆<name role="" type="person">华藏世界</name>。正当第十三重。有十三<persName>佛</persName>刹微 <lb ed="X" n="0004c17"/><lb ed="R061" n="0237a02"/>尘数世界围绕。即毘卢遮那<persName>如来</persName>出现之处。梵语 <lb ed="X" n="0004c18"/><lb ed="R061" n="0237a03"/>毘卢遮那。华言遍一切处。即法身<persName>佛</persName>名也。梵语卢 <lb ed="X" n="0004c19"/><lb ed="R061" n="0237a04"/>舍那。华言种种光明遍照。遍一切遍照。二经名异 <lb ed="X" n="0004c20"/><lb ed="R061" n="0237a05"/>体同。法即报。报即法也。法身<name role="" type="person">毘卢遮那<persName>佛</persName></name>住莲花 <lb ed="X" n="0004c21"/><lb ed="R061" n="0237a06"/>藏莊严世界海。即报身<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>住莲花台藏世 <lb ed="X" n="0004c22"/><lb ed="R061" n="0237a07"/>界海也。海有包含深廣映摄一切之義。即千释迦 <lb ed="X" n="0004c23"/><lb ed="R061" n="0237a08"/>千百亿释迦之依报正报。无不从此<name role="" type="person">华藏世界</name>卢 <lb ed="X" n="0004c24"/><lb ed="R061" n="0237a09"/>舍那<persName>佛</persName>心海中流出。海具真如生灭二门。故云海 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0005a" n="0005a"/> <lb ed="X" n="0005a01"/><lb ed="R061" n="0237a10"/>也。此总答中四擧自果相也。果相中有总明果相 <lb ed="X" n="0005a02"/><lb ed="R061" n="0237a11"/>别明果相二義。此乃初总明果相也。问何等因。即 <lb ed="X" n="0005a03"/><lb ed="R061" n="0237a12"/>最初悟此心地中光明金刚宝戒为因。问何等缘。 <lb ed="X" n="0005a04"/><lb ed="R061" n="0237a13"/>即依法修行三十心十地法门为缘。问何等果。即 <lb ed="X" n="0005a05"/><lb ed="R061" n="0237a14"/>成<persName>等正觉</persName>为果。问何等相。即号为<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>住莲 <lb ed="X" n="0005a06"/><lb ed="R061" n="0237a15"/>花台藏世界海。依正二报为相也。此总答因果二 <lb ed="X" n="0005a07"/><lb ed="R061" n="0237a16"/>问竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005a08"/><lb ed="R061" n="0237a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0005a0801">其台周遍有千葉。一葉一世界为千世界。我化为千 <lb ed="X" n="0005a09"/><lb ed="R061" n="0237a18"/>释迦。據千世界。後就一葉世界。复有百亿<name role="" type="person">须弥山</name>。百 <lb ed="X" n="0005a10"/><lb ed="R061" n="0237b01"/>亿日月。百亿四天下。百亿<name role="" type="person">南阎浮提</name>。百亿菩萨释迦。 <lb ed="X" n="0005a11"/><lb ed="R061" n="0237b02"/>坐百亿菩提树下。各说汝所问菩提萨埵心地。其馀 <lb ed="X" n="0005a12"/><lb ed="R061" n="0237b03"/>九百九十九释迦。各各现千百亿释迦。亦复如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005a13"/><lb ed="R061" n="0237b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0005a1301">其台即大<name role="" type="person">香水海</name>中之一大莲花。花中有一莲台。 <lb ed="X" n="0005a14"/><lb ed="R061" n="0237b05"/>台中有一<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>即舍那本迹之<persName>佛</persName>。乃正报中之报 <lb ed="X" n="0005a15"/><lb ed="R061" n="0237b06"/>身<persName>佛</persName>也。台即舍那所居之花台。乃本迹<persName>佛</persName>身依报 <lb ed="X" n="0005a16"/><lb ed="R061" n="0237b07"/>之国土也。其台周遍等者。即本花台周迊有千葉 <lb ed="X" n="0005a17"/><lb ed="R061" n="0237b08"/>围绕。而每一葉为一世界。故成千世界。此显本迹 <lb ed="X" n="0005a18"/><lb ed="R061" n="0237b09"/>依报。又现为迹<persName>佛</persName>依报之世界也。我化为千释迦 <lb ed="X" n="0005a19"/><lb ed="R061" n="0237b10"/>等者。我即舍那自称。非凡外之我。此显本迹<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0005a20"/><lb ed="R061" n="0237b11"/>又化迹<persName>佛</persName>之身。而现于迹依世界中之教主。此一 <lb ed="X" n="0005a21"/><lb ed="R061" n="0237b12"/>一世界中<persName>佛</persName>皆舍那所化之身。故曰我化为千释 <lb ed="X" n="0005a22"/><lb ed="R061" n="0237b13"/>迦據千世界。後就一下显迹依土又化为迹迹<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0005a23"/><lb ed="R061" n="0237b14"/>身依报之国土也。後就一葉等者。即千葉中拈取 <lb ed="X" n="0005a24"/><lb ed="R061" n="0237b15"/>最後一葉而例言之。此一迹华又现为百亿之花。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0005b" n="0005b"/> <lb ed="X" n="0005b01"/><lb ed="R061" n="0237b16"/>每一一花为一世界。故有百亿世界。每一一世界 <lb ed="X" n="0005b02"/><lb ed="R061" n="0237b17"/>中有一一须弥。故有百亿<name role="" type="person">须弥山</name>。梵语须弥。此云 <lb ed="X" n="0005b03"/><lb ed="R061" n="0237b18"/>妙高。以众宝所成。出过诸山。故每一一<name role="" type="person">须弥山</name>有 <lb ed="X" n="0005b04"/><lb ed="R061" n="0238a01"/>一一日月绕须弥卢。故有百亿日月。每一一日月 <lb ed="X" n="0005b05"/><lb ed="R061" n="0238a02"/>一日一夜遊四天下。故有百亿四天下。每一一四 <lb ed="X" n="0005b06"/><lb ed="R061" n="0238a03"/>天下有一一<name role="" type="person">南阎浮提</name>。故有百亿<name role="" type="person">南阎浮提</name>。梵语 <lb ed="X" n="0005b07"/><lb ed="R061" n="0238a04"/>阎浮。此云勝金。以树流金汁河出金沙故。百亿菩 <lb ed="X" n="0005b08"/><lb ed="R061" n="0238a05"/>萨释迦者。此又显迹<persName>佛</persName>之身。而又显迹迹之<persName>佛</persName>身。 <lb ed="X" n="0005b09"/><lb ed="R061" n="0238a06"/>即千释迦一一化现百亿释迦为当機。故云百亿 <lb ed="X" n="0005b10"/><lb ed="R061" n="0238a07"/>菩萨释迦坐百亿等。此总结显<persName>如来</persName>婆心示现受 <lb ed="X" n="0005b11"/><lb ed="R061" n="0238a08"/>生出家成道转法轮度众生義。一一释迦皆示现 <lb ed="X" n="0005b12"/><lb ed="R061" n="0238a09"/>八相成道。二始同时皆不離菩提树而陞忉利。乃 <lb ed="X" n="0005b13"/><lb ed="R061" n="0238a10"/>至梵天。皆说舍那所传心地法门。皆放身光。鼓动 <lb ed="X" n="0005b14"/><lb ed="R061" n="0238a11"/>人天。故曰坐百亿菩提树下各说汝所问菩提萨 <lb ed="X" n="0005b15"/><lb ed="R061" n="0238a12"/>埵心地也。其馀九百等者。上拈千花中一花。示现 <lb ed="X" n="0005b16"/><lb ed="R061" n="0238a13"/>千<persName>佛</persName>中一<persName>佛</persName>。示现其馀九百九十九释迦又作云 <lb ed="X" n="0005b17"/><lb ed="R061" n="0238a14"/>何。其一葉一<persName>佛</persName>既如是示现。则馀九百九十九释 <lb ed="X" n="0005b18"/><lb ed="R061" n="0238a15"/>迦之依正亦皆各各示现。乃至请问心地法门亦 <lb ed="X" n="0005b19"/><lb ed="R061" n="0238a16"/>复如是。无二无别也。此二别明果相也。果相中有 <lb ed="X" n="0005b20"/><lb ed="R061" n="0238a17"/>二。初从体起用。二摄用归体。此乃初从体起用也。 <lb ed="X" n="0005b21"/><lb ed="R061" n="0238a18"/>上总示果相明依正体。此别明果相明依正用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005b22"/><lb ed="R061" n="0238b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0005b2201">千华上<persName>佛</persName>。是吾化身。千百亿释迦。是千释迦化身。吾 <lb ed="X" n="0005b23"/><lb ed="R061" n="0238b02"/>以为本源。名为<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005b24"/><lb ed="R061" n="0238b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0005b2401">此舍那知凡小不能通达即体之用。而谓实有本 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0005c" n="0005c"/> <lb ed="X" n="0005c01"/><lb ed="R061" n="0238b04"/>迹应迹之分。故言千百亿释迦是千释迦之化身。 <lb ed="X" n="0005c02"/><lb ed="R061" n="0238b05"/>千释迦是舍那之化身也。上其台等是从体起用。 <lb ed="X" n="0005c03"/><lb ed="R061" n="0238b06"/>即即体之用。此明摄用归体。即即用之体。正明体 <lb ed="X" n="0005c04"/><lb ed="R061" n="0238b07"/>不離用用不離体。体用不二。故曰吾以为本源名 <lb ed="X" n="0005c05"/><lb ed="R061" n="0238b08"/>为<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。此二摄用归体也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005c06"/><lb ed="R061" n="0238b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0005c0601">尔时莲花台藏座上<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。廣答告千释迦千百 <lb ed="X" n="0005c07"/><lb ed="R061" n="0238b10"/>亿释迦所问心地法品<note place="inline">此二廣答释名</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005c08"/><lb ed="R061" n="0238b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0005c0801">尔时者。当尔发明本迹遍现摄用归体之时也。廣 <lb ed="X" n="0005c09"/><lb ed="R061" n="0238b12"/>答者。对上略答而言。上只略答我<anchor xml:id="nkr_note_add_0005c0901" n="0005c0901"/><anchor xml:id="beg0005c0901" n="0005c0901"/>已<anchor xml:id="end0005c0901"/>百劫修行心 <lb ed="X" n="0005c10"/><lb ed="R061" n="0238b13"/>地。又恐法众不知是何心地。故标牒请词。下详答 <lb ed="X" n="0005c11"/><lb ed="R061" n="0238b14"/>之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005c12"/><lb ed="R061" n="0238b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0005c1201">诸<persName>佛</persName>当知。坚信忍中十发趣心向果。一捨心。二戒心。 <lb ed="X" n="0005c13"/><lb ed="R061" n="0238b16"/>三忍心。四进心。五定心。六慧心。七愿心。八护心。九喜 <lb ed="X" n="0005c14"/><lb ed="R061" n="0238b17"/>心。十顶心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0005c15"/><lb ed="R061" n="0238b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0005c1501">诸<persName>佛</persName>即千<persName>佛</persName>千百亿<persName>佛</persName>诸迹<persName>佛</persName>也。当知者。是本<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0005c16"/><lb ed="R061" n="0239a01"/>召告诸迹<persName>佛</persName>。应当知此十发趣中十心之名位也。 <lb ed="X" n="0005c17"/><lb ed="R061" n="0239a02"/>坚信忍中十发趣心向果者。坚即坚实。信即信心。 <lb ed="X" n="0005c18"/><lb ed="R061" n="0239a03"/>忍即安忍。三贤十圣等妙别。经分为六位。各具性 <lb ed="X" n="0005c19"/><lb ed="R061" n="0239a04"/>观慧坚忍五法。每一法随六位。分为六种。此十住 <lb ed="X" n="0005c20"/><lb ed="R061" n="0239a05"/>位中性即习种姓。观即住观。慧即闻慧。坚即信坚。 <lb ed="X" n="0005c21"/><lb ed="R061" n="0239a06"/>忍即信忍。以二法合言。名坚信忍也。中者言此坚 <lb ed="X" n="0005c22"/><lb ed="R061" n="0239a07"/>信忍中有十种人。俱发上弘下化廣大之心。趣向 <lb ed="X" n="0005c23"/><lb ed="R061" n="0239a08"/><persName>佛</persName>海。无能退转。故云坚信忍中十发趣心向果也。 <lb ed="X" n="0005c24"/><lb ed="R061" n="0239a09"/>何名十心。一捨心。捨即施捨。无所吝惜之義。二戒 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0006a" n="0006a"/> <lb ed="X" n="0006a01"/><lb ed="R061" n="0239a10"/>心。戒即戒律。灭恶生善之義。三忍心。忍即忍可。安 <lb ed="X" n="0006a02"/><lb ed="R061" n="0239a11"/>忍不动之義。四进心。进即精进。趋向无退之義。五 <lb ed="X" n="0006a03"/><lb ed="R061" n="0239a12"/>定心。定即禅定。不昏不散之義。六慧心。慧即智慧。 <lb ed="X" n="0006a04"/><lb ed="R061" n="0239a13"/>照了无碍之義。七愿心。愿即愿乐。上求下化之義。 <lb ed="X" n="0006a05"/><lb ed="R061" n="0239a14"/>八护心。护即护持。善能防堤之義。九喜心。喜即欢 <lb ed="X" n="0006a06"/><lb ed="R061" n="0239a15"/>喜。離苦得乐之義。十顶心。顶即人顶。无过于上尊 <lb ed="X" n="0006a07"/><lb ed="R061" n="0239a16"/>贵之義。</p><p xml:id="pX39p0006a0704" cb:place="inline">〇此二释心地相中初明十住相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0006a08"/><lb ed="R061" n="0239a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0006a0801">诸<persName>佛</persName>当知。从是十发趣心。入坚法忍中。十长养心向 <lb ed="X" n="0006a09"/><lb ed="R061" n="0239a18"/>果。一慈心。二悲心。三喜心。四捨心。五施心。六好语心。 <lb ed="X" n="0006a10"/><lb ed="R061" n="0239b01"/>七益心。八同心。九定心。十慧心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0006a11"/><lb ed="R061" n="0239b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0006a1101">从是句承前入坚句。起後坚法忍等者。法者知诸 <lb ed="X" n="0006a12"/><lb ed="R061" n="0239b03"/>法空假。立诸法以化众生。即假法也。此十行位中 <lb ed="X" n="0006a13"/><lb ed="R061" n="0239b04"/>性即性种姓。观即行观。慧即思慧。坚即法坚。忍即 <lb ed="X" n="0006a14"/><lb ed="R061" n="0239b05"/>法忍。以二法合言。故名坚法忍也。此位以前十住 <lb ed="X" n="0006a15"/><lb ed="R061" n="0239b06"/>真理深入玄妙。菩提妙行依理而起。运四无量之 <lb ed="X" n="0006a16"/><lb ed="R061" n="0239b07"/>心。行四摄法。饶益众生。长养圣胎。成就圣德。向<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0006a17"/><lb ed="R061" n="0239b08"/>果海。故云十长养心向菩提果也。何名十长养心。 <lb ed="X" n="0006a18"/><lb ed="R061" n="0239b09"/>一慈心。爱念众生之義。二悲心。愍念众生之義。三 <lb ed="X" n="0006a19"/><lb ed="R061" n="0239b10"/>喜心。庆他得乐之義。四捨心。周给无吝之義。五施 <lb ed="X" n="0006a20"/><lb ed="R061" n="0239b11"/>心。普慧无惜之義。六好语心。所说皆善之義。七利 <lb ed="X" n="0006a21"/><lb ed="R061" n="0239b12"/>益心。勝行化生之義。八同心。隐同摄化之義。九定 <lb ed="X" n="0006a22"/><lb ed="R061" n="0239b13"/>心。印持无乱之義。十慧心。照彻无碍之義。此二明 <lb ed="X" n="0006a23"/><lb ed="R061" n="0239b14"/>十行相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0006a24"/><lb ed="R061" n="0239b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0006a2401">诸<persName>佛</persName>当知。从是十长养心。入坚修忍中十金刚心向 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0006b" n="0006b"/> <lb ed="X" n="0006b01"/><lb ed="R061" n="0239b16"/>果。一信心。二念心。三迴向心。四达心。五直心。六不退 <lb ed="X" n="0006b02"/><lb ed="R061" n="0239b17"/>心。七大乘心。八无相心。九慧心。十不壞心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0006b03"/><lb ed="R061" n="0239b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0006b0301">从是句结前入坚句。起後坚修忍等者。修增修也。 <lb ed="X" n="0006b04"/><lb ed="R061" n="0240a01"/>此十金刚位中。性即道种姓。观即向观。慧即修慧。 <lb ed="X" n="0006b05"/><lb ed="R061" n="0240a02"/>坚即修坚。忍即修忍。二義合言。名坚修忍也。此十 <lb ed="X" n="0006b06"/><lb ed="R061" n="0240a03"/>向位即解行发心也。前十住心由信满而入。此十 <lb ed="X" n="0006b07"/><lb ed="R061" n="0240a04"/>向心由行满而入。以是菩萨于第一阿僧祇劫将 <lb ed="X" n="0006b08"/><lb ed="R061" n="0240a05"/>欲满故。即于真如法中。深解现前所修離相。于是 <lb ed="X" n="0006b09"/><lb ed="R061" n="0240a06"/>心心实相。念念真如。行行圆融。修金刚三昧定。集 <lb ed="X" n="0006b10"/><lb ed="R061" n="0240a07"/>一切行法门。深入理观。转更增明。入<persName>佛</persName>果海。故云 <lb ed="X" n="0006b11"/><lb ed="R061" n="0240a08"/>从是十长养心入坚修忍中十金刚心向果也。何 <lb ed="X" n="0006b12"/><lb ed="R061" n="0240a09"/>名十迴向心。一信心。但信自心决定成<persName>佛</persName>。永无疑 <lb ed="X" n="0006b13"/><lb ed="R061" n="0240a10"/>执故。二念心。念念不失一切诸<persName>佛</persName>正智故。三迴向 <lb ed="X" n="0006b14"/><lb ed="R061" n="0240a11"/>心。迴不住也。向不退也。于无上菩提不住不退故。 <lb ed="X" n="0006b15"/><lb ed="R061" n="0240a12"/>四达心。达即通达。照彻无碍。内外淸净故。五直心。 <lb ed="X" n="0006b16"/><lb ed="R061" n="0240a13"/>直即正直。直照平等入无生智故。六不退心。不退 <lb ed="X" n="0006b17"/><lb ed="R061" n="0240a14"/>入凡夫地。进道无<anchor xml:id="nkr_note_add_0006b1701" n="0006b1701"/><anchor xml:id="beg0006b1701" n="0006b1701"/>已<anchor xml:id="end0006b1701"/>故。七大乘心。以智乘行乘任 <lb ed="X" n="0006b18"/><lb ed="R061" n="0240a15"/>载任用。廣度众生入<persName>佛</persName>海故。八无相心。以般若波 <lb ed="X" n="0006b19"/><lb ed="R061" n="0240a16"/>罗蜜照了。妄想解脱无二故。九慧心。慧即如如慧。 <lb ed="X" n="0006b20"/><lb ed="R061" n="0240a17"/>以智慧观照。了无量法界入一切法。无集无受故。 <lb ed="X" n="0006b21"/><lb ed="R061" n="0240a18"/>十不壞心。八魔不壞。入<persName>佛</persName>威神。出没自在故。于此 <lb ed="X" n="0006b22"/><lb ed="R061" n="0240b01"/>十心圆满。二空理显。感诸<persName>佛</persName>加被。得摩顶三昧。证 <lb ed="X" n="0006b23"/><lb ed="R061" n="0240b02"/>入虚空平等总持法门。即入十地也。此三明十迴 <lb ed="X" n="0006b24"/><lb ed="R061" n="0240b03"/>向也。此上三贤观行名相竟。下明十地相。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0006c" n="0006c"/> <lb ed="X" n="0006c01"/><lb ed="R061" n="0240b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0006c0101">诸<persName>佛</persName>当知。从是十金刚心。入坚圣忍中十地向果。一 <lb ed="X" n="0006c02"/><lb ed="R061" n="0240b05"/>体性平等地。二体性善慧地。三体性光明地。四体性 <lb ed="X" n="0006c03"/><lb ed="R061" n="0240b06"/>尔炎地。五体性慧照地。六体性华光地。七体性满足 <lb ed="X" n="0006c04"/><lb ed="R061" n="0240b07"/>地。八体性<persName>佛</persName>吼地。九体性花严地。十体性入<persName>佛</persName>界地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0006c05"/><lb ed="R061" n="0240b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0006c0501">从是一句结前。入坚圣等起後。谓前三贤修习圣 <lb ed="X" n="0006c06"/><lb ed="R061" n="0240b09"/>行功德圆足。得入平等地总持法门。自此称圣。故 <lb ed="X" n="0006c07"/><lb ed="R061" n="0240b10"/>云从是十金刚心入坚圣忍中十地向果也。此十 <lb ed="X" n="0006c08"/><lb ed="R061" n="0240b11"/>地位中。性即正觉性。观即地观。慧即无相慧。坚即 <lb ed="X" n="0006c09"/><lb ed="R061" n="0240b12"/>德坚。忍即正忍。二義合言。故名坚圣忍也。此即证 <lb ed="X" n="0006c10"/><lb ed="R061" n="0240b13"/>发心。谓证真如法故。何名十地。一体性平等地。谓 <lb ed="X" n="0006c11"/><lb ed="R061" n="0240b14"/>此菩萨证入诸<persName>佛</persName>法身平等大慧真实法门。摄受 <lb ed="X" n="0006c12"/><lb ed="R061" n="0240b15"/>众生。其慧平等故。二体性善慧地。谓此菩萨善修 <lb ed="X" n="0006c13"/><lb ed="R061" n="0240b16"/>法身平等大慧淸净明达一切善根故。三体性光 <lb ed="X" n="0006c14"/><lb ed="R061" n="0240b17"/>明地。谓此菩萨证发无边妙慧光明。以三昧解了 <lb ed="X" n="0006c15"/><lb ed="R061" n="0240b18"/>智。能知一切三世诸<persName>佛</persName>法门。入神通光明故。四体 <lb ed="X" n="0006c16"/><lb ed="R061" n="0241a01"/>性尔炎地。谓此菩萨以智慧<g ref="#CB08504">焰</g>。烧烦恼薪。以入善 <lb ed="X" n="0006c17"/><lb ed="R061" n="0241a02"/>权方便。教化一切众生。能使见<persName>佛</persName>体性故。五体性 <lb ed="X" n="0006c18"/><lb ed="R061" n="0241a03"/>慧照地。谓此菩萨以十力智。照知善恶有无二性。 <lb ed="X" n="0006c19"/><lb ed="R061" n="0241a04"/>起一切功德行。转不可说不可说法门故。六体性 <lb ed="X" n="0006c20"/><lb ed="R061" n="0241a05"/>华光地。谓此菩萨以大智行之花一时开敷。十神 <lb ed="X" n="0006c21"/><lb ed="R061" n="0241a06"/>通明智品。现身示众种种变化。百千万劫说不可 <lb ed="X" n="0006c22"/><lb ed="R061" n="0241a07"/>穷尽故。七体性满足地。谓此菩萨具足十八圣人 <lb ed="X" n="0006c23"/><lb ed="R061" n="0241a08"/>智品。于一切国土中。随诸众生心行。示现作<persName>佛</persName>。成 <lb ed="X" n="0006c24"/><lb ed="R061" n="0241a09"/>道转法轮故。八体性<persName>佛</persName>吼地。谓此菩萨入法王位 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0007a" n="0007a"/> <lb ed="X" n="0007a01"/><lb ed="R061" n="0241a10"/>三昧。其智如<persName>佛</persName>。而以法乐施一切众生。为大法师 <lb ed="X" n="0007a02"/><lb ed="R061" n="0241a11"/>破壞四魔。法身具足。说法无畏。如大狮子吼故。九 <lb ed="X" n="0007a03"/><lb ed="R061" n="0241a12"/>体性花严地。谓此菩萨得<persName>佛</persName>花严。善能守护法身。 <lb ed="X" n="0007a04"/><lb ed="R061" n="0241a13"/>以<persName>佛</persName>威仪<persName>如来</persName>三昧。出入百亿四天下。一时成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0007a05"/><lb ed="R061" n="0241a14"/>转法轮。一念中一时示现如是事故。十体性入<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0007a06"/><lb ed="R061" n="0241a15"/>界地。谓此菩萨以护一切种智。得入金刚三昧。具 <lb ed="X" n="0007a07"/><lb ed="R061" n="0241a16"/>足十功德品。具足不可说法门三昧门陀罗尼门。 <lb ed="X" n="0007a08"/><lb ed="R061" n="0241a17"/>非下地所及。唯<persName>佛</persName><persName>佛</persName>无量身心口意可尽其源故。 <lb ed="X" n="0007a09"/><lb ed="R061" n="0241a18"/>此四明十地相也。</p><p xml:id="pX39p0007a0908" cb:place="inline">〇璎珞经云。以铜银金琉璃摩 <lb ed="X" n="0007a10"/><lb ed="R061" n="0241b01"/>尼水晶之六轮。对住行向地等妙之六位。俱详直 <lb ed="X" n="0007a11"/><lb ed="R061" n="0241b02"/>解。兹不烦引。此十圣地观行断证。初地断上品惑 <lb ed="X" n="0007a12"/><lb ed="R061" n="0241b03"/>证下品智。自二地至七地断中品惑证中品智。从 <lb ed="X" n="0007a13"/><lb ed="R061" n="0241b04"/>八地至十地断下品惑证上品智。此即转前五识 <lb ed="X" n="0007a14"/><lb ed="R061" n="0241b05"/>相应心品成成所作智。转第六识相应心品成妙 <lb ed="X" n="0007a15"/><lb ed="R061" n="0241b06"/>观察智。转第七识相应心品成平等性智。转第八 <lb ed="X" n="0007a16"/><lb ed="R061" n="0241b07"/>识相应心品成大圆镜智。四智圆明。三身圆现。所 <lb ed="X" n="0007a17"/><lb ed="R061" n="0241b08"/>谓大圆无垢同时现。普照十方尘刹中。以上答释 <lb ed="X" n="0007a18"/><lb ed="R061" n="0241b09"/>心地名相竟。向下结答以劝修也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007a19"/><lb ed="R061" n="0241b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0007a1901">是四十法门品。我先为菩萨时。修入<persName>佛</persName>果之根源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007a20"/><lb ed="R061" n="0241b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0007a2001">是四十法门品者。总擧心地之轨则也。我先为菩 <lb ed="X" n="0007a21"/><lb ed="R061" n="0241b12"/>萨者。此擧果明因也。修入<persName>佛</persName>果之根源者。此擧因 <lb ed="X" n="0007a22"/><lb ed="R061" n="0241b13"/>明果也。若非勝因不得勝果。若非勝果焉显勝因。 <lb ed="X" n="0007a23"/><lb ed="R061" n="0241b14"/>此乃自指根源。以为众生修入榜样。此三结答问 <lb ed="X" n="0007a24"/><lb ed="R061" n="0241b15"/>意也。意中有二。初擧法陈因。二作劝修证。此初擧 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0007b" n="0007b"/> <lb ed="X" n="0007b01"/><lb ed="R061" n="0241b16"/>法陈因也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007b02"/><lb ed="R061" n="0241b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0007b0201">如是一切众生。入发趣长养金刚十地。证当成果。无 <lb ed="X" n="0007b03"/><lb ed="R061" n="0241b18"/>为无相。大满常住。十力十八不共行。法身智身满足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007b04"/><lb ed="R061" n="0242a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0007b0401">如是二字承上自<anchor xml:id="nkr_note_add_0007b0401" n="0007b0401"/><anchor xml:id="beg0007b0401" n="0007b0401"/>己<anchor xml:id="end0007b0401"/>成<persName>佛</persName>根源在斯。而一切众生 <lb ed="X" n="0007b05"/><lb ed="R061" n="0242a02"/>亦当如是。即今如我往昔行菩萨道。修入发趣长 <lb ed="X" n="0007b06"/><lb ed="R061" n="0242a03"/>养金刚十地四十贤圣之行。为因地心。得今证当 <lb ed="X" n="0007b07"/><lb ed="R061" n="0242a04"/>成果无为无相大满常住法身智身满足之相好 <lb ed="X" n="0007b08"/><lb ed="R061" n="0242a05"/>也。无为无相即显法身。大满常住即显报身。十力 <lb ed="X" n="0007b09"/><lb ed="R061" n="0242a06"/>十八不共行即显法身。法身等者。言证此无为无 <lb ed="X" n="0007b10"/><lb ed="R061" n="0242a07"/>相当成法身之果。证此大满常住当成智身之果。 <lb ed="X" n="0007b11"/><lb ed="R061" n="0242a08"/>证此十力十八不共行。当成三十二相八十种好 <lb ed="X" n="0007b12"/><lb ed="R061" n="0242a09"/>千百亿化身充满具足之果。故云法身智身满足 <lb ed="X" n="0007b13"/><lb ed="R061" n="0242a10"/>也。此意中二作劝证修也。十力者。一知是处非处 <lb ed="X" n="0007b14"/><lb ed="R061" n="0242a11"/>智力。二知过现未来业报智力。三知诸禅解脱三 <lb ed="X" n="0007b15"/><lb ed="R061" n="0242a12"/>昧智力。四知诸相勝劣根智力。五知种种解智力。 <lb ed="X" n="0007b16"/><lb ed="R061" n="0242a13"/>亦名欲力。六智种种界智力。亦名性力。七知一切 <lb ed="X" n="0007b17"/><lb ed="R061" n="0242a14"/>至处道智力。八知宿命无漏智力。九知天眼无碍 <lb ed="X" n="0007b18"/><lb ed="R061" n="0242a15"/>智力。十知永断诸习气漏尽智力。十八不共法者。 <lb ed="X" n="0007b19"/><lb ed="R061" n="0242a16"/>一身无失。二口无失。三意无失。四无不定心。五无 <lb ed="X" n="0007b20"/><lb ed="R061" n="0242a17"/>异想心。六无不知捨心。七欲无减。八念无减。九精 <lb ed="X" n="0007b21"/><lb ed="R061" n="0242a18"/>进无减。十智慧无减。十一解脱无减。十二解脱知 <lb ed="X" n="0007b22"/><lb ed="R061" n="0242b01"/>见无减。十三身业随智慧行。十四口业随智慧行。 <lb ed="X" n="0007b23"/><lb ed="R061" n="0242b02"/>十五意业随智慧行。十六知过去无碍。十七知现 <lb ed="X" n="0007b24"/><lb ed="R061" n="0242b03"/>在无碍。十八知未来无碍。此十八行云不共者。以 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0007c" n="0007c"/> <lb ed="X" n="0007c01"/><lb ed="R061" n="0242b04"/>是诸<persName>佛</persName>自觉圣智境界。非权小菩萨所共。更非凡 <lb ed="X" n="0007c02"/><lb ed="R061" n="0242b05"/>夫境界可知。故云不共。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007c03"/><lb ed="R061" n="0242b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0007c0301">尔时<name role="" type="person">莲花台藏世界</name><name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>。赫赫大光明座上。千 <lb ed="X" n="0007c04"/><lb ed="R061" n="0242b07"/>华上<persName>佛</persName>。千百亿<persName>佛</persName>。一切世界<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007c05"/><lb ed="R061" n="0242b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0007c0501">尔时者。即舍那<persName>如来</persName>擧因明果以劝修之时也。莲 <lb ed="X" n="0007c06"/><lb ed="R061" n="0242b09"/>花台等及千百亿<persName>佛</persName>解见前。言一切世界<persName>佛</persName>者。是 <lb ed="X" n="0007c07"/><lb ed="R061" n="0242b10"/>千百亿之释迦<persName>佛</persName>辗转化化无量无尽之智慧<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0007c08"/><lb ed="R061" n="0242b11"/>居一切世界中。说法利生。以表从心地戒法中出 <lb ed="X" n="0007c09"/><lb ed="R061" n="0242b12"/>生无量无尽智慧<persName>佛</persName>也。下卷文云。微尘菩萨众由 <lb ed="X" n="0007c10"/><lb ed="R061" n="0242b13"/>是成正觉者此也。此三华光请释也。请释有二。初 <lb ed="X" n="0007c11"/><lb ed="R061" n="0242b14"/>总标报化。二别明当機。此总标报化也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007c12"/><lb ed="R061" n="0242b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0007c1201">是座中有一菩萨。名华光王大智明菩萨。从座而立。 <lb ed="X" n="0007c13"/><lb ed="R061" n="0242b16"/>白<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>言。<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>上略开十发趣。十长养。十金 <lb ed="X" n="0007c14"/><lb ed="R061" n="0242b17"/>刚。十地名相。其一一義中未可解了。唯愿说之。唯愿 <lb ed="X" n="0007c15"/><lb ed="R061" n="0242b18"/>说之。妙极金刚宝藏一切智门。<persName>如来</persName>百观品中<anchor xml:id="nkr_note_add_0007c1501" n="0007c1501"/><anchor xml:id="beg0007c1501" n="0007c1501"/>已<anchor xml:id="end0007c1501"/>明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0007c16"/><lb ed="R061" n="0243a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0007c1601">是座中有一菩萨者。是千<persName>佛</persName>座中之果位菩萨也。 <lb ed="X" n="0007c17"/><lb ed="R061" n="0243a02"/>名华光等者。前云玄通华光主。此云华光王大智 <lb ed="X" n="0007c18"/><lb ed="R061" n="0243a03"/>明。正显此心地戒法非具大智慧者不能通问。谓 <lb ed="X" n="0007c19"/><lb ed="R061" n="0243a04"/>断惑证真必以智慧为首故也。从座而立身业之 <lb ed="X" n="0007c20"/><lb ed="R061" n="0243a05"/>诚。白<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>言<persName>世尊</persName>口业之诚。身口如如心契 <lb ed="X" n="0007c21"/><lb ed="R061" n="0243a06"/>实相意业之诚也。<persName>佛</persName>上略开四十法门名相。名相 <lb ed="X" n="0007c22"/><lb ed="R061" n="0243a07"/>虽多。以義论之。则名相为略。故曰略开。其中一一 <lb ed="X" n="0007c23"/><lb ed="R061" n="0243a08"/>義理必廣。修断观智未曾解了。必请详明。故曰唯 <lb ed="X" n="0007c24"/><lb ed="R061" n="0243a09"/>愿说之唯愿说之。重叙请意。以表请法之诚切也。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0008a" n="0008a"/> <lb ed="X" n="0008a01"/><lb ed="R061" n="0243a10"/>妙极即妙觉果海。金刚即坚利之智。谓若至果海 <lb ed="X" n="0008a02"/><lb ed="R061" n="0243a11"/>非金刚智不能。此智一起。诸物不能壞。而能壞诸 <lb ed="X" n="0008a03"/><lb ed="R061" n="0243a12"/>物。一切杂染诸恶种子。断尽无馀。故云妙极金刚。 <lb ed="X" n="0008a04"/><lb ed="R061" n="0243a13"/>此智具足一切功德。故云宝藏。为一切贤圣修断 <lb ed="X" n="0008a05"/><lb ed="R061" n="0243a14"/>方便观智根本。故云一切智门。<persName>如来</persName>下引证。以明 <lb ed="X" n="0008a06"/><lb ed="R061" n="0243a15"/>此处文義在大部内<persName>如来</persName>百观品中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0008a0601" n="0008a0601"/><anchor xml:id="beg0008a0601" n="0008a0601"/>已<anchor xml:id="end0008a0601"/>更详明矣。 <lb ed="X" n="0008a07"/><lb ed="R061" n="0243a16"/>此请释中二别明当機也。此一节文总承前義而 <lb ed="X" n="0008a08"/><lb ed="R061" n="0243a17"/>来。自从是时释迦身放慧光。人天生疑。玄通光主 <lb ed="X" n="0008a09"/><lb ed="R061" n="0243a18"/>放光聚众。请问光相。释迦擎众至舍那所。代前二 <lb ed="X" n="0008a10"/><lb ed="R061" n="0243b01"/>问。请决其疑。舍那领答。从凡至圣。即以心地为因。 <lb ed="X" n="0008a11"/><lb ed="R061" n="0243b02"/>当成<persName>佛</persName>果。果中境界一一发明。又恐大众虽问心 <lb ed="X" n="0008a12"/><lb ed="R061" n="0243b03"/>地为因。不知是何心地。故又廣开名相。为三十心 <lb ed="X" n="0008a13"/><lb ed="R061" n="0243b04"/>十地。既有如是之名如是之相。必有如是之義。若 <lb ed="X" n="0008a14"/><lb ed="R061" n="0243b05"/>不发明義趣。将使行者莫知趋向。执相迷心。执事 <lb ed="X" n="0008a15"/><lb ed="R061" n="0243b06"/>迷理。故华光王菩萨请解其義。正谓涅槃心易晓。 <lb ed="X" n="0008a16"/><lb ed="R061" n="0243b07"/>差别智难明也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0008a17"/><lb ed="R061" n="0243b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0008a1701">尔时<name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>言。千<persName>佛</persName>谛听。汝先言云。何義者。发趣 <lb ed="X" n="0008a18"/><lb ed="R061" n="0243b09"/>中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0008a19"/><lb ed="R061" n="0243b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0008a1901">此牒大智明菩萨请释其義诫听许说十住进修 <lb ed="X" n="0008a20"/><lb ed="R061" n="0243b11"/>地位观行之義也。此四舍那酬释有四。初明十住 <lb ed="X" n="0008a21"/><lb ed="R061" n="0243b12"/>義。二明十行義。三明十向義。四明十地義。十住中 <lb ed="X" n="0008a22"/><lb ed="R061" n="0243b13"/>又有二。初总标牒问。二别解其義。此初总标牒问 <lb ed="X" n="0008a23"/><lb ed="R061" n="0243b14"/>也。下别解其義有十。</p> <lb ed="X" n="0008a24"/><lb ed="R061" n="0243b15"/><p xml:id="pX39p0008a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0008001" n="0008001"/>〇第一捨心位</p> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0008b" n="0008b"/> <lb ed="X" n="0008b01"/><lb ed="R061" n="0243b16"/><p xml:id="pX39p0008b0101">捨者。即檀波罗蜜也别经名发心住。百千法门以 <lb ed="X" n="0008b02"/><lb ed="R061" n="0243b17"/>檀为首者何。盖博地凡夫以执著我法不捨。故轮 <lb ed="X" n="0008b03"/><lb ed="R061" n="0243b18"/>迴诸趣。今欲趋<persName>佛</persName>道者。必以财捨法捨竭尽捨三 <lb ed="X" n="0008b04"/><lb ed="R061" n="0244a01"/>捨为先。渐渐从外及内。以至内外俱捨。捨亦复捨。 <lb ed="X" n="0008b05"/><lb ed="R061" n="0244a02"/>如是之人名为肉身菩萨。乃可入道自利。因此檀 <lb ed="X" n="0008b06"/><lb ed="R061" n="0244a03"/>度廣摄众生。亦易从化而利他也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0008b07"/><lb ed="R061" n="0244a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0008b0701">若<persName>佛</persName>子。一切捨。国土城邑田宅金银明珠男女<anchor xml:id="nkr_note_add_0008b0701" n="0008b0701"/><anchor xml:id="beg0008b0701" n="0008b0701"/>己<anchor xml:id="end0008b0701"/>身。 <lb ed="X" n="0008b08"/><lb ed="R061" n="0244a05"/>有为诸物一切捨。无为无相我人知见假会合成主 <lb ed="X" n="0008b09"/><lb ed="R061" n="0244a06"/>者。造作我见。十二因缘。无合无散无受者。十二入。十 <lb ed="X" n="0008b10"/><lb ed="R061" n="0244a07"/>八界。五阴。一切一合相。无我我所相。假成诸法。若内 <lb ed="X" n="0008b11"/><lb ed="R061" n="0244a08"/>一切法。外一切法。不捨不受。菩萨尔时名如假会观 <lb ed="X" n="0008b12"/><lb ed="R061" n="0244a09"/>现前故。捨心入空三昧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0008b13"/><lb ed="R061" n="0244a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0008b1301">若<persName>佛</persName>子者。标其能修行捨之人。一切捨者。标其所 <lb ed="X" n="0008b14"/><lb ed="R061" n="0244a11"/>修当捨之法。何为当一切捨耶。国土城邑等者。言 <lb ed="X" n="0008b15"/><lb ed="R061" n="0244a12"/>天子之国土宰官之城邑庶民之田宅。自天子至 <lb ed="X" n="0008b16"/><lb ed="R061" n="0244a13"/>下庶民。咸有金银明珠男女。外而器界及自<anchor xml:id="nkr_note_add_0008b1601" n="0008b1601"/><anchor xml:id="beg0008b1601" n="0008b1601"/>己<anchor xml:id="end0008b1601"/>。内 <lb ed="X" n="0008b17"/><lb ed="R061" n="0244a14"/>而根身。皆有为诸物。一切悉所当捨者。若有人乞 <lb ed="X" n="0008b18"/><lb ed="R061" n="0244a15"/>宝位官位城邑国土而生尊贵之心。乞安养田宅 <lb ed="X" n="0008b19"/><lb ed="R061" n="0244a16"/>使用金银明珠而作护惜之念。乞奴婢男女<anchor xml:id="nkr_note_add_0008b1901" n="0008b1901"/><anchor xml:id="beg0008b1901" n="0008b1901"/>己<anchor xml:id="end0008b1901"/>身 <lb ed="X" n="0008b20"/><lb ed="R061" n="0244a17"/>而起情爱之想。悉无一毫捨心者。又岂能满檀波 <lb ed="X" n="0008b21"/><lb ed="R061" n="0244a18"/>罗蜜。以莊严无上菩提哉。故所以修行此捨心位 <lb ed="X" n="0008b22"/><lb ed="R061" n="0244b01"/>菩萨贵一切捨也。何为能一切捨耶。此位菩萨以 <lb ed="X" n="0008b23"/><lb ed="R061" n="0244b02"/>空观假法。照破世间。有为皆悉无为。有相皆悉无 <lb ed="X" n="0008b24"/><lb ed="R061" n="0244b03"/>相。有我有人。情之所知。目之所见。皆悉是假因假 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0008c" n="0008c"/> <lb ed="X" n="0008c01"/><lb ed="R061" n="0244b04"/>缘会合而成。主者以造作我人知见故耳。此位菩 <lb ed="X" n="0008c02"/><lb ed="R061" n="0244b05"/>萨一一照破。故能一切捨也。至<anchor xml:id="nkr_note_add_0008c0201" n="0008c0201"/><anchor xml:id="beg0008c0201" n="0008c0201"/>于<anchor xml:id="end0008c0201"/>三世因果十二 <lb ed="X" n="0008c03"/><lb ed="R061" n="0244b06"/>因缘。皆悉无为无相。以因缘和合。虚妄有生。因缘 <lb ed="X" n="0008c04"/><lb ed="R061" n="0244b07"/>離散。虚妄有灭。缘会而生。法体本来不生。缘尽而 <lb ed="X" n="0008c05"/><lb ed="R061" n="0244b08"/>灭。法体本来不灭。不生不灭。谁合谁散耶。故云无 <lb ed="X" n="0008c06"/><lb ed="R061" n="0244b09"/>合无散也。既无生灭。合散亦无。受彼生灭合散者。 <lb ed="X" n="0008c07"/><lb ed="R061" n="0244b10"/>故云无受者也。现在十二入之六根六尘。十八界 <lb ed="X" n="0008c08"/><lb ed="R061" n="0244b11"/>之根尘识。五阴之色受想行识。皆悉是假。无为无 <lb ed="X" n="0008c09"/><lb ed="R061" n="0244b12"/>相。一切诸法空无所有。心<persName>佛</persName>众生三无差别。故云 <lb ed="X" n="0008c10"/><lb ed="R061" n="0244b13"/>一切一合相也。既一切一合相。谁为我相。谁为我 <lb ed="X" n="0008c11"/><lb ed="R061" n="0244b14"/>所相。而起我人知见。谁为虚妄假法合成主者。及 <lb ed="X" n="0008c12"/><lb ed="R061" n="0244b15"/>一切诸法耶。至若十二因缘三科五蕴内一切法。 <lb ed="X" n="0008c13"/><lb ed="R061" n="0244b16"/>若国邑男女外一切法。此菩萨皆悉一一照破。故 <lb ed="X" n="0008c14"/><lb ed="R061" n="0244b17"/>能一切捨也。如是行捨内不见有我为能捨之人。 <lb ed="X" n="0008c15"/><lb ed="R061" n="0244b18"/>外不见有物为所捨之法。中不见有受施者。以此 <lb ed="X" n="0008c16"/><lb ed="R061" n="0245a01"/>三轮体空故。云不捨不受也。菩萨尔时下。谓菩萨 <lb ed="X" n="0008c17"/><lb ed="R061" n="0245a02"/>修是捨。观正当三轮体空之时。名如假会幻化。观 <lb ed="X" n="0008c18"/><lb ed="R061" n="0245a03"/>照现前故。而令捨心证入真空正受三昧得大利 <lb ed="X" n="0008c19"/><lb ed="R061" n="0245a04"/>益也。十二因缘详三地假会。观详直解。不烦引此。 <lb ed="X" n="0008c20"/><lb ed="R061" n="0245a05"/>初释捨心位也。</p> <lb ed="X" n="0008c21"/><lb ed="R061" n="0245a06"/><p xml:id="pX39p0008c2101">〇第二戒心位</p> <lb ed="X" n="0008c22"/><lb ed="R061" n="0245a07"/><p xml:id="pX39p0008c2201">戒即尸罗波罗蜜也。别经名治地住。谓此位菩萨 <lb ed="X" n="0008c23"/><lb ed="R061" n="0245a08"/>常随空心。行诸法门。以严戒品。戒总有三聚十无 <lb ed="X" n="0008c24"/><lb ed="R061" n="0245a09"/>尽戒。别则三千八万无量戒也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0009a" n="0009a"/> <lb ed="X" n="0009a01"/><lb ed="R061" n="0245a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0009a0101">若<persName>佛</persName>子。戒非非戒。无受者。十善戒。无师说法。欺盗乃 <lb ed="X" n="0009a02"/><lb ed="R061" n="0245a11"/>至邪见无集者。慈良淸直正实正见捨喜等。是十戒 <lb ed="X" n="0009a03"/><lb ed="R061" n="0245a12"/>体性。制止八倒。一切性離。一道淸净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0009a04"/><lb ed="R061" n="0245a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0009a0401">若<persName>佛</persName>子者。标能行持大戒之人。戒者。标所当行持 <lb ed="X" n="0009a05"/><lb ed="R061" n="0245a14"/>之法。非非戒等者。小乘人以有戒相可持。拘束于 <lb ed="X" n="0009a06"/><lb ed="R061" n="0245a15"/>戒。自救不了。故名非戒。魔外分别有无。有即妄有。 <lb ed="X" n="0009a07"/><lb ed="R061" n="0245a16"/>无即灭无。以虚妄断灭心行持恶戒。不唯无益。而 <lb ed="X" n="0009a08"/><lb ed="R061" n="0245a17"/>反自损。故云非非戒也。此位菩萨行持大乘金刚 <lb ed="X" n="0009a09"/><lb ed="R061" n="0245a18"/>宝戒。岂受此等样戒耶。故云无受者也。十善戒者。 <lb ed="X" n="0009a10"/><lb ed="R061" n="0245b01"/>善净也。即小乘十种净戒。小乘人不达戒性本空。 <lb ed="X" n="0009a11"/><lb ed="R061" n="0245b02"/>执守拘束。不能究竟明了也。无师说法欺盗者。即 <lb ed="X" n="0009a12"/><lb ed="R061" n="0245b03"/>魔外等人我慢贡高。不秉受真正师承。而传戒法。 <lb ed="X" n="0009a13"/><lb ed="R061" n="0245b04"/>或妄号法王。未得谓得未证谓证。而欺或偷听说 <lb ed="X" n="0009a14"/><lb ed="R061" n="0245b05"/>戒。伪习律本。夜聚晓散而盗。乃至执无戒可持。而 <lb ed="X" n="0009a15"/><lb ed="R061" n="0245b06"/>说婬怒痴皆为梵行。恶骂捶打无非<persName>佛</persName>事。幷执有 <lb ed="X" n="0009a16"/><lb ed="R061" n="0245b07"/>戒。而持牛狗等戒。不食烟火迥别于人。以为净戒。 <lb ed="X" n="0009a17"/><lb ed="R061" n="0245b08"/>如此等辈俱是邪见。自迷迷人。师及弟子俱陷恶 <lb ed="X" n="0009a18"/><lb ed="R061" n="0245b09"/>道。此位菩萨岂更集此等样非非戒也耶。故曰无 <lb ed="X" n="0009a19"/><lb ed="R061" n="0245b10"/>集者也。慈良等者。此当位菩萨从信满入住以来。 <lb ed="X" n="0009a20"/><lb ed="R061" n="0245b11"/>修习空观。素所秉性。慈愍而不杀。良善而不偷。净 <lb ed="X" n="0009a21"/><lb ed="R061" n="0245b12"/>淸而不婬。直言而不妄。正实明慧而不沽。正见廣 <lb ed="X" n="0009a22"/><lb ed="R061" n="0245b13"/>大而不说。四众过不自赞毁他。不谤三宝。捨施而 <lb ed="X" n="0009a23"/><lb ed="R061" n="0245b14"/>不悭。喜乐而不嗔。素性所秉如此。非庸小所能及 <lb ed="X" n="0009a24"/><lb ed="R061" n="0245b15"/>也。等者。是八种体性。而含十重大戒。正见摄三。故 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0009b" n="0009b"/> <lb ed="X" n="0009b01"/><lb ed="R061" n="0245b16"/>云等也。是十戒体性等者。言如是八种十戒本体 <lb ed="X" n="0009b02"/><lb ed="R061" n="0245b17"/>性分。正是防微杜渐之根本。所以裁制禁止凡夫 <lb ed="X" n="0009b03"/><lb ed="R061" n="0245b18"/>四荣外道四枯之八种顚倒也。凡夫四荣。乃无常 <lb ed="X" n="0009b04"/><lb ed="R061" n="0246a01"/>计常。无乐计乐。无我计我。无净计净。执有而生常 <lb ed="X" n="0009b05"/><lb ed="R061" n="0246a02"/>见辈也。外道四枯。常计无常。乐计无乐。我计无我。 <lb ed="X" n="0009b06"/><lb ed="R061" n="0246a03"/>净计无净。执无而生断见辈也。是十戒体性制止 <lb ed="X" n="0009b07"/><lb ed="R061" n="0246a04"/>诸倒者。俾其一切性離耳。一切性離者。是使非非 <lb ed="X" n="0009b08"/><lb ed="R061" n="0246a05"/>戒性十善性无师性欺性盗性邪见性離也。如是 <lb ed="X" n="0009b09"/><lb ed="R061" n="0246a06"/>诸性既離。则此慈良淸直等之十戒体性。一道光 <lb ed="X" n="0009b10"/><lb ed="R061" n="0246a07"/>明。金刚宝戒。淸净而无染汚也。此二释戒心位也。</p> <lb ed="X" n="0009b11"/><lb ed="R061" n="0246a08"/><p xml:id="pX39p0009b1101">〇第三忍心位</p> <lb ed="X" n="0009b12"/><lb ed="R061" n="0246a09"/><p xml:id="pX39p0009b1201">忍即羼提波罗蜜也。别经名修行住。谓能修行忍 <lb ed="X" n="0009b13"/><lb ed="R061" n="0246a10"/>力。长养众善根故。忍者。谓于逆顺诸境。安然自如。 <lb ed="X" n="0009b14"/><lb ed="R061" n="0246a11"/>乃即造道之强力也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0009b15"/><lb ed="R061" n="0246a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0009b1501">若<persName>佛</persName>子。忍有无相慧体性。一切空空忍。一切处忍。名 <lb ed="X" n="0009b16"/><lb ed="R061" n="0246a13"/>无生行忍。一切处得名如苦忍。无量行一一名忍。无 <lb ed="X" n="0009b17"/><lb ed="R061" n="0246a14"/>受无打无刀杖嗔心皆如如。无一一谛。一相。无无相。 <lb ed="X" n="0009b18"/><lb ed="R061" n="0246a15"/>有无有相。非非心相。缘无缘相。立住动止。我人缚解。 <lb ed="X" n="0009b19"/><lb ed="R061" n="0246a16"/>一切法如忍相不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0009b20"/><lb ed="R061" n="0246a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0009b2001">若<persName>佛</persName>子者。标其能行忍之人。忍者。标其所当忍之 <lb ed="X" n="0009b21"/><lb ed="R061" n="0246a18"/>法也。有无相等者。无相慧即空慧。体即本体。性即 <lb ed="X" n="0009b22"/><lb ed="R061" n="0246b01"/>性分也。言此位菩萨行持此个忍法之时。有此无 <lb ed="X" n="0009b23"/><lb ed="R061" n="0246b02"/>相空慧体性。以观照一切忍也。云何为一切忍耶。 <lb ed="X" n="0009b24"/><lb ed="R061" n="0246b03"/>一切空空忍者。一切空色界四禅依空而住。诸空 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0009c" n="0009c"/> <lb ed="X" n="0009c01"/><lb ed="R061" n="0246b04"/>乃超出形声之外。是修无相慧法者之所当忍者 <lb ed="X" n="0009c02"/><lb ed="R061" n="0246b05"/>也。菩萨能于此空而又空。不见有空相可得。忍可 <lb ed="X" n="0009c03"/><lb ed="R061" n="0246b06"/>忍证故。名曰一切空空忍也。一切处忍等者。一切 <lb ed="X" n="0009c04"/><lb ed="R061" n="0246b07"/>处即无色界空无边处识无边处无所有处非非 <lb ed="X" n="0009c05"/><lb ed="R061" n="0246b08"/>想处。此四空处乃超出形声色相之外。是修无相 <lb ed="X" n="0009c06"/><lb ed="R061" n="0246b09"/>慧法者之所难忍者也。菩萨能于此诸处忍可忍 <lb ed="X" n="0009c07"/><lb ed="R061" n="0246b10"/>证。一切空尽。直证无生。是名无生行忍也。一切处 <lb ed="X" n="0009c08"/><lb ed="R061" n="0246b11"/>得名如苦忍者。言一切空一切处。是人所难忍者。 <lb ed="X" n="0009c09"/><lb ed="R061" n="0246b12"/>于此难忍能忍。与忍诸毒害苦恼者一样。是能耐 <lb ed="X" n="0009c10"/><lb ed="R061" n="0246b13"/>怨。忍受可得。名如苦忍也。无量行一一名忍者。无 <lb ed="X" n="0009c11"/><lb ed="R061" n="0246b14"/>量行即十信三十心十地十重四十八诸戒行。幷 <lb ed="X" n="0009c12"/><lb ed="R061" n="0246b15"/>百千法门无量妙義。此菩萨以无相慧观照。于一 <lb ed="X" n="0009c13"/><lb ed="R061" n="0246b16"/>一法中能忍可忍证故。得一一名忍也。无受等者。 <lb ed="X" n="0009c14"/><lb ed="R061" n="0246b17"/>谓此位菩萨修无相慧。了达三轮体空。内不见有 <lb ed="X" n="0009c15"/><lb ed="R061" n="0246b18"/>能受打之我相。外不见有打我之人相。中不见有 <lb ed="X" n="0009c16"/><lb ed="R061" n="0247a01"/>刀杖所受所打之众生相。于此三轮之中。觅一毫 <lb ed="X" n="0009c17"/><lb ed="R061" n="0247a02"/>嗔心相。如芥子许不可得。而无寿者相。如是四相 <lb ed="X" n="0009c18"/><lb ed="R061" n="0247a03"/>如如。皆空无有。故云无受打刀杖嗔心皆如如也。 <lb ed="X" n="0009c19"/><lb ed="R061" n="0247a04"/>无一一谛一相者。言此菩萨修无相慧观。照察世 <lb ed="X" n="0009c20"/><lb ed="R061" n="0247a05"/>出世间俗谛真谛。悉皆无相。无相即是实相。实相 <lb ed="X" n="0009c21"/><lb ed="R061" n="0247a06"/>即是一相。故云无一一谛一相也。直解分别此上 <lb ed="X" n="0009c22"/><lb ed="R061" n="0247a07"/>诸忍为六忍。引千臂经为证甚详。无无相者。言此 <lb ed="X" n="0009c23"/><lb ed="R061" n="0247a08"/>菩萨修无相慧。行六忍空法。其实体性无相可得。 <lb ed="X" n="0009c24"/><lb ed="R061" n="0247a09"/>幷此无相亦无之也。故云无无相有无有相三句。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0010a" n="0010a"/> <lb ed="X" n="0010a01"/><lb ed="R061" n="0247a10"/>谓此位菩萨修空观时。唯有此无有相。以空之也。 <lb ed="X" n="0010a02"/><lb ed="R061" n="0247a11"/>修假观时。唯非此非心相。以假之也。修中观时。唯 <lb ed="X" n="0010a03"/><lb ed="R061" n="0247a12"/>缘此无缘相。以中之也。又观空时无假无中而不 <lb ed="X" n="0010a04"/><lb ed="R061" n="0247a13"/>空。观假时无空无中而不假。观中时无空无假而 <lb ed="X" n="0010a05"/><lb ed="R061" n="0247a14"/>不中。三即一。一即三也。立住等者。立即站立。住即 <lb ed="X" n="0010a06"/><lb ed="R061" n="0247a15"/>住坐。动即行动。止即卧止。四威仪也。我即我相。人 <lb ed="X" n="0010a07"/><lb ed="R061" n="0247a16"/>即人相。缚即凡夫众生相。解即圣人寿者相。此菩 <lb ed="X" n="0010a08"/><lb ed="R061" n="0247a17"/>萨修此三观。空慧体性现前时。四威仪相。四相相。 <lb ed="X" n="0010a09"/><lb ed="R061" n="0247a18"/>一切法相。皆如诸忍。无无相一般。求其如忍相。亦 <lb ed="X" n="0010a10"/><lb ed="R061" n="0247b01"/>不可得也。此三释忍心位也。</p> <lb ed="X" n="0010a11"/><lb ed="R061" n="0247b02"/><p xml:id="pX39p0010a1101">〇第四进心位</p> <lb ed="X" n="0010a12"/><lb ed="R061" n="0247b03"/><p xml:id="pX39p0010a1201">进即毘黎耶波罗蜜也。别经名生贵住。谓生在<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0010a13"/><lb ed="R061" n="0247b04"/>家。种姓淸净也。梵语毘黎耶。此云精进。谓精而不 <lb ed="X" n="0010a14"/><lb ed="R061" n="0247b05"/>杂。进而不退。即于上三法勤<g ref="#CB15081">策</g>不懈。乃即智行无 <lb ed="X" n="0010a15"/><lb ed="R061" n="0247b06"/>间之功力也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0010a16"/><lb ed="R061" n="0247b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0010a1601">若<persName>佛</persName>子。若四威仪。一切时行伏空。假会法性。登无生 <lb ed="X" n="0010a17"/><lb ed="R061" n="0247b08"/>山。而见一切有无。如有如无。天地靑黄赤白一切入。 <lb ed="X" n="0010a18"/><lb ed="R061" n="0247b09"/>乃至三宝智性。一切信进道。空无生无作无慧。起空 <lb ed="X" n="0010a19"/><lb ed="R061" n="0247b10"/>入世谛法。亦无二相。续空心通达。进分善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0010a20"/><lb ed="R061" n="0247b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0010a2001">若四威仪等者。言若<persName>佛</persName>子行此毘黎耶波罗蜜时。 <lb ed="X" n="0010a21"/><lb ed="R061" n="0247b12"/>于行住坐卧之际昼夜六时之间。无少间歇。唯降 <lb ed="X" n="0010a22"/><lb ed="R061" n="0247b13"/>伏此心。于空观中。此行伏空也。复假此空观之理。 <lb ed="X" n="0010a23"/><lb ed="R061" n="0247b14"/>融会一切法性。此即行伏假也。以此空观假观之 <lb ed="X" n="0010a24"/><lb ed="R061" n="0247b15"/>理。双伏互融。直陟中道最高之顶。此即行伏中也。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0010b" n="0010b"/> <lb ed="X" n="0010b01"/><lb ed="R061" n="0247b16"/>而见等者。精进菩萨行伏忍法时。心如明镜。照彻 <lb ed="X" n="0010b02"/><lb ed="R061" n="0247b17"/>世出世间有为无为一切诸法。如观掌中。见有之 <lb ed="X" n="0010b03"/><lb ed="R061" n="0247b18"/>时。有非是有。因无故有。故名如有。见无之时。无非 <lb ed="X" n="0010b04"/><lb ed="R061" n="0248a01"/>是无。因有故无。故名如无。何谓如有。天之三光。风 <lb ed="X" n="0010b05"/><lb ed="R061" n="0248a02"/>雲雷雨。地之山河。飞潜动植。咸有靑黄赤白五色。 <lb ed="X" n="0010b06"/><lb ed="R061" n="0248a03"/>一切入处。悉皆虚幻不实。诚然非有。故云如有也。 <lb ed="X" n="0010b07"/><lb ed="R061" n="0248a04"/>何谓如无。乃至<persName>佛</persName>法僧三宝之智慧体性。一切贤 <lb ed="X" n="0010b08"/><lb ed="R061" n="0248a05"/>圣诚信进修之道。虽然空。虽然无生。虽然无作。如 <lb ed="X" n="0010b09"/><lb ed="R061" n="0248a06"/>是智性信进道三解脱。悉皆真实不虚。灼然非无。 <lb ed="X" n="0010b10"/><lb ed="R061" n="0248a07"/>故云如无也。无慧等者。言此菩萨于四威仪一切 <lb ed="X" n="0010b11"/><lb ed="R061" n="0248a08"/>时中。唯以此无生慧眼。观察起空。入一切世谛法 <lb ed="X" n="0010b12"/><lb ed="R061" n="0248a09"/>中。咸皆浑化。融通世法。<persName>佛</persName>法总无差别。故云亦无 <lb ed="X" n="0010b13"/><lb ed="R061" n="0248a10"/>二也。此时唯行。伏空心现前。相续相连。绵绵不<anchor xml:id="nkr_note_add_0010b1301" n="0010b1301"/><anchor xml:id="beg0010b1301" n="0010b1301"/>已<anchor xml:id="end0010b1301"/>。 <lb ed="X" n="0010b14"/><lb ed="R061" n="0248a11"/>通而无阻。达而无碍。分分精进。增长善根。毕竟本 <lb ed="X" n="0010b15"/><lb ed="R061" n="0248a12"/>壮枝荣花果敷实也。此四释进心位也。</p> <lb ed="X" n="0010b16"/><lb ed="R061" n="0248a13"/><p xml:id="pX39p0010b1601">〇第五定心位</p> <lb ed="X" n="0010b17"/><lb ed="R061" n="0248a14"/><p xml:id="pX39p0010b1701">定即禅波罗蜜也。别经名具足方便住。谓即多习 <lb ed="X" n="0010b18"/><lb ed="R061" n="0248a15"/>无量善根力故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0010b19"/><lb ed="R061" n="0248a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0010b1901">若<persName>佛</persName>子。寂灭无相无相。无量行。无量心三昧。凡夫圣 <lb ed="X" n="0010b20"/><lb ed="R061" n="0248a17"/>人。无不入三昧。体性相应。一切以定力故。我人作者 <lb ed="X" n="0010b21"/><lb ed="R061" n="0248a18"/>受者一切缚见性。是障因缘。散风动心。不寂而灭。空 <lb ed="X" n="0010b22"/><lb ed="R061" n="0248b01"/>空八倒无缘。假静慧观。一切假会。念念寂灭。一切三 <lb ed="X" n="0010b23"/><lb ed="R061" n="0248b02"/>界果罪性。皆由定灭而生一切善。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0010b24"/><lb ed="R061" n="0248b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0010b2401">若<persName>佛</persName>子者。标能修行入定之人。寂灭者。标其所当 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0010c" n="0010c"/> <lb ed="X" n="0010c01"/><lb ed="R061" n="0248b04"/>定之法也。梵语禅那。此云寂灭。亦云静虑。亦云寂 <lb ed="X" n="0010c02"/><lb ed="R061" n="0248b05"/>静。谓根境如如。不即不離。若镜现相。故云寂灭也。 <lb ed="X" n="0010c03"/><lb ed="R061" n="0248b06"/>无相无相者。上无相是说能定之心无相。下无相 <lb ed="X" n="0010c04"/><lb ed="R061" n="0248b07"/>是说所定之法亦无相也。上指人。下指境。亦可无 <lb ed="X" n="0010c05"/><lb ed="R061" n="0248b08"/>量行无量心等者。言一行定则行行皆定。一心定 <lb ed="X" n="0010c06"/><lb ed="R061" n="0248b09"/>则心心亦定。无量行无量心无有一行一心不入。 <lb ed="X" n="0010c07"/><lb ed="R061" n="0248b10"/>此正定三昧者。到兹境界。有何凡解可捨。有何圣 <lb ed="X" n="0010c08"/><lb ed="R061" n="0248b11"/>解可取哉。无有一凡一圣不入此正定三昧者。其 <lb ed="X" n="0010c09"/><lb ed="R061" n="0248b12"/>本体性分如是。法尔如然也。断断乎未有不相应 <lb ed="X" n="0010c10"/><lb ed="R061" n="0248b13"/>此正定三昧者也。一切以定力故至。不寂而灭。作 <lb ed="X" n="0010c11"/><lb ed="R061" n="0248b14"/>一句读。言此正定三昧如大冶红炉。一切我见人 <lb ed="X" n="0010c12"/><lb ed="R061" n="0248b15"/>见作者见受者见起一切等缚。而生六十二见。种 <lb ed="X" n="0010c13"/><lb ed="R061" n="0248b16"/>种姓咸是障道因缘。散乱境风。鼓动心海。如是等 <lb ed="X" n="0010c14"/><lb ed="R061" n="0248b17"/>法到来。如片雪点红炉。不假销镕而自化。故云不 <lb ed="X" n="0010c15"/><lb ed="R061" n="0248b18"/>寂而灭也。空空八倒等者。上空空荣四倒。下空空 <lb ed="X" n="0010c16"/><lb ed="R061" n="0249a01"/>枯四倒。以定力故荣倒枯倒。皆无缘而起也。假静 <lb ed="X" n="0010c17"/><lb ed="R061" n="0249a02"/>慧观者。假静观而空荣。假慧观而空枯。以定力故。 <lb ed="X" n="0010c18"/><lb ed="R061" n="0249a03"/>一切假会之法念念相应。与寂灭三昧同一体性。 <lb ed="X" n="0010c19"/><lb ed="R061" n="0249a04"/>无二无别也。至于一切欲界色界无色界因果罪 <lb ed="X" n="0010c20"/><lb ed="R061" n="0249a05"/>福种姓咸入其中。不寂而灭。不镕而化。以斯之故。 <lb ed="X" n="0010c21"/><lb ed="R061" n="0249a06"/>而生长一切行。向善法也。此释定心位也。</p> <lb ed="X" n="0010c22"/><lb ed="R061" n="0249a07"/><p xml:id="pX39p0010c2201">〇第六慧心位</p> <lb ed="X" n="0010c23"/><lb ed="R061" n="0249a08"/><p xml:id="pX39p0010c2301">慧即般若波罗蜜也。别经名正心住。梵语般若。此 <lb ed="X" n="0010c24"/><lb ed="R061" n="0249a09"/>云智慧。谓智能照境。慧能了境。于境分明无惑。能 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0011a" n="0011a"/> <lb ed="X" n="0011a01"/><lb ed="R061" n="0249a10"/>转物也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0011a02"/><lb ed="R061" n="0249a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0011a0201">若<persName>佛</persName>子。空慧非无缘。知体名心。分别一切法。假名主 <lb ed="X" n="0011a03"/><lb ed="R061" n="0249a12"/>者。与道通同。取果行因。入圣捨凡。灭罪起福。缚解尽 <lb ed="X" n="0011a04"/><lb ed="R061" n="0249a13"/>是体性功用。一切见常乐我净。烦恼慧性不明故。以 <lb ed="X" n="0011a05"/><lb ed="R061" n="0249a14"/>慧为首。修不可说观慧。入中道一谛。其无明障慧。非 <lb ed="X" n="0011a06"/><lb ed="R061" n="0249a15"/>相非来。非缘非罪。非八倒。无生灭。慧光明<g ref="#CB08504">焰</g>。为照乐 <lb ed="X" n="0011a07"/><lb ed="R061" n="0249a16"/>虚。方便转变神通。以智体性所为慧用故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0011a08"/><lb ed="R061" n="0249a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0011a0801">若<persName>佛</persName>子是能修慧之人。空慧是所当修之法也。非 <lb ed="X" n="0011a09"/><lb ed="R061" n="0249a18"/>无缘等者。言此个真空妙慧。非是无缘而生。又非 <lb ed="X" n="0011a10"/><lb ed="R061" n="0249b01"/>即缘而生。是即本有空慧。灵明知体。名之为心。不 <lb ed="X" n="0011a11"/><lb ed="R061" n="0249b02"/>假方便故也。分别一切等者。此个知体。能分别一 <lb ed="X" n="0011a12"/><lb ed="R061" n="0249b03"/>切诸法当体本空。假名主者。无实体性。咸与至道 <lb ed="X" n="0011a13"/><lb ed="R061" n="0249b04"/>通同一味。无二无别。故云假名主者与道通同也。 <lb ed="X" n="0011a14"/><lb ed="R061" n="0249b05"/>取果等者。取果谓取三贤十圣等妙<persName>佛</persName>。以之为果。 <lb ed="X" n="0011a15"/><lb ed="R061" n="0249b06"/>行因谓行三十心十地十重四十八轻。以之为因。 <lb ed="X" n="0011a16"/><lb ed="R061" n="0249b07"/>俾其入圣而增进修。捨凡而不退堕。灭一切罪。起 <lb ed="X" n="0011a17"/><lb ed="R061" n="0249b08"/>一切福。缚法解法俱是体性功用。所谓从凡夫中 <lb ed="X" n="0011a18"/><lb ed="R061" n="0249b09"/>来者用其识心。从圣性中来者用其智慧。识智元 <lb ed="X" n="0011a19"/><lb ed="R061" n="0249b10"/>无二体。唯在用之有殊耳。一切见等者。言凡情圣 <lb ed="X" n="0011a20"/><lb ed="R061" n="0249b11"/>解。罪福缚解一切见因何而有。盖由不知<persName>如来</persName>真 <lb ed="X" n="0011a21"/><lb ed="R061" n="0249b12"/>常真乐真我真净之四德。而起八倒见。因倒见而 <lb ed="X" n="0011a22"/><lb ed="R061" n="0249b13"/>生种种烦想障。蔽慧性不得明了故也。此位菩萨 <lb ed="X" n="0011a23"/><lb ed="R061" n="0249b14"/>能断除一切倒见烦恼者。盖以智慧为前茅为先 <lb ed="X" n="0011a24"/><lb ed="R061" n="0249b15"/>导。续修习之。以不可说观慧为助。法法头头皆有 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0011b" n="0011b"/> <lb ed="X" n="0011b01"/><lb ed="R061" n="0249b16"/>二谛。细审细察。互观互融。俾入中道第一義谛之 <lb ed="X" n="0011b02"/><lb ed="R061" n="0249b17"/>中。则其烦恼无明倒见障慧。悉皆照破无有实体 <lb ed="X" n="0011b03"/><lb ed="R061" n="0249b18"/>而非相。无有动转而非来。无有合散而非缘。无有 <lb ed="X" n="0011b04"/><lb ed="R061" n="0250a01"/>因果而非罪。无有荣枯而非八倒。无生无灭。纯一 <lb ed="X" n="0011b05"/><lb ed="R061" n="0250a02"/>空慧智光灵明彻<g ref="#CB08504">焰</g>。其所为慧照之用如日之处 <lb ed="X" n="0011b06"/><lb ed="R061" n="0250a03"/>虚空。言此位菩萨擧心动念。折旋俯仰。无所往而 <lb ed="X" n="0011b07"/><lb ed="R061" n="0250a04"/>非智慧。能起种种方便。辗转变化。运御神通。妙用 <lb ed="X" n="0011b08"/><lb ed="R061" n="0250a05"/>无比。使诸有情離一切暗。总无他法。唯以平等智 <lb ed="X" n="0011b09"/><lb ed="R061" n="0250a06"/>中本体性分设施。所作所为纯以空慧为用故也。 <lb ed="X" n="0011b10"/><lb ed="R061" n="0250a07"/>此六释慧心位也。</p> <lb ed="X" n="0011b11"/><lb ed="R061" n="0250a08"/><p xml:id="pX39p0011b1101">〇第七愿心位</p> <lb ed="X" n="0011b12"/><lb ed="R061" n="0250a09"/><p xml:id="pX39p0011b1201">愿即愿波罗蜜也。别经名不退住。入于无生毕竟 <lb ed="X" n="0011b13"/><lb ed="R061" n="0250a10"/>空界故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0011b14"/><lb ed="R061" n="0250a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0011b1401">若<persName>佛</persName>子。愿愿大求。一切求。以果行因故。愿心连。愿心 <lb ed="X" n="0011b15"/><lb ed="R061" n="0250a12"/>连。相续百劫。得<persName>佛</persName>灭罪。求求至心。无生空一愿。观观 <lb ed="X" n="0011b16"/><lb ed="R061" n="0250a13"/>入定照。无量见缚。以求心故解脱。无量妙行。以求心 <lb ed="X" n="0011b17"/><lb ed="R061" n="0250a14"/>成菩提。无量功德。以求为本。初发求心。中间修道。行 <lb ed="X" n="0011b18"/><lb ed="R061" n="0250a15"/>满愿故。<persName>佛</persName>果便成。观一谛中道。非阴非界非没生。见 <lb ed="X" n="0011b19"/><lb ed="R061" n="0250a16"/>见非。解慧是愿体性。一切行本源。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0011b20"/><lb ed="R061" n="0250a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0011b2001">若<persName>佛</persName>子是能修愿波罗蜜之人。愿者是所修。愿波 <lb ed="X" n="0011b21"/><lb ed="R061" n="0250a18"/>罗蜜之法也。愿者愿要。乃即发诸大愿。成<persName>佛</persName>利生 <lb ed="X" n="0011b22"/><lb ed="R061" n="0250b01"/>也。愿大求即上求<persName>佛</persName>果。一切求即下化众生。以果 <lb ed="X" n="0011b23"/><lb ed="R061" n="0250b02"/>者以上求成<persName>佛</persName>道。自利为果。行因者以下行化众 <lb ed="X" n="0011b24"/><lb ed="R061" n="0250b03"/>生。利他为因。故字结上二求。以此之故也。愿心连 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0011c" n="0011c"/> <lb ed="X" n="0011c01"/><lb ed="R061" n="0250b04"/>等者。承上以果行因之愿心。来重言者。言常念念 <lb ed="X" n="0011c02"/><lb ed="R061" n="0250b05"/>不忘。心心无间。相连相续。百劫修行。难行能行。难 <lb ed="X" n="0011c03"/><lb ed="R061" n="0250b06"/>为能为。难忍能忍。难捨能捨。如是百劫修行始能 <lb ed="X" n="0011c04"/><lb ed="R061" n="0250b07"/>得见本<persName>佛</persName>灭无量罪也。求求等者。上求即上大求。 <lb ed="X" n="0011c05"/><lb ed="R061" n="0250b08"/>下求即上一切。求至心即愿心连意。无生空一愿 <lb ed="X" n="0011c06"/><lb ed="R061" n="0250b09"/>者。即百劫修行无生空法。而得成<persName>佛</persName>。度生一愿满 <lb ed="X" n="0011c07"/><lb ed="R061" n="0250b10"/>足也。观观入定照者。上观即空观。下观即假观。定 <lb ed="X" n="0011c08"/><lb ed="R061" n="0250b11"/>即禅定。照即慧照也。空观是禅定体。禅定是空观 <lb ed="X" n="0011c09"/><lb ed="R061" n="0250b12"/>用。假观是慧照体。慧照是假观用。又禅定是空观 <lb ed="X" n="0011c10"/><lb ed="R061" n="0250b13"/>体。空观是禅定用。慧照是假观体。假观是慧照用。 <lb ed="X" n="0011c11"/><lb ed="R061" n="0250b14"/>互摄互入。一而二。二而一也。无量见缚皆以发上 <lb ed="X" n="0011c12"/><lb ed="R061" n="0250b15"/>求下化之大愿求心故而始得解脱。无量妙行亦 <lb ed="X" n="0011c13"/><lb ed="R061" n="0250b16"/>以是求求至心故得成就阿耨菩提。无量恒沙称 <lb ed="X" n="0011c14"/><lb ed="R061" n="0250b17"/>心功德亦以求心故而为根本也。此下劝其必行。 <lb ed="X" n="0011c15"/><lb ed="R061" n="0250b18"/>如是求心非是空发愿乐之心。而不即行愿乐之 <lb ed="X" n="0011c16"/><lb ed="R061" n="0251a01"/>行故。必初发求心而始觉。中间修道而渐次觉。行 <lb ed="X" n="0011c17"/><lb ed="R061" n="0251a02"/>满愿满故而究竟觉。三觉果满。万德周圆。方得成 <lb ed="X" n="0011c18"/><lb ed="R061" n="0251a03"/><persName>佛</persName>果。称两足尊也。以中道第一義谛慧观照之。于 <lb ed="X" n="0011c19"/><lb ed="R061" n="0251a04"/>其中间无五蕴而非阴。无根尘识而非界。非没非 <lb ed="X" n="0011c20"/><lb ed="R061" n="0251a05"/>生。能见所见。一切皆非其分别解慧。俱是愿求本 <lb ed="X" n="0011c21"/><lb ed="R061" n="0251a06"/>体性分。一切行向根本源头也。此释七愿心位也。</p> <lb ed="X" n="0011c22"/><lb ed="R061" n="0251a07"/><p xml:id="pX39p0011c2201">〇第八护心位</p> <lb ed="X" n="0011c23"/><lb ed="R061" n="0251a08"/><p xml:id="pX39p0011c2301">护即力波罗蜜也。别经名童真住。谓不生邪倒破 <lb ed="X" n="0011c24"/><lb ed="R061" n="0251a09"/>菩提心故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0012a" n="0012a"/> <lb ed="X" n="0012a01"/><lb ed="R061" n="0251a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0012a0101">若<persName>佛</persName>子。护三宝。护一切行功德。使外道八倒恶邪见。 <lb ed="X" n="0012a02"/><lb ed="R061" n="0251a11"/>不扰正信。灭我缚见缚。无生照达二谛。观心现前。以 <lb ed="X" n="0012a03"/><lb ed="R061" n="0251a12"/>护根本。无相护护。空无作无相。以心慧连。慧连。入无 <lb ed="X" n="0012a04"/><lb ed="R061" n="0251a13"/>生空道智道。皆明光明光。护观入空假。分分幻化。幻 <lb ed="X" n="0012a05"/><lb ed="R061" n="0251a14"/>化所起。如无如无。法体集散不可护。观法亦尔。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0012a06"/><lb ed="R061" n="0251a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0012a0601">若<persName>佛</persName>子标能行力波罗蜜之人。护三宝是标所当 <lb ed="X" n="0012a07"/><lb ed="R061" n="0251a16"/>护之法也。三宝即<persName>佛</persName>法僧。<persName>佛</persName>者觉照義。法者轨持 <lb ed="X" n="0012a08"/><lb ed="R061" n="0251a17"/>義。僧者和合義。此三宝是<persName>佛</persName>子之所当护者。云何 <lb ed="X" n="0012a09"/><lb ed="R061" n="0251a18"/>护三宝耶。护一切下至护根本。皆护三宝之義。一 <lb ed="X" n="0012a10"/><lb ed="R061" n="0251b01"/>切行即贤圣所行。心地中所含六度万行功德。即 <lb ed="X" n="0012a11"/><lb ed="R061" n="0251b02"/>圣贤所修功勋。所集福德。仁王经云。以护<persName>佛</persName>果护 <lb ed="X" n="0012a12"/><lb ed="R061" n="0251b03"/>十地行。亦同此意。外道多种。凡不达心地道戒。向 <lb ed="X" n="0012a13"/><lb ed="R061" n="0251b04"/>外驰求。俱名外道。八倒恶邪见等。是于三宝不唯 <lb ed="X" n="0012a14"/><lb ed="R061" n="0251b05"/>无益。而反有损者。能护三宝之人。自使此辈恭敬 <lb ed="X" n="0012a15"/><lb ed="R061" n="0251b06"/>供养。且不暇安有毁谤正法。扰害正信之理。凡有 <lb ed="X" n="0012a16"/><lb ed="R061" n="0251b07"/>我缚见缚者。到此见相皈依。睹德人容而恶意消 <lb ed="X" n="0012a17"/><lb ed="R061" n="0251b08"/>殒。我人诸见尽皆解脱也。行护者。唯用无生智理。 <lb ed="X" n="0012a18"/><lb ed="R061" n="0251b09"/>照了通彻真俗二谛。了真谛不空。彻俗谛不有。不 <lb ed="X" n="0012a19"/><lb ed="R061" n="0251b10"/>空则不断。不有则不常。二谛圆融。互摄无碍。唯此 <lb ed="X" n="0012a20"/><lb ed="R061" n="0251b11"/>慧观之心显现于前。以护斯三宝正信根本。三宝 <lb ed="X" n="0012a21"/><lb ed="R061" n="0251b12"/>根本既牢固。菩萨智慧花果何所愁而不荣实耶。 <lb ed="X" n="0012a22"/><lb ed="R061" n="0251b13"/>护三宝義止此无相。下至亦尔。皆护行功德之義。 <lb ed="X" n="0012a23"/><lb ed="R061" n="0251b14"/>无相即实相慧也。上护护此人。下护护此法也。空 <lb ed="X" n="0012a24"/><lb ed="R061" n="0251b15"/>解脱。无作解脱。无相解脱。咸人所当护行功德法 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0012b" n="0012b"/> <lb ed="X" n="0012b01"/><lb ed="R061" n="0251b16"/>也。以心等者。言以此空心俾无相慧相续相连。无 <lb ed="X" n="0012b02"/><lb ed="R061" n="0251b17"/>少间断。直入无生空道。无馀涅槃理果。无生智道。 <lb ed="X" n="0012b03"/><lb ed="R061" n="0251b18"/>无上菩提智果中理智互融。圆明发照。皆明光明 <lb ed="X" n="0012b04"/><lb ed="R061" n="0252a01"/>光。巨细不遗。而无惑矣。护观等者。承上护心入道 <lb ed="X" n="0012b05"/><lb ed="R061" n="0252a02"/>来。言此护心观理。从此而复起观照。观入于空。即 <lb ed="X" n="0012b06"/><lb ed="R061" n="0252a03"/>遣真相。观入于假即遣俗相。真相俗相既空既假。 <lb ed="X" n="0012b07"/><lb ed="R061" n="0252a04"/>则此空假分中空假分分。分同于幻化也。则此幻 <lb ed="X" n="0012b08"/><lb ed="R061" n="0252a05"/>化所起。复从何灭。于此求起相。且不可得。求灭相 <lb ed="X" n="0012b09"/><lb ed="R061" n="0252a06"/>又安可得哉。故曰如无如无也。此上即护行功德 <lb ed="X" n="0012b10"/><lb ed="R061" n="0252a07"/>義。法体二句单结护法观也。言此上护解脱入道 <lb ed="X" n="0012b11"/><lb ed="R061" n="0252a08"/>护。观入空假。既如无如无矣。此个法体向何处捉 <lb ed="X" n="0012b12"/><lb ed="R061" n="0252a09"/>摸。集耶散耶皆不可得而护也。不可护中与么护 <lb ed="X" n="0012b13"/><lb ed="R061" n="0252a10"/>耳。观法体既然。观法亦复如是。此八释护心位也。</p> <lb ed="X" n="0012b14"/><lb ed="R061" n="0252a11"/><p xml:id="pX39p0012b1401">〇第九喜心位</p> <lb ed="X" n="0012b15"/><lb ed="R061" n="0252a12"/><p xml:id="pX39p0012b1501">喜即方便波罗蜜也。别经名法王子住。谓从<persName>佛</persName>正 <lb ed="X" n="0012b16"/><lb ed="R061" n="0252a13"/>教而生于解。当绍<persName>佛</persName>位故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0012b17"/><lb ed="R061" n="0252a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0012b1701">若<persName>佛</persName>子。见他人得乐。常生喜悦及一切物。假空照寂。 <lb ed="X" n="0012b18"/><lb ed="R061" n="0252a15"/>而不入有为。不无。寂然大乐无合。有受而化。有法而 <lb ed="X" n="0012b19"/><lb ed="R061" n="0252a16"/>见。云假。法性平等一观。心心行。多闻一切<persName>佛</persName>行功德。 <lb ed="X" n="0012b20"/><lb ed="R061" n="0252a17"/>无相喜智。心心生念。而静照乐心。缘一切法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0012b21"/><lb ed="R061" n="0252a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0012b2101">若<persName>佛</persName>子者。言能行方便之人。见一切他人得乐。有 <lb ed="X" n="0012b22"/><lb ed="R061" n="0252b01"/>此喜境。于<anchor xml:id="nkr_note_add_0012b2201" n="0012b2201"/><anchor xml:id="beg0012b2201" n="0012b2201"/>己<anchor xml:id="end0012b2201"/>应常生喜悦。有此喜心也。常生者何。 <lb ed="X" n="0012b23"/><lb ed="R061" n="0252b02"/>此菩萨从久远劫来。发菩提心。元为令诸众生離 <lb ed="X" n="0012b24"/><lb ed="R061" n="0252b03"/>苦得乐。今见得乐之人。适其所愿。故常生喜心也。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0012c" n="0012c"/> <lb ed="X" n="0012c01"/><lb ed="R061" n="0252b04"/>及一切物者。言此菩萨喜心廣大。不唯见人乐而 <lb ed="X" n="0012c02"/><lb ed="R061" n="0252b05"/>生喜心。凡见一切有情物类得乐。亦常生喜心也。 <lb ed="X" n="0012c03"/><lb ed="R061" n="0252b06"/>此上三句标所当喜之法也。假空照寂等者。假照 <lb ed="X" n="0012c04"/><lb ed="R061" n="0252b07"/>即正慧。空寂即正定。定慧真境。细满纤尘。大充法 <lb ed="X" n="0012c05"/><lb ed="R061" n="0252b08"/>界。于有为无为无不含摄。寧有出入哉。故曰不入。 <lb ed="X" n="0012c06"/><lb ed="R061" n="0252b09"/>灼然该遍。故曰不无。空理寂然。浑一大乐境界矣。 <lb ed="X" n="0012c07"/><lb ed="R061" n="0252b10"/>合者配也侔也。此个境界得之者。如哑人吃蜜。说 <lb ed="X" n="0012c08"/><lb ed="R061" n="0252b11"/>向人不得。不与万法为侣者此也。谁为合。谁当合。 <lb ed="X" n="0012c09"/><lb ed="R061" n="0252b12"/>唯吾自偶谐耳。岂不大乐耶。故曰大乐无合也。有 <lb ed="X" n="0012c10"/><lb ed="R061" n="0252b13"/>受等者。言有喜受之心。变化不留。有喜法之境。显 <lb ed="X" n="0012c11"/><lb ed="R061" n="0252b14"/>见透彻。即此喜心喜境。纯一乐地也。云假者。谓受 <lb ed="X" n="0012c12"/><lb ed="R061" n="0252b15"/>心法境。当体如如。无实体性。故云假也。法性句即 <lb ed="X" n="0012c13"/><lb ed="R061" n="0252b16"/>云假義。言如是法性本来平等。以一慧观照之。观 <lb ed="X" n="0012c14"/><lb ed="R061" n="0252b17"/>诸法之相云假。观诸法之性本真。在圣不增。在凡 <lb ed="X" n="0012c15"/><lb ed="R061" n="0252b18"/>不减。平等不二。既观诸法体性平等。而法身之理 <lb ed="X" n="0012c16"/><lb ed="R061" n="0253a01"/>果尙未究竟。当心心发起大行而行之。始乃多闻 <lb ed="X" n="0012c17"/><lb ed="R061" n="0253a02"/>一切诸<persName>佛</persName>妙行果海三十二相八十种好圆满功 <lb ed="X" n="0012c18"/><lb ed="R061" n="0253a03"/>德也。无相喜智二句承上言。谓此菩萨思行诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0012c19"/><lb ed="R061" n="0253a04"/>功德。本乎无相。契此无相之理。以为喜心。如空合 <lb ed="X" n="0012c20"/><lb ed="R061" n="0253a05"/>空。不相妨碍。复以此喜智。起行长养。永承无失。心 <lb ed="X" n="0012c21"/><lb ed="R061" n="0253a06"/>心相续。存乎念中。常静常乐。照契喜心。不一不二。 <lb ed="X" n="0012c22"/><lb ed="R061" n="0253a07"/>缘一切<anchor xml:id="nkr_note_add_0012c2201" n="0012c2201"/><anchor xml:id="beg0012c2201" n="0012c2201"/>已<anchor xml:id="end0012c2201"/>得法乐未得法乐之众生。令其同证无 <lb ed="X" n="0012c23"/><lb ed="R061" n="0253a08"/>相喜中寂然大乐无合之道也。此释九喜心位也。</p> <lb ed="X" n="0012c24"/><lb ed="R061" n="0253a09"/><p xml:id="pX39p0012c2401">〇第十顶心位</p> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0013a" n="0013a"/> <lb ed="X" n="0013a01"/><lb ed="R061" n="0253a10"/><p xml:id="pX39p0013a0101">顶即智波罗蜜也。别经名灌顶住。谓观空无相。得 <lb ed="X" n="0013a02"/><lb ed="R061" n="0253a11"/>无生心法水灌顶故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0013a03"/><lb ed="R061" n="0253a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0013a0301">若<persName>佛</persName>子。是人最上智。灭无我轮。见疑身一切嗔等。如 <lb ed="X" n="0013a04"/><lb ed="R061" n="0253a13"/>顶观连。观连如顶。法界中因果如如一道。最勝上如 <lb ed="X" n="0013a05"/><lb ed="R061" n="0253a14"/>顶。如人顶。非非身见。六十二见。五阴生灭。神我主人。 <lb ed="X" n="0013a06"/><lb ed="R061" n="0253a15"/>动转屈伸。无受无行可捉缚者。是人尔时入内空値 <lb ed="X" n="0013a07"/><lb ed="R061" n="0253a16"/>道。心心众生。不见缘。不见非缘。住顶三昧寂灭定。发 <lb ed="X" n="0013a08"/><lb ed="R061" n="0253a17"/>行趣道性实。我人常见。八倒生缘。不二法门。不受八 <lb ed="X" n="0013a09"/><lb ed="R061" n="0253a18"/>难。幻化果毕竟不受。唯一众生去来坐立。修行灭罪。 <lb ed="X" n="0013a10"/><lb ed="R061" n="0253b01"/>除十恶。生十善。入道正人。正智。正行。菩萨达观现前。 <lb ed="X" n="0013a11"/><lb ed="R061" n="0253b02"/>不受六道果。必不退<persName>佛</persName>种<anchor xml:id="nkr_note_orig_0013001" n="0013001"/>性生。生入<persName>佛</persName>家。不離正信。 <lb ed="X" n="0013a12"/><lb ed="R061" n="0253b03"/>上十天光品廣说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0013a13"/><lb ed="R061" n="0253b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0013a1301">是人即修行顶智之人也。最上智即是顶智。言无 <lb ed="X" n="0013a14"/><lb ed="R061" n="0253b05"/>我轮五利五钝使等。非此上上大智。岂能灭之哉。 <lb ed="X" n="0013a15"/><lb ed="R061" n="0253b06"/>无者空也。我者我见也。轮者轮迴也。众生以不识 <lb ed="X" n="0013a16"/><lb ed="R061" n="0253b07"/>我见本空。所以轮迴诸趣。起我见边见身见见取 <lb ed="X" n="0013a17"/><lb ed="R061" n="0253b08"/>戒取贪嗔痴慢疑等也。是人既以此上智灭尽我 <lb ed="X" n="0013a18"/><lb ed="R061" n="0253b09"/>轮诸使。则当体全空。是一如顶。大空妙智慧观。相 <lb ed="X" n="0013a19"/><lb ed="R061" n="0253b10"/>续相连。绵绵不止。照此观连空心亦复如顶。幷十 <lb ed="X" n="0013a20"/><lb ed="R061" n="0253b11"/>方十法界之中若因若果。皆悉如如一道。无二无 <lb ed="X" n="0013a21"/><lb ed="R061" n="0253b12"/>别也。是故此智而为最上最勝顶智。高超物表。如 <lb ed="X" n="0013a22"/><lb ed="R061" n="0253b13"/>顶之象焉。如人顶者。人身唯顶最尊。喩此<name role="" type="person">菩萨顶</name> <lb ed="X" n="0013a23"/><lb ed="R061" n="0253b14"/>心观智離身離意无根无尘高显而无上也。上明 <lb ed="X" n="0013a24"/><lb ed="R061" n="0253b15"/>最上智。非非身见下至捉缚者。明灭无我轮等也。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0013b" n="0013b"/> <lb ed="X" n="0013b01"/><lb ed="R061" n="0253b16"/>上非能遣观智也。下非所遣惑业也。言此顶智一 <lb ed="X" n="0013b02"/><lb ed="R061" n="0253b17"/>明。粗细等惑无所不灭。非身见外道可捉可缚。亦 <lb ed="X" n="0013b03"/><lb ed="R061" n="0253b18"/>非六十二种断常邪见可捉可缚。亦非五蕴妄身 <lb ed="X" n="0013b04"/><lb ed="R061" n="0254a01"/>妄心和合因缘可捉可缚。亦非神我主谛动转屈 <lb ed="X" n="0013b05"/><lb ed="R061" n="0254a02"/>伸种种计量种种幻相可捉可缚。其顶心智观灭 <lb ed="X" n="0013b06"/><lb ed="R061" n="0254a03"/>除情见。如千年暗室一灯破尽。岂是此等诸见有 <lb ed="X" n="0013b07"/><lb ed="R061" n="0254a04"/>受有行可捉可缚也耶。是人尔时等者。是人是当 <lb ed="X" n="0013b08"/><lb ed="R061" n="0254a05"/>位之人。尔时者。乃入观之时也。言此当位菩萨入 <lb ed="X" n="0013b09"/><lb ed="R061" n="0254a06"/>智观内。一切皆空。外山河内身心无所不空。唯道 <lb ed="X" n="0013b10"/><lb ed="R061" n="0254a07"/>独存。以値道故远離诸妄。心心平等。廣度有情。总 <lb ed="X" n="0013b11"/><lb ed="R061" n="0254a08"/>不见有能缘之心及所缘之境。不但无能所缘之 <lb ed="X" n="0013b12"/><lb ed="R061" n="0254a09"/>度生相。亦无非能所缘之理智相。故云不见缘不 <lb ed="X" n="0013b13"/><lb ed="R061" n="0254a10"/>见非缘也。既心境双泯。智理全空。即得安住最勝 <lb ed="X" n="0013b14"/><lb ed="R061" n="0254a11"/>顶心三昧寂灭之正定矣。发行等者。言二乘住定 <lb ed="X" n="0013b15"/><lb ed="R061" n="0254a12"/>著定。不肯饶益有情。菩萨虽住是顶智定。而不贪 <lb ed="X" n="0013b16"/><lb ed="R061" n="0254a13"/>著。能从智定中发起慈悲喜捨廣大之心。修行妙 <lb ed="X" n="0013b17"/><lb ed="R061" n="0254a14"/>行。趋向<persName>佛</persName>道。体性真实。犹如金刚。不为魔外所侵 <lb ed="X" n="0013b18"/><lb ed="R061" n="0254a15"/>害。四相我人。断常诸见。荣枯八倒。生灭因缘。于此 <lb ed="X" n="0013b19"/><lb ed="R061" n="0254a16"/>真实不二法门之中永无受行。灭尽无馀。即八难 <lb ed="X" n="0013b20"/><lb ed="R061" n="0254a17"/>幻化异熟业果亦毕竟不受其报。所谓因穷果丧 <lb ed="X" n="0013b21"/><lb ed="R061" n="0254a18"/>故也。唯一众生等者。此众生即得顶智。大心众生 <lb ed="X" n="0013b22"/><lb ed="R061" n="0254b01"/>初贤十住虽满。未入十行。犹近众生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0013b2201" n="0013b2201"/><anchor xml:id="beg0013b2201" n="0013b2201"/>但<anchor xml:id="end0013b2201"/>超一切众 <lb ed="X" n="0013b23"/><lb ed="R061" n="0254b02"/>生之上。孤孤迥迥。<anchor xml:id="nkr_note_add_0013b2301" n="0013b2301"/><anchor xml:id="beg0013b2301" n="0013b2301"/>已<anchor xml:id="end0013b2301"/>是独尊。故曰唯一众生也。又 <lb ed="X" n="0013b24"/><lb ed="R061" n="0254b03"/>此菩萨十住智满。利生心切。垂慈接引。外示威仪。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0013c" n="0013c"/> <lb ed="X" n="0013c01"/><lb ed="R061" n="0254b04"/>与诸众生无二无别。一般去来。一般坐卧动止。一 <lb ed="X" n="0013c02"/><lb ed="R061" n="0254b05"/>般修行趣道。灭罪求福。除去十恶。生长十善。一般 <lb ed="X" n="0013c03"/><lb ed="R061" n="0254b06"/>求入道中作端正人。得端正智。行端正行。但头头 <lb ed="X" n="0013c04"/><lb ed="R061" n="0254b07"/>法法以身先之。作个榜样故也。此时<name role="" type="person">菩萨顶</name>智明 <lb ed="X" n="0013c05"/><lb ed="R061" n="0254b08"/>妙。达观现前。虽现六道众生形仪。而实实确确决 <lb ed="X" n="0013c06"/><lb ed="R061" n="0254b09"/>定不受六道众生果报。亦决定不复退<persName>佛</persName>种姓中 <lb ed="X" n="0013c07"/><lb ed="R061" n="0254b10"/>生。毕竟在<persName>佛</persName>种姓中生。生入<persName>佛</persName>家。绍<persName>佛</persName>真子。直至 <lb ed="X" n="0013c08"/><lb ed="R061" n="0254b11"/><persName>佛</persName>界。不離此个端正实信也。上十天光品者。上即 <lb ed="X" n="0013c09"/><lb ed="R061" n="0254b12"/>在此心地品之上。天光品是六十一品中之一品。 <lb ed="X" n="0013c10"/><lb ed="R061" n="0254b13"/>廣说者。言此犹略。彼品所说较兹更多也。此释十 <lb ed="X" n="0013c11"/><lb ed="R061" n="0254b14"/>顶心位也。八难即地狱畜牲饿鬼盲聋瘖哑世智 <lb ed="X" n="0013c12"/><lb ed="R061" n="0254b15"/>辨聪<persName>佛</persName>前<persName>佛</persName>後<name role="" type="person">北俱卢洲</name>无想天也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0013c13"/><lb ed="R061" n="0254b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0013c1301"><name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>言。千<persName>佛</persName>谛听。汝先问长养十心者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0013c14"/><lb ed="R061" n="0254b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0013c1401">此牒问诫听许说十行修进地位观行之義。此二 <lb ed="X" n="0013c15"/><lb ed="R061" n="0254b18"/>明十行義二。初标牒问辞。二正解其義。此初标牒 <lb ed="X" n="0013c16"/><lb ed="R061" n="0255a01"/>问辞也。下别解其義有十。</p> <lb ed="X" n="0013c17"/><lb ed="R061" n="0255a02"/><p xml:id="pX39p0013c1701">〇第一慈心位</p> <lb ed="X" n="0013c18"/><lb ed="R061" n="0255a03"/><p xml:id="pX39p0013c1801">慈即慈无量心也。别经名欢喜行。谓入法界不为 <lb ed="X" n="0013c19"/><lb ed="R061" n="0255a04"/>邪动故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0013c20"/><lb ed="R061" n="0255a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0013c2001">若<persName>佛</persName>子。常行慈心。生乐因<anchor xml:id="nkr_note_add_0013c2001" n="0013c2001"/><anchor xml:id="beg0013c2001" n="0013c2001"/>己<anchor xml:id="end0013c2001"/>。于无我智中乐相应观。 <lb ed="X" n="0013c21"/><lb ed="R061" n="0255a06"/>入法受想行识色等大法中。无生无住无灭。如幻如 <lb ed="X" n="0013c22"/><lb ed="R061" n="0255a07"/>化。如如无二故。一切修行成法轮。化被一切。能生正 <lb ed="X" n="0013c23"/><lb ed="R061" n="0255a08"/>信。不由魔教。亦能使一切众生。得慈乐果。非实非善 <lb ed="X" n="0013c24"/><lb ed="R061" n="0255a09"/>恶果。解空体性三昧。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0014a" n="0014a"/> <lb ed="X" n="0014a01"/><lb ed="R061" n="0255a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0014a0101">若<persName>佛</persName>子常行慈心等者。前十住位人。发心修行十 <lb ed="X" n="0014a02"/><lb ed="R061" n="0255a11"/>度。为彼自利。则以檀为首。此则修行十行。接物利 <lb ed="X" n="0014a03"/><lb ed="R061" n="0255a12"/>人。故常行慈心以慈当先。慈有三种。一有情缘慈。 <lb ed="X" n="0014a04"/><lb ed="R061" n="0255a13"/>观一切众生。如一子故。二观法缘慈。观一切法。因 <lb ed="X" n="0014a05"/><lb ed="R061" n="0255a14"/>缘生灭了无自性故。三无缘大慈。言无心攀缘一 <lb ed="X" n="0014a06"/><lb ed="R061" n="0255a15"/>切众生。一切众生自然获益故。菩萨常修行此三 <lb ed="X" n="0014a07"/><lb ed="R061" n="0255a16"/>慈心。以利济众生。令其離苦得乐。生长此乐因。<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a0701" n="0014a0701"/><anchor xml:id="beg0014a0701" n="0014a0701"/>已<anchor xml:id="end0014a0701"/> <lb ed="X" n="0014a08"/><lb ed="R061" n="0255a17"/>于无我根本智法中。乐求一念相应慧观。入法受 <lb ed="X" n="0014a09"/><lb ed="R061" n="0255a18"/>想行识色等大法中。上法字即意根所对法尘也。 <lb ed="X" n="0014a10"/><lb ed="R061" n="0255b01"/>色等等字含声香味触四尘。此超略言耳。云何大 <lb ed="X" n="0014a11"/><lb ed="R061" n="0255b02"/>法。即天地靑黄赤白充遍法界。岂不教做大法。一 <lb ed="X" n="0014a12"/><lb ed="R061" n="0255b03"/>尘既尔。六尘亦然。色五蕴既尔。诸五蕴亦然。咸以 <lb ed="X" n="0014a13"/><lb ed="R061" n="0255b04"/>一念相应慧观。入此等大法之中。如火烧薪。而生 <lb ed="X" n="0014a14"/><lb ed="R061" n="0255b05"/>相无明住相无明灭相无明当下水消瓦解矣。念 <lb ed="X" n="0014a15"/><lb ed="R061" n="0255b06"/>念相应。如幻如化。无实体性。观如法如相应色等。 <lb ed="X" n="0014a16"/><lb ed="R061" n="0255b07"/>咸皆无二。等无差别也。上即有情缘慈義。一切修 <lb ed="X" n="0014a17"/><lb ed="R061" n="0255b08"/>行等者。所谓一切修行种种妙行。成就无上法轮 <lb ed="X" n="0014a18"/><lb ed="R061" n="0255b09"/>者。无非教化荫被一切众生。生入<persName>佛</persName>家。长养正信。 <lb ed="X" n="0014a19"/><lb ed="R061" n="0255b10"/>不由外道邪魔所教。自能離一切苦也。即法缘慈 <lb ed="X" n="0014a20"/><lb ed="R061" n="0255b11"/>義。亦能使一切等者。言不但使能生正信不为魔 <lb ed="X" n="0014a21"/><lb ed="R061" n="0255b12"/>苦所壞而<anchor xml:id="nkr_note_add_0014a2101" n="0014a2101"/><anchor xml:id="beg0014a2101" n="0014a2101"/>已<anchor xml:id="end0014a2101"/>。亦复能使一切众生。自悟无上菩提 <lb ed="X" n="0014a22"/><lb ed="R061" n="0255b13"/>觉心。证无馀涅槃理境。得起空利物之慈三昧真 <lb ed="X" n="0014a23"/><lb ed="R061" n="0255b14"/>实乐果也。即无缘大慈義。非实等者。言此慈乐果 <lb ed="X" n="0014a24"/><lb ed="R061" n="0255b15"/>不是权小之实法小果。亦非人天善恶有漏因果。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0014b" n="0014b"/> <lb ed="X" n="0014b01"/><lb ed="R061" n="0255b16"/>是何等果耶。此慈乐果者。乃是一念相应智解。如 <lb ed="X" n="0014b02"/><lb ed="R061" n="0255b17"/>如无二。空理平等。正受体性三昧自乐乐人之慈 <lb ed="X" n="0014b03"/><lb ed="R061" n="0255b18"/>乐果也。此初释慈心位也。</p> <lb ed="X" n="0014b04"/><lb ed="R061" n="0256a01"/><p xml:id="pX39p0014b0401">〇第二悲心位</p> <lb ed="X" n="0014b05"/><lb ed="R061" n="0256a02"/><p xml:id="pX39p0014b0501">悲即悲无量心也。别经名饶益行。谓常化众生使 <lb ed="X" n="0014b06"/><lb ed="R061" n="0256a03"/>得法利故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0014b07"/><lb ed="R061" n="0256a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0014b0701">若<persName>佛</persName>子。以悲空空无相悲缘行道。自灭一切苦。于一 <lb ed="X" n="0014b08"/><lb ed="R061" n="0256a05"/>切众生无量苦中生智。不杀生缘。不杀法缘。不著我 <lb ed="X" n="0014b09"/><lb ed="R061" n="0256a06"/>缘。故常行不杀不盗不婬。而一切众生不恼发菩提 <lb ed="X" n="0014b10"/><lb ed="R061" n="0256a07"/>心者。于空见一切法如实相。种姓行中生道智心。于 <lb ed="X" n="0014b11"/><lb ed="R061" n="0256a08"/>六亲六怨。亲怨三品中与上乐智。上怨缘中九品得 <lb ed="X" n="0014b12"/><lb ed="R061" n="0256a09"/>乐果。空现时。自身他一切众生。平等一乐。起大悲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0014b13"/><lb ed="R061" n="0256a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0014b1301">若<persName>佛</persName>子以悲者。以字有力。言悲心菩萨虽能拔苦。 <lb ed="X" n="0014b14"/><lb ed="R061" n="0256a11"/>又非得大坚固力者不能。故云以悲也。空空等者。 <lb ed="X" n="0014b15"/><lb ed="R061" n="0256a12"/>言此悲非众生情爱之悲。乃菩萨空空无相大悲 <lb ed="X" n="0014b16"/><lb ed="R061" n="0256a13"/>任运往来。以大悲缘故。行菩萨道。示现自灭一切 <lb ed="X" n="0014b17"/><lb ed="R061" n="0256a14"/>苦恼之相。而于一切众生无量苦恼缘中。生长无 <lb ed="X" n="0014b18"/><lb ed="R061" n="0256a15"/>量方便智慧也。不杀生等者。即自灭一切苦義。生 <lb ed="X" n="0014b19"/><lb ed="R061" n="0256a16"/>法我三缘合。方成杀业。缺一决定不成。持不杀戒 <lb ed="X" n="0014b20"/><lb ed="R061" n="0256a17"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0014b2001" n="0014b2001"/><anchor xml:id="beg0014b2001" n="0014b2001"/>但<anchor xml:id="end0014b2001"/>空一缘。而三缘俱空。<anchor xml:id="nkr_note_add_0014b2002" n="0014b2002"/><anchor xml:id="beg0014b2002" n="0014b2002"/>但<anchor xml:id="end0014b2002"/>常行不杀灭苦。而不 <lb ed="X" n="0014b21"/><lb ed="R061" n="0256a18"/>盗不婬亦如是灭苦也。而一切众等者。即苦中生 <lb ed="X" n="0014b22"/><lb ed="R061" n="0256b01"/>智義。言此菩萨如是灭苦。前倡後袭。自感动一切 <lb ed="X" n="0014b23"/><lb ed="R061" n="0256b02"/>众生。亦不杀不盗不婬。灭诸苦恼。而发菩提心。生 <lb ed="X" n="0014b24"/><lb ed="R061" n="0256b03"/>一切智也。此上拔苦竟。于空见等者。言菩萨能于 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0014c" n="0014c"/> <lb ed="X" n="0014c01"/><lb ed="R061" n="0256b04"/>真空实相理中。照彻一切诸法。皆如实相。情与无 <lb ed="X" n="0014c02"/><lb ed="R061" n="0256b05"/>情。无一法而不具兹真空实相。由迷而不悟。故于 <lb ed="X" n="0014c03"/><lb ed="R061" n="0256b06"/>众生种子性分中。发生悲缘行道无量方便智心。 <lb ed="X" n="0014c04"/><lb ed="R061" n="0256b07"/>于父母兄弟姊妹六亲六怨。若亲若怨。下怨缘三 <lb ed="X" n="0014c05"/><lb ed="R061" n="0256b08"/>品之中与上三品乐智。上上品怨缘中与下下九 <lb ed="X" n="0014c06"/><lb ed="R061" n="0256b09"/>品得乐果。<name role="" type="person">城东老姆</name>虽誓不见<persName>佛</persName>。而无害<persName>佛</persName>之心。 <lb ed="X" n="0014c07"/><lb ed="R061" n="0256b10"/>下怨缘也。见<persName>佛</persName>避入室中。四壁皆<persName>佛</persName>。以两手遮眼。 <lb ed="X" n="0014c08"/><lb ed="R061" n="0256b11"/>十指皆<persName>佛</persName>。与上乐智也。调达推山压<persName>佛</persName>。上怨缘也。 <lb ed="X" n="0014c09"/><lb ed="R061" n="0256b12"/>在地狱中如受三禅天乐。九品得乐果也。中品与 <lb ed="X" n="0014c10"/><lb ed="R061" n="0256b13"/>乐。不言而可知。此上与乐竟。空现时等者。言此悲 <lb ed="X" n="0014c11"/><lb ed="R061" n="0256b14"/>缘智道实相真空显现之时。自身離苦得乐。令他 <lb ed="X" n="0014c12"/><lb ed="R061" n="0256b15"/>一切众生身俱亦離苦得乐。以平等一味慈乐果 <lb ed="X" n="0014c13"/><lb ed="R061" n="0256b16"/>与之。而令人人起拔苦与乐大悲心智也。此释二 <lb ed="X" n="0014c14"/><lb ed="R061" n="0256b17"/>悲心位也。</p> <lb ed="X" n="0014c15"/><lb ed="R061" n="0256b18"/><p xml:id="pX39p0014c1501">〇第三喜心位</p> <lb ed="X" n="0014c16"/><lb ed="R061" n="0257a01"/><p xml:id="pX39p0014c1601">喜即喜无量心也。别经名无违逆行。谓常修善法 <lb ed="X" n="0014c17"/><lb ed="R061" n="0257a02"/>谦下恭敬故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0014c18"/><lb ed="R061" n="0257a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0014c1801">若<persName>佛</persName>子。悦喜无生心时。种姓体相道智。空空喜心。不 <lb ed="X" n="0014c19"/><lb ed="R061" n="0257a04"/>著我所。出没三世因果无集。一切有入空观行成。等 <lb ed="X" n="0014c20"/><lb ed="R061" n="0257a05"/>喜一切众生。起空入道。捨恶知识。求善知识。示我好 <lb ed="X" n="0014c21"/><lb ed="R061" n="0257a06"/>道。使诸众生。入<persName>佛</persName>法家法中。常起欢喜。入<persName>佛</persName>位中。复 <lb ed="X" n="0014c22"/><lb ed="R061" n="0257a07"/>是诸众生入正信。捨邪见。背六道苦故喜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0014c23"/><lb ed="R061" n="0257a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0014c2301">若<persName>佛</persName>子悦喜等者。悦是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0014c2301" n="0014c2301"/><anchor xml:id="beg0014c2301" n="0014c2301"/>己<anchor xml:id="end0014c2301"/>畅悦。喜是见人喜欢。 <lb ed="X" n="0014c24"/><lb ed="R061" n="0257a09"/>无生心者无相心也。无相即是实相也。言当此喜 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0015a" n="0015a"/> <lb ed="X" n="0015a01"/><lb ed="R061" n="0257a10"/>时。种子性分本体相状皆如实相。空无所有。浑沦 <lb ed="X" n="0015a02"/><lb ed="R061" n="0257a11"/>是一个大空道理。空而又空的喜心也。不著等者。 <lb ed="X" n="0015a03"/><lb ed="R061" n="0257a12"/>言我且空。谁为我所而生执著。故曰不著我所也。 <lb ed="X" n="0015a04"/><lb ed="R061" n="0257a13"/>菩萨此时或出或没。于过去现在未来三世十方 <lb ed="X" n="0015a05"/><lb ed="R061" n="0257a14"/>中。善因善果恶因恶果咸无有受。安有集者。识界 <lb ed="X" n="0015a06"/><lb ed="R061" n="0257a15"/>色界欲界一切有入无所不空。三界众生以执著 <lb ed="X" n="0015a07"/><lb ed="R061" n="0257a16"/>故。不得此个空观喜心。此菩萨以不著故。于一切 <lb ed="X" n="0015a08"/><lb ed="R061" n="0257a17"/>处凡有所入。此空观行不假用心而自成就也。等 <lb ed="X" n="0015a09"/><lb ed="R061" n="0257a18"/>喜等者。言空观既成。于冤于亲平等普度。廣化一 <lb ed="X" n="0015a10"/><lb ed="R061" n="0257b01"/>切众生。众生不解起行空观。而此菩萨示现起空。 <lb ed="X" n="0015a11"/><lb ed="R061" n="0257b02"/>众生不解入道。而此菩萨示现入道。众生不解捨 <lb ed="X" n="0015a12"/><lb ed="R061" n="0257b03"/>邪见恶知识。而此菩萨示现捨恶知识。众生不解 <lb ed="X" n="0015a13"/><lb ed="R061" n="0257b04"/>求真善知识开示于我妙好正道。而此菩萨示现 <lb ed="X" n="0015a14"/><lb ed="R061" n="0257b05"/>求善知识示我妙道者何。总欲使诸众生入生<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0015a15"/><lb ed="R061" n="0257b06"/>法之家。不生邪外之家。入生<persName>佛</persName>法之法中。不生权 <lb ed="X" n="0015a16"/><lb ed="R061" n="0257b07"/>小之法中也。常起等者。言不特如斯而<anchor xml:id="nkr_note_add_0015a1601" n="0015a1601"/><anchor xml:id="beg0015a1601" n="0015a1601"/>已<anchor xml:id="end0015a1601"/>。菩萨无 <lb ed="X" n="0015a17"/><lb ed="R061" n="0257b08"/>量悲心有甚休歇之处。故心心念念常起自喜喜 <lb ed="X" n="0015a18"/><lb ed="R061" n="0257b09"/>人欢心。入诸<persName>佛</persName>位之中。上合诸<persName>佛</persName>同一慈力。复还 <lb ed="X" n="0015a19"/><lb ed="R061" n="0257b10"/>仍旧是和诸众生一样形仪。下合众生同一瞻仰。 <lb ed="X" n="0015a20"/><lb ed="R061" n="0257b11"/>仍旧如同众生皈三宝而入正信。脱樊笼而捨邪 <lb ed="X" n="0015a21"/><lb ed="R061" n="0257b12"/>见。违偝六道诸苦而趣向四圣真乐也。以是之故。 <lb ed="X" n="0015a22"/><lb ed="R061" n="0257b13"/>而菩萨心意满足故生欢喜也。此三释喜心位也。</p> <lb ed="X" n="0015a23"/><lb ed="R061" n="0257b14"/><p xml:id="pX39p0015a2301">〇第四捨心位</p> <lb ed="X" n="0015a24"/><lb ed="R061" n="0257b15"/><p xml:id="pX39p0015a2401">捨即捨无量行也。别经名无屈挠行。谓行大精进 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0015b" n="0015b"/> <lb ed="X" n="0015b01"/><lb ed="R061" n="0257b16"/>行。能令一切得至究竟之涅槃故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0015b02"/><lb ed="R061" n="0257b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0015b0201">若<persName>佛</persName>子。常生捨心。无造无相空法中如虚空。于善恶 <lb ed="X" n="0015b03"/><lb ed="R061" n="0257b18"/>有见无见。罪福二中。平等一照。非人非我所心。而自 <lb ed="X" n="0015b04"/><lb ed="R061" n="0258a01"/>他体性不可得为大捨。及自身肉手足。男女国城。如 <lb ed="X" n="0015b05"/><lb ed="R061" n="0258a02"/>幻如化。水流灯<g ref="#CB08504">焰</g>。一切捨而无生心。常修其捨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0015b06"/><lb ed="R061" n="0258a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0015b0601">若<persName>佛</persName>子常生等者。言此菩萨从无穷劫发心而行 <lb ed="X" n="0015b07"/><lb ed="R061" n="0258a04"/>捨行以利人。故云常生捨心也。无造即无能造捨 <lb ed="X" n="0015b08"/><lb ed="R061" n="0258a05"/>之人。无相即无所捨之法及受捨者。如是三轮体 <lb ed="X" n="0015b09"/><lb ed="R061" n="0258a06"/>空法中。究竟如虚空。空无所有也。既能捨所捨皆 <lb ed="X" n="0015b10"/><lb ed="R061" n="0258a07"/>如虚空。则善恶之二因。有无之二见。罪福之二报。 <lb ed="X" n="0015b11"/><lb ed="R061" n="0258a08"/>于此二法之中。以平等慧观一道照察之。亦究竟 <lb ed="X" n="0015b12"/><lb ed="R061" n="0258a09"/>如虚空。空无所有也。人相我相。我心我所心。而自 <lb ed="X" n="0015b13"/><lb ed="R061" n="0258a10"/>他之众生相等。于其中间求其体性如针锋许不 <lb ed="X" n="0015b14"/><lb ed="R061" n="0258a11"/>可得。亦究竟如虚空。空无所有也。如此生心。如此 <lb ed="X" n="0015b15"/><lb ed="R061" n="0258a12"/>观照。方得名为大捨也。即我空義。及自身等者。至 <lb ed="X" n="0015b16"/><lb ed="R061" n="0258a13"/>于自<anchor xml:id="nkr_note_add_0015b1601" n="0015b1601"/><anchor xml:id="beg0015b1601" n="0015b1601"/>己<anchor xml:id="end0015b1601"/>。内财宝之身肉手足。外财宝之国城男女。 <lb ed="X" n="0015b17"/><lb ed="R061" n="0258a14"/>以平等观照之。皆如幻如化。无实体性。内外之财 <lb ed="X" n="0015b18"/><lb ed="R061" n="0258a15"/>不可得。如水流。如灯<g ref="#CB08504">焰</g>。无实体性。自他之财亦不 <lb ed="X" n="0015b19"/><lb ed="R061" n="0258a16"/>可得。故当一切捨也。即法空義。而无生心者。无生 <lb ed="X" n="0015b20"/><lb ed="R061" n="0258a17"/>心即无造无相三轮体空之实相心也。常修其捨 <lb ed="X" n="0015b21"/><lb ed="R061" n="0258a18"/>者。言此菩萨捨心廣大。永远而无懈歇也。此释四 <lb ed="X" n="0015b22"/><lb ed="R061" n="0258b01"/>捨心位也。</p> <lb ed="X" n="0015b23"/><lb ed="R061" n="0258b02"/><p xml:id="pX39p0015b2301">〇第五施心位</p> <lb ed="X" n="0015b24"/><lb ed="R061" n="0258b03"/><p xml:id="pX39p0015b2401">施即施摄法也。别经名无痴乱行。谓不为无明之 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0015c" n="0015c"/> <lb ed="X" n="0015c01"/><lb ed="R061" n="0258b04"/>所失乱故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0015c02"/><lb ed="R061" n="0258b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0015c0201">若<persName>佛</persName>子。能以施心被一切众生。身施口施意施财施 <lb ed="X" n="0015c03"/><lb ed="R061" n="0258b06"/>法施教导一切众生。内身外身国城男女田宅皆如 <lb ed="X" n="0015c04"/><lb ed="R061" n="0258b07"/>如相。乃至无念财物。受者施者。亦内亦外。无合无散。 <lb ed="X" n="0015c05"/><lb ed="R061" n="0258b08"/>无心行化。达理达施。一切相现在行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0015c06"/><lb ed="R061" n="0258b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0015c0601">若<persName>佛</persName>子能以施等者。能以施心即能被之心教。被 <lb ed="X" n="0015c07"/><lb ed="R061" n="0258b10"/>一切众生即所被之心機。身施即以身担荷执劳 <lb ed="X" n="0015c08"/><lb ed="R061" n="0258b11"/>负役。乃至捨头目髓脑身肉手足。口施即口无雌 <lb ed="X" n="0015c09"/><lb ed="R061" n="0258b12"/>黄。出言善熟。乃至欢喜赞歎。说诚实语。意施即心 <lb ed="X" n="0015c10"/><lb ed="R061" n="0258b13"/>无嗔恨贪痴嫉妒。乃至常怀恭敬。现柔和相。财施 <lb ed="X" n="0015c11"/><lb ed="R061" n="0258b14"/>即国城妻子珍宝田宅资生业等。法施即权实方 <lb ed="X" n="0015c12"/><lb ed="R061" n="0258b15"/>便大小诸乘因缘譬喩。教化引导一切悭吝众生。 <lb ed="X" n="0015c13"/><lb ed="R061" n="0258b16"/>令其达法达施。知内身五蕴外身四大七宝国城 <lb ed="X" n="0015c14"/><lb ed="R061" n="0258b17"/>男女田宅等物。当体全空。咸如如相。无法可施。乃 <lb ed="X" n="0015c15"/><lb ed="R061" n="0258b18"/>至无财物可念。无受施之人。无施财之我。三轮空 <lb ed="X" n="0015c16"/><lb ed="R061" n="0259a01"/>相亦皆如如。亦内之六根。亦外之六尘。无因缘可 <lb ed="X" n="0015c17"/><lb ed="R061" n="0259a02"/>生可合。无因缘可灭可散。无心行可行。无众生可 <lb ed="X" n="0015c18"/><lb ed="R061" n="0259a03"/>化。无心可行名为达理。无生可化名为达施。既能 <lb ed="X" n="0015c19"/><lb ed="R061" n="0259a04"/>达理。又能达施。何妨一切内施外施现在前行而 <lb ed="X" n="0015c20"/><lb ed="R061" n="0259a05"/>决无留碍也。此释五施心位也。</p> <lb ed="X" n="0015c21"/><lb ed="R061" n="0259a06"/><p xml:id="pX39p0015c2101">〇第六好语心位</p> <lb ed="X" n="0015c22"/><lb ed="R061" n="0259a07"/><p xml:id="pX39p0015c2201">好语即爱语摄法也。别经名善现行。谓生生常于 <lb ed="X" n="0015c23"/><lb ed="R061" n="0259a08"/><persName>佛</persName>国土中生故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0015c24"/><lb ed="R061" n="0259a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0015c2401">若<persName>佛</persName>子。入体性爱语三昧。第一義谛法语義。一切实 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0016a" n="0016a"/> <lb ed="X" n="0016a01"/><lb ed="R061" n="0259a10"/>语言。皆顺一语。调和一切众生心。无嗔无诤。一切法 <lb ed="X" n="0016a02"/><lb ed="R061" n="0259a11"/>空智无缘。常生爱心。行顺<persName>佛</persName>意。亦顺一切他人。以圣 <lb ed="X" n="0016a03"/><lb ed="R061" n="0259a12"/>法语教诸众生。常行如心。发起善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016a04"/><lb ed="R061" n="0259a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0016a0401">若<persName>佛</persName>子入体性等者。爱语乃是极慈极悲。至亲至 <lb ed="X" n="0016a05"/><lb ed="R061" n="0259a14"/>切。叮咛教诫。和顺语也。言此柔软好语非凡小情 <lb ed="X" n="0016a06"/><lb ed="R061" n="0259a15"/>见偏执之语。乃即依从<persName>如来</persName>体性爱语三昧正定 <lb ed="X" n="0016a07"/><lb ed="R061" n="0259a16"/>所生语也。<persName>如来</persName>有五语。一真语。二实语。三如语。四 <lb ed="X" n="0016a08"/><lb ed="R061" n="0259a17"/>不诳语。五不异语。此文虽三。中赅备五義。谛法语 <lb ed="X" n="0016a09"/><lb ed="R061" n="0259a18"/>即真语。一切实语统不诳语。皆顺一语即如语不 <lb ed="X" n="0016a10"/><lb ed="R061" n="0259b01"/>异语也。言此<persName>佛</persName>子既以第一義谛而生语言。凡发 <lb ed="X" n="0016a11"/><lb ed="R061" n="0259b02"/>示言词无不真实。而必不欺不诳。皆顺一语。终不 <lb ed="X" n="0016a12"/><lb ed="R061" n="0259b03"/>二语。人能恒修此五语为因。当感<persName>如来</persName>廣长舌果 <lb ed="X" n="0016a13"/><lb ed="R061" n="0259b04"/>也。调和等者。调和即上诸语为能调。一切众生心 <lb ed="X" n="0016a14"/><lb ed="R061" n="0259b05"/>为所调。无嗔即意和。无诤即言和。众生多种。心口 <lb ed="X" n="0016a15"/><lb ed="R061" n="0259b06"/>多别。此菩萨难调能调。皆使意言平和。而无嗔无 <lb ed="X" n="0016a16"/><lb ed="R061" n="0259b07"/>诤也。一切法空等者。言此菩萨恒以第一義谛。照 <lb ed="X" n="0016a17"/><lb ed="R061" n="0259b08"/>了诸法皆空。此个空智。充遍情与无情一切诸法。 <lb ed="X" n="0016a18"/><lb ed="R061" n="0259b09"/>而不假诱进之。无缘大慈亦遍一切诸法。虽此空 <lb ed="X" n="0016a19"/><lb ed="R061" n="0259b10"/>智无缘。而菩萨恒顺众生。调护保爱众生之心。无 <lb ed="X" n="0016a20"/><lb ed="R061" n="0259b11"/>时暂憩。凡其所行。上合三世诸<persName>佛</persName>之心。同一慈力。 <lb ed="X" n="0016a21"/><lb ed="R061" n="0259b12"/>亦下合一切众生之心。同一悲仰也。以圣法等者。 <lb ed="X" n="0016a22"/><lb ed="R061" n="0259b13"/>言此菩萨教导众生。别无他法。唯以圣谛第一義 <lb ed="X" n="0016a23"/><lb ed="R061" n="0259b14"/>法语幷五语。诫诲调摄一切众生。常行如心。俾无 <lb ed="X" n="0016a24"/><lb ed="R061" n="0259b15"/>嗔诤。开发生起一切善根。永为菩提道种也。此六 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0016b" n="0016b"/> <lb ed="X" n="0016b01"/><lb ed="R061" n="0259b16"/>释好语心也。</p> <lb ed="X" n="0016b02"/><lb ed="R061" n="0259b17"/><p xml:id="pX39p0016b0201">〇第七益心位</p> <lb ed="X" n="0016b03"/><lb ed="R061" n="0259b18"/><p xml:id="pX39p0016b0301">益即利行摄也。别经名无著行行。谓于我我所一 <lb ed="X" n="0016b04"/><lb ed="R061" n="0260a01"/>切皆空故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016b05"/><lb ed="R061" n="0260a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0016b0501">若<persName>佛</persName>子。利益心时。以实智体性。廣行智道。集一切明 <lb ed="X" n="0016b06"/><lb ed="R061" n="0260a03"/><g ref="#CB08504">焰</g>法门。集观行七财。前人得利益故。受身命而入利 <lb ed="X" n="0016b07"/><lb ed="R061" n="0260a04"/>益三昧。现一切身。一切口。一切意。而震动大世界。一 <lb ed="X" n="0016b08"/><lb ed="R061" n="0260a05"/>切所为所作。他人入法种空种道种中。得益得乐。现 <lb ed="X" n="0016b09"/><lb ed="R061" n="0260a06"/>形六道。无量苦恼之事。不以为患。但益人为利。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016b10"/><lb ed="R061" n="0260a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0016b1001">若<persName>佛</persName>子利益等者。实智即自证本有如如智。体性 <lb ed="X" n="0016b11"/><lb ed="R061" n="0260a08"/>即此智本体性分。智道即利生之权智也。言若<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0016b12"/><lb ed="R061" n="0260a09"/>子行此利行摄时。必依本有实智体性。方能廣行 <lb ed="X" n="0016b13"/><lb ed="R061" n="0260a10"/>智道之权智也。集一切等者。即廣行智道義。明<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0016b14"/><lb ed="R061" n="0260a11"/>法门即是种种智慧因缘譬喩无量方便法门。所 <lb ed="X" n="0016b15"/><lb ed="R061" n="0260a12"/>谓开方便门示真实相者此也。观行即空假中之 <lb ed="X" n="0016b16"/><lb ed="R061" n="0260a13"/>三观行。七财即信戒闻捨慧惭愧之七财。如是一 <lb ed="X" n="0016b17"/><lb ed="R061" n="0260a14"/>切智道皆廣行而所当集者也。前人得利等者。言 <lb ed="X" n="0016b18"/><lb ed="R061" n="0260a15"/>当现前行益之人。以得此一切智道利益故。始能 <lb ed="X" n="0016b19"/><lb ed="R061" n="0260a16"/>和光同尘。示受众生一般四大五蕴身命。而入兹 <lb ed="X" n="0016b20"/><lb ed="R061" n="0260a17"/>利益。正定三昧示现一切神通身轮。一切教诫口 <lb ed="X" n="0016b21"/><lb ed="R061" n="0260a18"/>轮。一切记心意轮。饶益一切众生。使未发心者令 <lb ed="X" n="0016b22"/><lb ed="R061" n="0260b01"/>其发心。<anchor xml:id="nkr_note_add_0016b2201" n="0016b2201"/><anchor xml:id="beg0016b2201" n="0016b2201"/>已<anchor xml:id="end0016b2201"/>发心者令其增长。由此三轮神用故。三 <lb ed="X" n="0016b23"/><lb ed="R061" n="0260b02"/>千大千世界六返震动也。六种震动。即动起涌震 <lb ed="X" n="0016b24"/><lb ed="R061" n="0260b03"/>吼击是也。一切所为等者。言凡是一切所施为一 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0016c" n="0016c"/> <lb ed="X" n="0016c01"/><lb ed="R061" n="0260b04"/>切所作用。咸使他人入此观行。七财法种中明<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0016c02"/><lb ed="R061" n="0260b05"/>法门。空种中廣行智道。道种中得大利益得大安 <lb ed="X" n="0016c03"/><lb ed="R061" n="0260b06"/>乐也。现形等者。言上现身口意。不知是何等身形。 <lb ed="X" n="0016c04"/><lb ed="R061" n="0260b07"/>又于何处示现。谓即于天道人道阿修罗道饿鬼 <lb ed="X" n="0016c05"/><lb ed="R061" n="0260b08"/>道地狱道畜牲道。一一示现如是等形也。天道有 <lb ed="X" n="0016c06"/><lb ed="R061" n="0260b09"/>五衰相现苦恼事。人间有生老病死苦恼事。修罗 <lb ed="X" n="0016c07"/><lb ed="R061" n="0260b10"/>有嗔心诤鬥苦恼事。地狱有寒酸楚痛苦恼事。鬼 <lb ed="X" n="0016c08"/><lb ed="R061" n="0260b11"/>神有沉幽愁歎苦恼事。鸟兽有怀獝狘悲苦恼事。 <lb ed="X" n="0016c09"/><lb ed="R061" n="0260b12"/>故云无量苦恼事。不以为患者。言此菩萨隐圣显 <lb ed="X" n="0016c10"/><lb ed="R061" n="0260b13"/>凡。屈尊就卑。得得要如此。以好事与他人。令他得 <lb ed="X" n="0016c11"/><lb ed="R061" n="0260b14"/>益得乐。以苦事自向<anchor xml:id="nkr_note_add_0016c1101" n="0016c1101"/><anchor xml:id="beg0016c1101" n="0016c1101"/>己<anchor xml:id="end0016c1101"/>。不以为患。但专饶益他人。 <lb ed="X" n="0016c12"/><lb ed="R061" n="0260b15"/>以为利益耳。此释七益心位也。</p> <lb ed="X" n="0016c13"/><lb ed="R061" n="0260b16"/><p xml:id="pX39p0016c1301">〇第八同心位</p> <lb ed="X" n="0016c14"/><lb ed="R061" n="0260b17"/><p xml:id="pX39p0016c1401">同即同事摄也。别经名难得行。谓成就难得善根 <lb ed="X" n="0016c15"/><lb ed="R061" n="0260b18"/>故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016c16"/><lb ed="R061" n="0261a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0016c1601">若<persName>佛</persName>子。以道性智。同空无生法中。以无我智。同生无 <lb ed="X" n="0016c17"/><lb ed="R061" n="0261a02"/>二。空同源境。诸法如相。常生常住常灭世法相续。流 <lb ed="X" n="0016c18"/><lb ed="R061" n="0261a03"/>转无量。而能现无量形身色心等业。入诸六道。一切 <lb ed="X" n="0016c19"/><lb ed="R061" n="0261a04"/>事同。空同无生。我同无物。而分身散形故。入同法三 <lb ed="X" n="0016c20"/><lb ed="R061" n="0261a05"/>昧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0016c21"/><lb ed="R061" n="0261a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0016c2101">若<persName>佛</persName>子以道等者。以用也。道觉也。<persName>佛</persName>也。道性觉性 <lb ed="X" n="0016c22"/><lb ed="R061" n="0261a07"/><persName>佛</persName>性一也。此智有名无相。故可同入空无生法理 <lb ed="X" n="0016c23"/><lb ed="R061" n="0261a08"/>中也。言菩萨善用此智。契同此理。理智圆融。具淸 <lb ed="X" n="0016c24"/><lb ed="R061" n="0261a09"/>净身也。以无我等者。无我智即是寂灭智。众生执 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0017a" n="0017a"/> <lb ed="X" n="0017a01"/><lb ed="R061" n="0261a10"/>认四大五蕴以为实我。轮迴诸趣。此菩萨以寂灭 <lb ed="X" n="0017a02"/><lb ed="R061" n="0261a11"/>智照。契此有生之躯。四大非有。五蕴本空。无灭无 <lb ed="X" n="0017a03"/><lb ed="R061" n="0261a12"/>生。生灭不二。即具圆满身也。空同等者。言道性空 <lb ed="X" n="0017a04"/><lb ed="R061" n="0261a13"/>无生空无我空生空。则万派一源。千差一境矣。更 <lb ed="X" n="0017a05"/><lb ed="R061" n="0261a14"/>有何法而不如哉。此世出世间诸法既如如相。则 <lb ed="X" n="0017a06"/><lb ed="R061" n="0261a15"/>具千百亿化身也。常生等者。言四空既明。三身圆 <lb ed="X" n="0017a07"/><lb ed="R061" n="0261a16"/>显。何妨生常同生。住常同住。灭常同灭耶。世法相 <lb ed="X" n="0017a08"/><lb ed="R061" n="0261a17"/>续等者。言虽同世谛法中。生生相续。流浪轮转。无 <lb ed="X" n="0017a09"/><lb ed="R061" n="0261a18"/>穷无尽。而此菩萨亦于其中。能现无穷无尽形状 <lb ed="X" n="0017a10"/><lb ed="R061" n="0261b01"/>身体色相心行等业。入诸六道。在天同天。在人同 <lb ed="X" n="0017a11"/><lb ed="R061" n="0261b02"/>人。乃至在畜同畜。应以此身得度者。即现此身而 <lb ed="X" n="0017a12"/><lb ed="R061" n="0261b03"/>为说法。一切事同者何也。为空同无生而理如。我 <lb ed="X" n="0017a13"/><lb ed="R061" n="0261b04"/>同无物而法如也。理如则其身虽分。而未尝分。法 <lb ed="X" n="0017a14"/><lb ed="R061" n="0261b05"/>如则其形虽散。而未尝散也。以何缘故。而能显如 <lb ed="X" n="0017a15"/><lb ed="R061" n="0261b06"/>是神通。作大<persName>佛</persName>事耶。盖入同法三昧故。而能作是 <lb ed="X" n="0017a16"/><lb ed="R061" n="0261b07"/>大<persName>佛</persName>事也。此释同心位也。</p> <lb ed="X" n="0017a17"/><lb ed="R061" n="0261b08"/><p xml:id="pX39p0017a1701">〇第九定心位</p> <lb ed="X" n="0017a18"/><lb ed="R061" n="0261b09"/><p xml:id="pX39p0017a1801">定即勝定行也。别经名善法行。谓乃说法授人成 <lb ed="X" n="0017a19"/><lb ed="R061" n="0261b10"/><persName>佛</persName>之轨则故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017a20"/><lb ed="R061" n="0261b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0017a2001">若<persName>佛</persName>子。复从定心。观慧证空。心心诤缘。于我所法。识 <lb ed="X" n="0017a21"/><lb ed="R061" n="0261b12"/>界色界中而不动转。逆顺出没。故常入百三昧十禅 <lb ed="X" n="0017a22"/><lb ed="R061" n="0261b13"/>支。以一念智。作是见。一切我人。若内若外。众生种子。 <lb ed="X" n="0017a23"/><lb ed="R061" n="0261b14"/>皆无合散。集成起作而不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017a24"/><lb ed="R061" n="0261b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0017a2401">若<persName>佛</persName>子复从等者。言此<persName>佛</persName>子复从自<anchor xml:id="nkr_note_add_0017a2401" n="0017a2401"/><anchor xml:id="beg0017a2401" n="0017a2401"/>己<anchor xml:id="end0017a2401"/>大寂定心 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0017b" n="0017b"/> <lb ed="X" n="0017b01"/><lb ed="R061" n="0261b16"/>中。自观本有妙慧。自证本有真空。心心相续。唯静 <lb ed="X" n="0017b02"/><lb ed="R061" n="0261b17"/>是缘。于我所法。唯见空相。识界色界等者。识界即 <lb ed="X" n="0017b03"/><lb ed="R061" n="0261b18"/>四空天。色界即四禅天。此先从识界色界。而不言 <lb ed="X" n="0017b04"/><lb ed="R061" n="0262a01"/>欲界者何。此位菩萨久修梵行。证法界身。从法界 <lb ed="X" n="0017b05"/><lb ed="R061" n="0262a02"/>来。全体全界俱皆空相。故入识界四空色界四禅。 <lb ed="X" n="0017b06"/><lb ed="R061" n="0262a03"/>而不动摇不转变也。逆顺等者。菩萨从三界外没。 <lb ed="X" n="0017b07"/><lb ed="R061" n="0262a04"/>自非非想出。从非非想没。自无所有出。从无所有 <lb ed="X" n="0017b08"/><lb ed="R061" n="0262a05"/>没。乃至自初禅出。为顺。此自三界外而入三界内 <lb ed="X" n="0017b09"/><lb ed="R061" n="0262a06"/>也。从初禅没。自二禅出。二禅没。乃至非非想出。为 <lb ed="X" n="0017b10"/><lb ed="R061" n="0262a07"/>逆。此自内而外也。以菩萨法身观。自上而下为顺。 <lb ed="X" n="0017b11"/><lb ed="R061" n="0262a08"/>以欲界众生分段身观。自下而上亦顺也。此言菩 <lb ed="X" n="0017b12"/><lb ed="R061" n="0262a09"/>萨心心静缘之益。出没自在。逆行顺行。天莫测也。 <lb ed="X" n="0017b13"/><lb ed="R061" n="0262a10"/>以此之故。常心心入大寂定百八三昧中。在识界 <lb ed="X" n="0017b14"/><lb ed="R061" n="0262a11"/>而不动摇。常心心入十禅支内。在色界而不转变 <lb ed="X" n="0017b15"/><lb ed="R061" n="0262a12"/>也。以一念等者。言以一念相应智慧。起见照彻欲 <lb ed="X" n="0017b16"/><lb ed="R061" n="0262a13"/>界一切我人。若内根若外尘。众生识性无明种子。 <lb ed="X" n="0017b17"/><lb ed="R061" n="0262a14"/>无不了了明明。皆无生合无灭。散无集。收无成。怀 <lb ed="X" n="0017b18"/><lb ed="R061" n="0262a15"/>无起。止无造。作一切皆空。如幻如化而不可得。亦 <lb ed="X" n="0017b19"/><lb ed="R061" n="0262a16"/>不动摇不转变也。十禅支即觉观喜乐定静捨念 <lb ed="X" n="0017b20"/><lb ed="R061" n="0262a17"/>慧不苦不乐也。此释定心位也。</p> <lb ed="X" n="0017b21"/><lb ed="R061" n="0262a18"/><p xml:id="pX39p0017b2101">〇第十慧心位</p> <lb ed="X" n="0017b22"/><lb ed="R061" n="0262b01"/><p xml:id="pX39p0017b2201">慧即勝慧行也。别经名真实行。谓二谛非如亦非 <lb ed="X" n="0017b23"/><lb ed="R061" n="0262b02"/>非相故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017b24"/><lb ed="R061" n="0262b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0017b2401">若<persName>佛</persName>子。作慧见心。观诸邪见结患等缚。无决定体性。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0017c" n="0017c"/> <lb ed="X" n="0017c01"/><lb ed="R061" n="0262b04"/>顺忍空同故。非阴非界非入。非众生。非一我。非因果。 <lb ed="X" n="0017c02"/><lb ed="R061" n="0262b05"/>非三世法。慧性起。光光一<g ref="#CB08504">焰</g>。明明见。虚无受。其慧方 <lb ed="X" n="0017c03"/><lb ed="R061" n="0262b06"/>便。生长养心。是心。入起空空道。发无生心。上千海眼 <lb ed="X" n="0017c04"/><lb ed="R061" n="0262b07"/>王品。<anchor xml:id="nkr_note_add_0017c0401" n="0017c0401"/><anchor xml:id="beg0017c0401" n="0017c0401"/>已<anchor xml:id="end0017c0401"/>说心百法明门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017c05"/><lb ed="R061" n="0262b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0017c0501">若<persName>佛</persName>子作慧等者。作起也。言<persName>佛</persName>子起此慧见。能照 <lb ed="X" n="0017c06"/><lb ed="R061" n="0262b09"/>观智。以观诸邪见结患等缚。而破其所惑也。此菩 <lb ed="X" n="0017c07"/><lb ed="R061" n="0262b10"/>萨于诸魔外执。常执断六十二诸邪见十使八难 <lb ed="X" n="0017c08"/><lb ed="R061" n="0262b11"/>诸结患。一一照破。如空花。如水月。无决定体性。何 <lb ed="X" n="0017c09"/><lb ed="R061" n="0262b12"/>以故。以顺忍观慧照之。与虚空同体故也。既空同 <lb ed="X" n="0017c10"/><lb ed="R061" n="0262b13"/>故。则五蕴空而非阴。根尘识空而非界。六根六尘 <lb ed="X" n="0017c11"/><lb ed="R061" n="0262b14"/>空而非入。众生空而非众生。一我空而非一我。罪 <lb ed="X" n="0017c12"/><lb ed="R061" n="0262b15"/>福空而非因果。过现未空而非三世。法法头头纯 <lb ed="X" n="0017c13"/><lb ed="R061" n="0262b16"/>一法慧空性相续。而起阴光界光法慧性光一<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0017c14"/><lb ed="R061" n="0262b17"/>通彻。阴明界明法慧性明朗见无疑。阴虚界虚法 <lb ed="X" n="0017c15"/><lb ed="R061" n="0262b18"/>慧性虚而无能受所受也。其慧等者。言其慧观中 <lb ed="X" n="0017c16"/><lb ed="R061" n="0263a01"/>种种巧妙方便。生长养心。成就慧身。不由他悟故 <lb ed="X" n="0017c17"/><lb ed="R061" n="0263a02"/>也。是心等者。心即长养心。入即证入。起即发起。空 <lb ed="X" n="0017c18"/><lb ed="R061" n="0263a03"/>空即是所证人空法空二空真理。道即中道。言是 <lb ed="X" n="0017c19"/><lb ed="R061" n="0263a04"/>长养心证入发起二空慧。见中道義中。唯发此无 <lb ed="X" n="0017c20"/><lb ed="R061" n="0263a05"/>生心。任驾慈航。普运众生。咸登般若彼岸故也。上 <lb ed="X" n="0017c21"/><lb ed="R061" n="0263a06"/>千海眼王品中<anchor xml:id="nkr_note_add_0017c2101" n="0017c2101"/><anchor xml:id="beg0017c2101" n="0017c2101"/>已<anchor xml:id="end0017c2101"/>说此十心百法明门。一一廣明 <lb ed="X" n="0017c22"/><lb ed="R061" n="0263a07"/>其義。此释十慧心位也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017c23"/><lb ed="R061" n="0263a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0017c2301"><name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>言。千<persName>佛</persName>谛听。汝先言。金刚种子有十心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0017c24"/><lb ed="R061" n="0263a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0017c2401">此本源<persName>佛</persName>告当機千释迦化<persName>佛</persName>。诫其当详审而听 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0018a" n="0018a"/> <lb ed="X" n="0018a01"/><lb ed="R061" n="0263a10"/>许详说金刚義也。汝先言者。乃牒问其词。金刚种 <lb ed="X" n="0018a02"/><lb ed="R061" n="0263a11"/>子有十心者。许细分其義。有如是问。必有如是答 <lb ed="X" n="0018a03"/><lb ed="R061" n="0263a12"/>也。别经名十迴向。回即迴转。向即趣向。谓起大悲 <lb ed="X" n="0018a04"/><lb ed="R061" n="0263a13"/>心。度诸有情。迴转十住十行善法。向于三处。一真 <lb ed="X" n="0018a05"/><lb ed="R061" n="0263a14"/>如实际。是所证。二无上菩提。是所求。三一切众生。 <lb ed="X" n="0018a06"/><lb ed="R061" n="0263a15"/>是所度。以能迴之心及所迴善行。向彼万类。圆满 <lb ed="X" n="0018a07"/><lb ed="R061" n="0263a16"/>梵行。等入法界也。此三明十向義二。初总标牒问。 <lb ed="X" n="0018a08"/><lb ed="R061" n="0263a17"/>二别解其義。此总标牒问也。下别解其義有十。</p> <lb ed="X" n="0018a09"/><lb ed="R061" n="0263a18"/><p xml:id="pX39p0018a0901">〇第一信心位</p> <lb ed="X" n="0018a10"/><lb ed="R061" n="0263b01"/><p xml:id="pX39p0018a1001">信即信心迴向也。别经名救护众生離众生相回 <lb ed="X" n="0018a11"/><lb ed="R061" n="0263b02"/>向。谓以前所修证十行神通化度众生。而无能度 <lb ed="X" n="0018a12"/><lb ed="R061" n="0263b03"/>之相所度之生。度而无度故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0018a13"/><lb ed="R061" n="0263b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0018a1301">若<persName>佛</persName>子。信者。一切行以信为首。众德根本。不起外道 <lb ed="X" n="0018a14"/><lb ed="R061" n="0263b05"/>邪见心。诸见名著。结有造业必不受。入空无为法中。 <lb ed="X" n="0018a15"/><lb ed="R061" n="0263b06"/>三相无无。无生无生。无住住。无灭灭。无有一切法空。 <lb ed="X" n="0018a16"/><lb ed="R061" n="0263b07"/>世谛第一義谛智尽。灭异空。色空。细心心空。细心心 <lb ed="X" n="0018a17"/><lb ed="R061" n="0263b08"/>心空故。信信寂灭无体性。和合亦无依。然主者我人 <lb ed="X" n="0018a18"/><lb ed="R061" n="0263b09"/>名用。三界假我。我无得集相故。名无相信。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0018a19"/><lb ed="R061" n="0263b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0018a1901">若<persName>佛</persName>子标人。信者标法也。一切行即十住乃至妙 <lb ed="X" n="0018a20"/><lb ed="R061" n="0263b11"/>觉诸万行。以信为首等者。信即正信。言此正信不 <lb ed="X" n="0018a21"/><lb ed="R061" n="0263b12"/>特十金刚中为当先第一。自十信始。<anchor xml:id="nkr_note_add_0018a2101" n="0018a2101"/><anchor xml:id="beg0018a2101" n="0018a2101"/>已<anchor xml:id="end0018a2101"/>剋万行之 <lb ed="X" n="0018a22"/><lb ed="R061" n="0263b13"/>先为第一。所以道信为道源功德母。长养一切诸 <lb ed="X" n="0018a23"/><lb ed="R061" n="0263b14"/>善根。一切菩萨智慧花果皆从此正信中出。故云 <lb ed="X" n="0018a24"/><lb ed="R061" n="0263b15"/>一切行以信为首众德根本也。不起至不受。正表 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0018b" n="0018b"/> <lb ed="X" n="0018b01"/><lb ed="R061" n="0263b16"/>其信之正处。邪岂能勝正哉。一切九十六种外道 <lb ed="X" n="0018b02"/><lb ed="R061" n="0263b17"/>六十二邪见种种等心。诸见诸名。诸著诸有。诸造 <lb ed="X" n="0018b03"/><lb ed="R061" n="0263b18"/>诸业。亦毕竟不受。如扬尘顺风焉耳矣。入空等者。 <lb ed="X" n="0018b04"/><lb ed="R061" n="0264a01"/>以不起不受故一切法空。以一切法空故始能证 <lb ed="X" n="0018b05"/><lb ed="R061" n="0264a02"/>入。此空无为法中此空即真空。无为法即空理。入 <lb ed="X" n="0018b06"/><lb ed="R061" n="0264a03"/>者证入真空无为空理。之中也。三相至一切法空 <lb ed="X" n="0018b07"/><lb ed="R061" n="0264a04"/>正表正信空理。三相即生相住相灭相。无无者。因 <lb ed="X" n="0018b08"/><lb ed="R061" n="0264a05"/>正信坚实得入空无为法中。则此三相亦空无有。 <lb ed="X" n="0018b09"/><lb ed="R061" n="0264a06"/>无有亦无有。故云无无也。无生下极言无无之理。 <lb ed="X" n="0018b10"/><lb ed="R061" n="0264a07"/>上无生。是言空尽世间情与无情一切法之空理 <lb ed="X" n="0018b11"/><lb ed="R061" n="0264a08"/>无生。下无生。是言能入空无生空理之观智亦当 <lb ed="X" n="0018b12"/><lb ed="R061" n="0264a09"/>无生。故云无生无生也。无住住无灭灭之正信观 <lb ed="X" n="0018b13"/><lb ed="R061" n="0264a10"/>智亦复如是。一生住灭法既无无。则或百或千以 <lb ed="X" n="0018b14"/><lb ed="R061" n="0264a11"/>及一切。何法不无无耶。无有一切法空者。言一切 <lb ed="X" n="0018b15"/><lb ed="R061" n="0264a12"/>法空亦无有也。此竭尽无馀之義。世谛等者。世谛 <lb ed="X" n="0018b16"/><lb ed="R061" n="0264a13"/>即俗谛世间法也。第一義谛即真谛出世间法也。 <lb ed="X" n="0018b17"/><lb ed="R061" n="0264a14"/>言俗谛真谛世出世间观智。到此亦竭尽无馀矣。 <lb ed="X" n="0018b18"/><lb ed="R061" n="0264a15"/>灭异空者。即灭欲界诸见及诸业之粗惑空也。色 <lb ed="X" n="0018b19"/><lb ed="R061" n="0264a16"/>空者。即灭色界无生生无住住无灭灭之细惑空 <lb ed="X" n="0018b20"/><lb ed="R061" n="0264a17"/>也。细心心空者。即灭识界无有一切法空。世谛智 <lb ed="X" n="0018b21"/><lb ed="R061" n="0264a18"/>尽。真谛智尽。理障尽。智障尽之尘沙细惑空也。因 <lb ed="X" n="0018b22"/><lb ed="R061" n="0264b01"/>此细惑。心心空之。心亦复空故。则此能信之心智。 <lb ed="X" n="0018b23"/><lb ed="R061" n="0264b02"/>及所信之理境。不假消除而自寂灭。本体性分亦 <lb ed="X" n="0018b24"/><lb ed="R061" n="0264b03"/>寂灭无有也。以无体性故。谁为能信。谁为所信。谁 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0018c" n="0018c"/> <lb ed="X" n="0018c01"/><lb ed="R061" n="0264b04"/>和谁合。以相依倚耶。然而三界中凡立主宰者。有 <lb ed="X" n="0018c02"/><lb ed="R061" n="0264b05"/>我有人。有名有用。皆是三界中假我假人。假名假 <lb ed="X" n="0018c03"/><lb ed="R061" n="0264b06"/>用也。于我中求得求集求相。了不可得。人中名中 <lb ed="X" n="0018c04"/><lb ed="R061" n="0264b07"/>用中又有得集相可得欤。如此则方名为无体相 <lb ed="X" n="0018c05"/><lb ed="R061" n="0264b08"/>之正信也。此释初信心位也。</p> <lb ed="X" n="0018c06"/><lb ed="R061" n="0264b09"/><p xml:id="pX39p0018c0601">〇第二念心位</p> <lb ed="X" n="0018c07"/><lb ed="R061" n="0264b10"/><p xml:id="pX39p0018c0701">念即念心迴向也。别经名不壞迴向。谓離众生相。 <lb ed="X" n="0018c08"/><lb ed="R061" n="0264b11"/>是可壞。壞其可壞。远離诸離。名不壞迴向也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0018c09"/><lb ed="R061" n="0264b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0018c0901">若<persName>佛</persName>子。作念。六念。常觉乃至常施。第一義谛空。无著 <lb ed="X" n="0018c10"/><lb ed="R061" n="0264b13"/>无解。生住灭相。不动不到去来。而于诸业受者。一合 <lb ed="X" n="0018c11"/><lb ed="R061" n="0264b14"/>相迴向。入法界智。慧慧相乘。乘乘寂灭。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>无常。光 <lb ed="X" n="0018c12"/><lb ed="R061" n="0264b15"/>光无无。生生不起。转易空道。变前转後。变转化化。化 <lb ed="X" n="0018c13"/><lb ed="R061" n="0264b16"/>转转变。同时同住。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>一相。生灭一时。<anchor xml:id="nkr_note_add_0018c1301" n="0018c1301"/><anchor xml:id="beg0018c1301" n="0018c1301"/>已<anchor xml:id="end0018c1301"/>变。未变。变 <lb ed="X" n="0018c14"/><lb ed="R061" n="0264b17"/>变。化亦得一。受亦如是。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0018c15"/><lb ed="R061" n="0264b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0018c1501">若<persName>佛</persName>子作念等者。念明记不忘也。言若当位<persName>佛</persName>子 <lb ed="X" n="0018c16"/><lb ed="R061" n="0265a01"/>作念时。作何等念。谓作六种念耳。何为六念。一念 <lb ed="X" n="0018c17"/><lb ed="R061" n="0265a02"/><persName>佛</persName>。常觉即念<persName>佛</persName>也。二念法。三念僧。四念戒。五念天。 <lb ed="X" n="0018c18"/><lb ed="R061" n="0265a03"/>六念施。乃至略中四念。此但两头常施。即念施也。 <lb ed="X" n="0018c19"/><lb ed="R061" n="0265a04"/>常念第一義谛中道空理。不见有凡法可缚。故无 <lb ed="X" n="0018c20"/><lb ed="R061" n="0265a05"/>著。不见有圣解可解。故无解。既无著无解。则虽生 <lb ed="X" n="0018c21"/><lb ed="R061" n="0265a06"/>而无生相。虽住而无住相。虽灭而无灭相。既无三 <lb ed="X" n="0018c22"/><lb ed="R061" n="0265a07"/>相。谁当动到去来。既不动不到无去无来。而于诸 <lb ed="X" n="0018c23"/><lb ed="R061" n="0265a08"/>业。受者汇合。融通而为一合相。迴向证入法界空 <lb ed="X" n="0018c24"/><lb ed="R061" n="0265a09"/>智理中也。慧慧相乘者。上慧即常念第一義谛破 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0019a" n="0019a"/> <lb ed="X" n="0019a01"/><lb ed="R061" n="0265a10"/>俗之真慧。下慧即起空证入法界之理慧。乘即轮 <lb ed="X" n="0019a02"/><lb ed="R061" n="0265a11"/>乘之義。言此真慧理慧念念度生入法界。如轮乘 <lb ed="X" n="0019a03"/><lb ed="R061" n="0265a12"/>之无止也。乘乘寂灭者。上乘即常念第一義谛度 <lb ed="X" n="0019a04"/><lb ed="R061" n="0265a13"/>俗之真乘。下乘即起空度众生证入法界之理乘。 <lb ed="X" n="0019a05"/><lb ed="R061" n="0265a14"/>寂灭即不动不到无去无来之義。言此真乘理乘 <lb ed="X" n="0019a06"/><lb ed="R061" n="0265a15"/>本来空寂。无转而转。转而无转也。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>无常者。<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0019a07"/><lb ed="R061" n="0265a16"/>即慧<g ref="#CB08504">焰</g>。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>即慧慧也。无常无定处也。言此慧<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0019a08"/><lb ed="R061" n="0265a17"/>慧<g ref="#CB08504">焰</g>不入法界。不離法界。往返度生。无定居于一 <lb ed="X" n="0019a09"/><lb ed="R061" n="0265a18"/>处也。光光无无者。光即智乘之智光。光光即智智 <lb ed="X" n="0019a10"/><lb ed="R061" n="0265b01"/>也。无无破惑证真之義。言此智光智光照破三界 <lb ed="X" n="0019a11"/><lb ed="R061" n="0265b02"/>众生粗细等惑。本空而无所離。照彻法界。空无所 <lb ed="X" n="0019a12"/><lb ed="R061" n="0265b03"/>有。而无所入。離而不離。不離而離。入而不入。不入 <lb ed="X" n="0019a13"/><lb ed="R061" n="0265b04"/>而入。故云光光无无也。生生不起者。言既光光无 <lb ed="X" n="0019a14"/><lb ed="R061" n="0265b05"/>无。即乃生生而不生。起而不起。无动到去来。而转 <lb ed="X" n="0019a15"/><lb ed="R061" n="0265b06"/>易空道迴向入法界也。转即回。易即向。转生向无 <lb ed="X" n="0019a16"/><lb ed="R061" n="0265b07"/>生。转凡向圣。转烦恼向菩提。如是转。如是易。故能 <lb ed="X" n="0019a17"/><lb ed="R061" n="0265b08"/>变前转後等也。变前转後者。变即变易六识也。前 <lb ed="X" n="0019a18"/><lb ed="R061" n="0265b09"/>即前五也。转即环转七识也。後即八识也。变前者。 <lb ed="X" n="0019a19"/><lb ed="R061" n="0265b10"/>变易照了。前五识当体元空也。转後者。环转旋归。 <lb ed="X" n="0019a20"/><lb ed="R061" n="0265b11"/>後八识本性淸净也。变转化化者。既前五识当体 <lb ed="X" n="0019a21"/><lb ed="R061" n="0265b12"/>本空。化为成所作智。则变易照了之六识亦与之 <lb ed="X" n="0019a22"/><lb ed="R061" n="0265b13"/>俱化而为妙观察智也。既後八识本性淸净。化为 <lb ed="X" n="0019a23"/><lb ed="R061" n="0265b14"/>大圆镜智。则环转旋归之七识亦与之俱化而为 <lb ed="X" n="0019a24"/><lb ed="R061" n="0265b15"/>平等性智也。故云变转化化也。化转转变者。言前 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0019b" n="0019b"/> <lb ed="X" n="0019b01"/><lb ed="R061" n="0265b16"/>後二智本不动摇。如空如镜。其所以能转能化此 <lb ed="X" n="0019b02"/><lb ed="R061" n="0265b17"/>二识证入本智者。谁之力欤。皆七六能转能变之 <lb ed="X" n="0019b03"/><lb ed="R061" n="0265b18"/>力也。七依八起。六从五生。生与俱生故同时。灭与 <lb ed="X" n="0019b04"/><lb ed="R061" n="0266a01"/>俱灭故同住。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>等者。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>即转识成智之慧<g ref="#CB08504">焰</g>。 <lb ed="X" n="0019b05"/><lb ed="R061" n="0266a02"/>上<g ref="#CB08504">焰</g>指前後。下<g ref="#CB08504">焰</g>指变转。言四识既成四智也。五 <lb ed="X" n="0019b06"/><lb ed="R061" n="0266a03"/>八慧<g ref="#CB08504">焰</g>与六七慧<g ref="#CB08504">焰</g>。了无二相。生与偕生而无生。 <lb ed="X" n="0019b07"/><lb ed="R061" n="0266a04"/>灭与偕灭而无灭。咸同一时无生无灭也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0019b0701" n="0019b0701"/><anchor xml:id="beg0019b0701" n="0019b0701"/>已<anchor xml:id="end0019b0701"/>变等 <lb ed="X" n="0019b08"/><lb ed="R061" n="0266a05"/>者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0019b0801" n="0019b0801"/><anchor xml:id="beg0019b0801" n="0019b0801"/>已<anchor xml:id="end0019b0801"/>变即过去。未变即未来。变变即现在。化者即 <lb ed="X" n="0019b09"/><lb ed="R061" n="0266a06"/>证入之義。言既同时一证。则三世十方诸法无所 <lb ed="X" n="0019b10"/><lb ed="R061" n="0266a07"/>不证。亦得一者。言过去未来现在善恶因果亦无 <lb ed="X" n="0019b11"/><lb ed="R061" n="0266a08"/>所往。而不得一合相迴向证入法界智中者。受亦 <lb ed="X" n="0019b12"/><lb ed="R061" n="0266a09"/>如是者。前言诸业受者一合相迴向入法界。亦与 <lb ed="X" n="0019b13"/><lb ed="R061" n="0266a10"/>此得一一般也。此释二念心位也。</p> <lb ed="X" n="0019b14"/><lb ed="R061" n="0266a11"/><p xml:id="pX39p0019b1401">〇第三迴向心位</p> <lb ed="X" n="0019b15"/><lb ed="R061" n="0266a12"/><p xml:id="pX39p0019b1501">迴向心即深心迴向也。别经名等一切诸<persName>佛</persName>迴向。 <lb ed="X" n="0019b16"/><lb ed="R061" n="0266a13"/>谓所向本觉之性。湛然常住。而能觉之智齐于<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0019b17"/><lb ed="R061" n="0266a14"/>觉故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0019b18"/><lb ed="R061" n="0266a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0019b1801">若<persName>佛</persName>子。深心者。第一義空。于实法空智。照有实谛。业 <lb ed="X" n="0019b19"/><lb ed="R061" n="0266a16"/>道相续。因缘中道。名为实谛。假名诸法我人主者。名 <lb ed="X" n="0019b20"/><lb ed="R061" n="0266a17"/>为世谛。于此二有谛。深深入空。而无去来。幻化受果 <lb ed="X" n="0019b21"/><lb ed="R061" n="0266a18"/>而无受。故深深心解脱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0019b22"/><lb ed="R061" n="0266b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0019b2201">若<persName>佛</persName>子深心等者。深心深非浅深之深。乃最深之 <lb ed="X" n="0019b23"/><lb ed="R061" n="0266b02"/>深。故名深心也。第一義空者。即一真法界大空理。 <lb ed="X" n="0019b24"/><lb ed="R061" n="0266b03"/>于实法空智者。即一真法界大空智。以法界智入 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0019c" n="0019c"/> <lb ed="X" n="0019c01"/><lb ed="R061" n="0266b04"/>法界理。理智圆融。法界无碍。即以法界理智而起 <lb ed="X" n="0019c02"/><lb ed="R061" n="0266b05"/>慧照。照有实谛。有即俗谛。实即真谛。然此真谛非 <lb ed="X" n="0019c03"/><lb ed="R061" n="0266b06"/>離俗谛之外别有。乃即业道相续。无明老死十二 <lb ed="X" n="0019c04"/><lb ed="R061" n="0266b07"/>因缘。于此生灭因缘。以空智照之。令契合本来不 <lb ed="X" n="0019c05"/><lb ed="R061" n="0266b08"/>生不灭中道之理。名为实谛。经云。因缘所生法。我 <lb ed="X" n="0019c06"/><lb ed="R061" n="0266b09"/>说即是空。亦名为假名。亦名中道義。即此也。假名 <lb ed="X" n="0019c07"/><lb ed="R061" n="0266b10"/>诸法等者。言假立名言。号一切法。名我名人名为 <lb ed="X" n="0019c08"/><lb ed="R061" n="0266b11"/>主者。故名为世谛也。菩萨于此二有谛。谛审谛照。 <lb ed="X" n="0019c09"/><lb ed="R061" n="0266b12"/>深深证入大空法界空理之中。而不见有有。不见 <lb ed="X" n="0019c10"/><lb ed="R061" n="0266b13"/>有实。无去无来而示去来。如幻如化而示幻化。无 <lb ed="X" n="0019c11"/><lb ed="R061" n="0266b14"/>因果罪福而示受果。何以故。而本无所受故。以无 <lb ed="X" n="0019c12"/><lb ed="R061" n="0266b15"/>受故。而此个深深心始得解脱也。又声闻观四谛 <lb ed="X" n="0019c13"/><lb ed="R061" n="0266b16"/>法。证人空理。名浅解脱。缘觉观俗谛法。证法空理。 <lb ed="X" n="0019c14"/><lb ed="R061" n="0266b17"/>名深解脱。菩萨以法界智。观空假不二真俗互融。 <lb ed="X" n="0019c15"/><lb ed="R061" n="0266b18"/>深之又深。故云深深心解脱也。此释三深心位也。</p> <lb ed="X" n="0019c16"/><lb ed="R061" n="0267a01"/><p xml:id="pX39p0019c1601">〇第四达心位</p> <lb ed="X" n="0019c17"/><lb ed="R061" n="0267a02"/><p xml:id="pX39p0019c1701">达即达心迴向也。别经名至一切处迴向。谓前能 <lb ed="X" n="0019c18"/><lb ed="R061" n="0267a03"/>觉之智无处不遍。既齐<persName>佛</persName>觉。则所证真如之理。如 <lb ed="X" n="0019c19"/><lb ed="R061" n="0267a04"/><persName>佛</persName>不异故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0019c20"/><lb ed="R061" n="0267a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0019c2001">若<persName>佛</persName>子。达照者。忍顺一切实性。性性。无缚。无解。无碍 <lb ed="X" n="0019c21"/><lb ed="R061" n="0267a06"/>法达。義达。辞达。教化达。三世因果。众生根行。如如。不 <lb ed="X" n="0019c22"/><lb ed="R061" n="0267a07"/>合。不散。无实用。无用。无名用。用用一切空。空空照达 <lb ed="X" n="0019c23"/><lb ed="R061" n="0267a08"/>空。名为通达一切法空。空空如如。相不可得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0019c24"/><lb ed="R061" n="0267a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0019c2401">若<persName>佛</persName>子达照者。达即通达。照即照彻。谓通达事理。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0020a" n="0020a"/> <lb ed="X" n="0020a01"/><lb ed="R061" n="0267a10"/>照彻无碍故。忍顺等者。忍即忍可忍证。顺即随顺 <lb ed="X" n="0020a02"/><lb ed="R061" n="0267a11"/>无违。谓忍证法界空理。随顺法界空性。忍顺了达 <lb ed="X" n="0020a03"/><lb ed="R061" n="0267a12"/>一切世出世间诸法。本体实性与法界空理空性。 <lb ed="X" n="0020a04"/><lb ed="R061" n="0267a13"/>无二无别也。性性等者。言一实性既尔。一切性性 <lb ed="X" n="0020a05"/><lb ed="R061" n="0267a14"/>实性皆然。与空性空理亦无二无别。无凡情可缚。 <lb ed="X" n="0020a06"/><lb ed="R061" n="0267a15"/>无圣解可解也。无碍等者。言能忍顺性性无缚无 <lb ed="X" n="0020a07"/><lb ed="R061" n="0267a16"/>解。即得四无碍智。云何无碍智。若于法上达照之 <lb ed="X" n="0020a08"/><lb ed="R061" n="0267a17"/>时。忍顺观诸法相。四大本空。如幻如化了无实体。 <lb ed="X" n="0020a09"/><lb ed="R061" n="0267a18"/>此法无碍智也。于法性理上达照时。忍顺观诸法 <lb ed="X" n="0020a10"/><lb ed="R061" n="0267b01"/>性分。充遍十虚。本来真实不妄不虚。无性可得。此 <lb ed="X" n="0020a11"/><lb ed="R061" n="0267b02"/>義无碍智也。于法句法性句上达照时。忍顺谛思 <lb ed="X" n="0020a12"/><lb ed="R061" n="0267b03"/>诸法性理。远離文字。不堕名言。说而无说。无说而 <lb ed="X" n="0020a13"/><lb ed="R061" n="0267b04"/>说。此辞无碍智也。于法于理。于诸言词。自既通了。 <lb ed="X" n="0020a14"/><lb ed="R061" n="0267b05"/>复以此通了他人。教化众生。忍顺乐说。不生疲厌。 <lb ed="X" n="0020a15"/><lb ed="R061" n="0267b06"/>此乐说无碍智也。三世等者。言四无碍既证。则过 <lb ed="X" n="0020a16"/><lb ed="R061" n="0267b07"/>现未三世十法界善恶因果。其中众生利根钝根 <lb ed="X" n="0020a17"/><lb ed="R061" n="0267b08"/>种种行业。皆悉如如。不迁不变。如法界理。不见有 <lb ed="X" n="0020a18"/><lb ed="R061" n="0267b09"/>生。云何有合。不见有灭。云何有散。故云三世等不 <lb ed="X" n="0020a19"/><lb ed="R061" n="0267b10"/>合不散也。无实等者。言既不合不散。则无实体。既 <lb ed="X" n="0020a20"/><lb ed="R061" n="0267b11"/>无实体必无实用。既无实用必无名用。既无实用 <lb ed="X" n="0020a21"/><lb ed="R061" n="0267b12"/>复无名用。一切世出世间诸法性分義理讵不空 <lb ed="X" n="0020a22"/><lb ed="R061" n="0267b13"/>乎。还以此名空实空二空性理。照了通达真空实 <lb ed="X" n="0020a23"/><lb ed="R061" n="0267b14"/>性。契会无疑。与法界空无二无别。如此方得名为 <lb ed="X" n="0020a24"/><lb ed="R061" n="0267b15"/>照了通达一切法空者也。空空如如等者。空空即 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0020b" n="0020b"/> <lb ed="X" n="0020b01"/><lb ed="R061" n="0267b16"/>法界智。如如即法界理。言此空智空理中。求其空 <lb ed="X" n="0020b02"/><lb ed="R061" n="0267b17"/>空之相不可得。求其如如之相亦不可得也。此释 <lb ed="X" n="0020b03"/><lb ed="R061" n="0267b18"/>四达心位也。</p> <lb ed="X" n="0020b04"/><lb ed="R061" n="0268a01"/><p xml:id="pX39p0020b0401">〇第五直心位</p> <lb ed="X" n="0020b05"/><lb ed="R061" n="0268a02"/><p xml:id="pX39p0020b0501">直即直心迴向也。别经名无尽功德藏迴向。谓前 <lb ed="X" n="0020b06"/><lb ed="R061" n="0268a03"/>至一切处。是世界等一切<persName>佛</persName>是<persName>如来</persName>。然<persName>如来</persName>则一 <lb ed="X" n="0020b07"/><lb ed="R061" n="0268a04"/>切世界之<persName>如来</persName>。世界即一切<persName>如来</persName>之世界。世界如 <lb ed="X" n="0020b08"/><lb ed="R061" n="0268a05"/>来互入无碍功德无尽故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0020b09"/><lb ed="R061" n="0268a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0020b0901">若<persName>佛</persName>子。直者。直照。取缘神我。入无生智。无明神我空。 <lb ed="X" n="0020b10"/><lb ed="R061" n="0268a07"/>空中空。空空理心。在有在无而不壞道种子。无漏中 <lb ed="X" n="0020b11"/><lb ed="R061" n="0268a08"/>道一观。而教化一切十方众生。转一切众生。皆萨婆 <lb ed="X" n="0020b12"/><lb ed="R061" n="0268a09"/>若。安直。直性直行。于空三界生者。结缚而不受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0020b13"/><lb ed="R061" n="0268a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0020b1301">若<persName>佛</persName>子直者等者。乃即正直照了诸物。公而无私。 <lb ed="X" n="0020b14"/><lb ed="R061" n="0268a11"/>直而不屈之義。谓证入中道法界理智而起观照。 <lb ed="X" n="0020b15"/><lb ed="R061" n="0268a12"/>直照诸法自在体性。一切平等无委曲相。是为直 <lb ed="X" n="0020b16"/><lb ed="R061" n="0268a13"/>者之直照也。取缘神我等者。取即贪取。缘即因缘。 <lb ed="X" n="0020b17"/><lb ed="R061" n="0268a14"/>神我即六识分别之我。六识名神我者。以二乘人 <lb ed="X" n="0020b18"/><lb ed="R061" n="0268a15"/>不知七八二识。而依六根意识分别。前尘一一明 <lb ed="X" n="0020b19"/><lb ed="R061" n="0268a16"/>白似乎无碍。故名神我也。因八藏识微细难测。七 <lb ed="X" n="0020b20"/><lb ed="R061" n="0268a17"/>识依八而起夙染夙净。又依六识而生现染现净。 <lb ed="X" n="0020b21"/><lb ed="R061" n="0268a18"/>以旧送新。以新送旧。互传互送相续无<anchor xml:id="nkr_note_add_0020b2101" n="0020b2101"/><anchor xml:id="beg0020b2101" n="0020b2101"/>已<anchor xml:id="end0020b2101"/>。又名传 <lb ed="X" n="0020b22"/><lb ed="R061" n="0268b01"/>送。又名相续。皆不可测故也。此言直照无他。直取 <lb ed="X" n="0020b23"/><lb ed="R061" n="0268b02"/>二乘。攀缘六识。依前尘分别。昭昭灵灵。似神似通 <lb ed="X" n="0020b24"/><lb ed="R061" n="0268b03"/>之我。一照照破。本无贪取因缘可生可灭。当体全 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0020c" n="0020c"/> <lb ed="X" n="0020c01"/><lb ed="R061" n="0268b04"/>空。证入无生理智中耳。无明神我空者。言前无明 <lb ed="X" n="0020c02"/><lb ed="R061" n="0268b05"/>缘行以至苦恼。贯三世而为因缘。起生见灭见之 <lb ed="X" n="0020c03"/><lb ed="R061" n="0268b06"/>神我。入此无生智中。诸有尽空。此空有也。空中空 <lb ed="X" n="0020c04"/><lb ed="R061" n="0268b07"/>者。言空尽诸有之空。入此无生智中。空亦尽空。此 <lb ed="X" n="0020c05"/><lb ed="R061" n="0268b08"/>空无也。空空理心等者。言此个空有之理心。幷空 <lb ed="X" n="0020c06"/><lb ed="R061" n="0268b09"/>无之理心。在有不滞有。有空而不壞有。在无不证 <lb ed="X" n="0020c07"/><lb ed="R061" n="0268b10"/>无。无空而不壞无。何以故。盖此空空之理。即是菩 <lb ed="X" n="0020c08"/><lb ed="R061" n="0268b11"/>提道性。金刚种子一切有无。讵能壞之耶。故云空 <lb ed="X" n="0020c09"/><lb ed="R061" n="0268b12"/>空等。不壞道种子也。无漏等者。无漏即不壞義。言 <lb ed="X" n="0020c10"/><lb ed="R061" n="0268b13"/>既不壞。即不为一切有无等之所渗漏。不漏于有 <lb ed="X" n="0020c11"/><lb ed="R061" n="0268b14"/>即得空观。不漏于无即得假观。于空于假不即不 <lb ed="X" n="0020c12"/><lb ed="R061" n="0268b15"/>離。故名曰无漏中道平等一观也。而以此理教化 <lb ed="X" n="0020c13"/><lb ed="R061" n="0268b16"/>一切十方执有执无众生。離有離无。一齐回转。证 <lb ed="X" n="0020c14"/><lb ed="R061" n="0268b17"/>入萨婆若空智平等慧海。直证斯空空直道。不被 <lb ed="X" n="0020c15"/><lb ed="R061" n="0268b18"/>物转。能转物。不为人转。能转人也。何以故。菩萨皆 <lb ed="X" n="0020c16"/><lb ed="R061" n="0269a01"/>以直性而行直行。不与法缚。不求法脱。不厌生死。 <lb ed="X" n="0020c17"/><lb ed="R061" n="0269a02"/>不爱涅槃。无所罣碍。犹如虚空。所谓不如三界见 <lb ed="X" n="0020c18"/><lb ed="R061" n="0269a03"/>于三界。故云于空等而不受也。此释直心位也。</p> <lb ed="X" n="0020c19"/><lb ed="R061" n="0269a04"/><p xml:id="pX39p0020c1901">〇第六不退心位</p> <lb ed="X" n="0020c20"/><lb ed="R061" n="0269a05"/><p xml:id="pX39p0020c2001">不退即不退心迴向也。别经名入一切平等善根 <lb ed="X" n="0020c21"/><lb ed="R061" n="0269a06"/>迴向。谓于诸<persName>佛</persName>地起万行因。显证一乘寂灭之道。 <lb ed="X" n="0020c22"/><lb ed="R061" n="0269a07"/>行从理起。故云随顺平等。能生道果。故云善根也。 <lb ed="X" n="0020c23"/><lb ed="R061" n="0269a08"/>一名随顺坚固一切善根迴向。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0020c24"/><lb ed="R061" n="0269a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0020c2401">若<persName>佛</persName>子。不退心者。不入一切凡夫地。不起新长养诸 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0021a" n="0021a"/> <lb ed="X" n="0021a01"/><lb ed="R061" n="0269a10"/>见。亦复不起集因。相似我人。入三界业。亦行空而不 <lb ed="X" n="0021a02"/><lb ed="R061" n="0269a11"/>住退解脱。于第一中道一合行。故不行退。本际无二 <lb ed="X" n="0021a03"/><lb ed="R061" n="0269a12"/>故。而不念退。空生观智如如。相续乘乘。心入不二。常 <lb ed="X" n="0021a04"/><lb ed="R061" n="0269a13"/>空生心。一道一净。为不退一道一照。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0021a05"/><lb ed="R061" n="0269a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0021a0501">若<persName>佛</persName>子不退等者。言此位<persName>佛</persName>子修行不退心中道 <lb ed="X" n="0021a06"/><lb ed="R061" n="0269a15"/>观智者有三。一不退入凡夫地。凡夫非白地凡夫。 <lb ed="X" n="0021a07"/><lb ed="R061" n="0269a16"/>乃十信位大心凡夫。指修十住。空观牢固。故不退 <lb ed="X" n="0021a08"/><lb ed="R061" n="0269a17"/>入于信位凡夫地也。二不起新长养诸见。言修行 <lb ed="X" n="0021a09"/><lb ed="R061" n="0269a18"/>十行假观。守旧不迁。唯长养六度万行。岂更新长 <lb ed="X" n="0021a10"/><lb ed="R061" n="0269b01"/>养诸凡夫外道邪见哉。故云不起诸见也。三亦不 <lb ed="X" n="0021a11"/><lb ed="R061" n="0269b02"/>复起集因相似我人。言菩萨自一信二念。至本不 <lb ed="X" n="0021a12"/><lb ed="R061" n="0269b03"/>退位修行中道观智。唯此一观力行进趋。心心不 <lb ed="X" n="0021a13"/><lb ed="R061" n="0269b04"/>二。岂复更起集业因缘相似神我主人等见哉。故 <lb ed="X" n="0021a14"/><lb ed="R061" n="0269b05"/>云亦不复起集因相似我人也。入三界等至退解 <lb ed="X" n="0021a15"/><lb ed="R061" n="0269b06"/>脱。即不入凡夫地義。言此菩萨空观纯熟。入识界 <lb ed="X" n="0021a16"/><lb ed="R061" n="0269b07"/>识界业空。入色界色界业空。入欲界欲界业空。以 <lb ed="X" n="0021a17"/><lb ed="R061" n="0269b08"/>亦行此空观之故。而所以不于住中退入信位。初 <lb ed="X" n="0021a18"/><lb ed="R061" n="0269b09"/>離凡夫之解脱道也。于第一等至不行退。即不起 <lb ed="X" n="0021a19"/><lb ed="R061" n="0269b10"/>新见義。言此菩萨先修空观以遣有。次修假观以 <lb ed="X" n="0021a20"/><lb ed="R061" n="0269b11"/>遣无。修空不即空。亦不離空。修假不即假。亦不離 <lb ed="X" n="0021a21"/><lb ed="R061" n="0269b12"/>假。不无不有。不即不離。是名中道第一義观。盖三 <lb ed="X" n="0021a22"/><lb ed="R061" n="0269b13"/>观互融一合行故也。故所以不长诸见。而不行退 <lb ed="X" n="0021a23"/><lb ed="R061" n="0269b14"/>也。本际等至念退。即不起集因等之義。言此菩萨 <lb ed="X" n="0021a24"/><lb ed="R061" n="0269b15"/>于三世尽三世本际。于十方尽十方本际。念念充 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0021b" n="0021b"/> <lb ed="X" n="0021b01"/><lb ed="R061" n="0269b16"/>遍。<g ref="#CB13704">泯</g>合中道智观。无二无别故。所以不起集因。而 <lb ed="X" n="0021b02"/><lb ed="R061" n="0269b17"/>不念退也。空生观智如如者。空生观智即能行空 <lb ed="X" n="0021b03"/><lb ed="R061" n="0269b18"/>观之本智。如如是所证入法界之观理。此不住退 <lb ed="X" n="0021b04"/><lb ed="R061" n="0270a01"/>之益也。相续乘乘者。相续即中道合行念念相续。 <lb ed="X" n="0021b05"/><lb ed="R061" n="0270a02"/>乘乘即行行相乘。此不行退之益也。心入不二者。 <lb ed="X" n="0021b06"/><lb ed="R061" n="0270a03"/>言心心念念无欠无馀。绵绵不断。流入不二法中。 <lb ed="X" n="0021b07"/><lb ed="R061" n="0270a04"/>此不念退之益也。常空生心结前行空无间之義。 <lb ed="X" n="0021b08"/><lb ed="R061" n="0270a05"/>一道结前中道一合之義。一净结前本际淸净不 <lb ed="X" n="0021b09"/><lb ed="R061" n="0270a06"/>二之義。其为不退心者三。盖以此也。一道一照者。 <lb ed="X" n="0021b10"/><lb ed="R061" n="0270a07"/>言此菩萨之所以为不退者。唯以中道第一義观 <lb ed="X" n="0021b11"/><lb ed="R061" n="0270a08"/>一智照了之。故得不退也。此释六不退心位也。</p> <lb ed="X" n="0021b12"/><lb ed="R061" n="0270a09"/><p xml:id="pX39p0021b1201">〇第七大乘心位</p> <lb ed="X" n="0021b13"/><lb ed="R061" n="0270a10"/><p xml:id="pX39p0021b1301">大乘即大乘心迴向也。别经名随顺一切众生迴 <lb ed="X" n="0021b14"/><lb ed="R061" n="0270a11"/>向。谓既修真因。善根成就。则知十方众生皆我本 <lb ed="X" n="0021b15"/><lb ed="R061" n="0270a12"/>性。性既平等。故能成就一切众生善根。无有遗失。 <lb ed="X" n="0021b16"/><lb ed="R061" n="0270a13"/>亦无高下故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0021b17"/><lb ed="R061" n="0270a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0021b1701">若<persName>佛</persName>子。独大乘心者。解解一空故。一切行心名一乘。 <lb ed="X" n="0021b18"/><lb ed="R061" n="0270a15"/>乘一空智。智乘行乘。乘智心心。任载任用。任载任一 <lb ed="X" n="0021b19"/><lb ed="R061" n="0270a16"/>切众生。度三界河。结缚河。生灭河。行者坐乘任用。载 <lb ed="X" n="0021b20"/><lb ed="R061" n="0270a17"/>用智乘。趣入<persName>佛</persName>海故。一切众生。未得空智<anchor xml:id="nkr_note_orig_0021001" n="0021001"/>运用。不名 <lb ed="X" n="0021b21"/><lb ed="R061" n="0270a18"/>为大乘。但名乘。得渡苦海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0021b22"/><lb ed="R061" n="0270b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0021b2201">若<persName>佛</persName>子独大乘心等者。独者孤独无侣。大者大而 <lb ed="X" n="0021b23"/><lb ed="R061" n="0270b02"/>无外。乘者运载转轮为義。拣非声闻辟支<persName>佛</persName>乘。亦 <lb ed="X" n="0021b24"/><lb ed="R061" n="0270b03"/>非初捨凡夫大心菩萨住行位乘。乃是迴向终心 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0021c" n="0021c"/> <lb ed="X" n="0021c01"/><lb ed="R061" n="0270b04"/>廣度众生中道大乘也。解解一空故者。正释独大 <lb ed="X" n="0021c02"/><lb ed="R061" n="0270b05"/>乘義。上解是能解。法界之廣大智。下解是所解。法 <lb ed="X" n="0021c03"/><lb ed="R061" n="0270b06"/>界之廣大理。以智契理。二俱平等。了无能所。故云 <lb ed="X" n="0021c04"/><lb ed="R061" n="0270b07"/>解解一空故也。一切行心名一乘者。谓以此法界 <lb ed="X" n="0021c05"/><lb ed="R061" n="0270b08"/>理智。而起一切行心。一切行即法界行。一切心即 <lb ed="X" n="0021c06"/><lb ed="R061" n="0270b09"/>法界心。如此廣大。方名一切行心为一乘也。乘一 <lb ed="X" n="0021c07"/><lb ed="R061" n="0270b10"/>空智者。言此一乘所以运用解解一空之理智也。 <lb ed="X" n="0021c08"/><lb ed="R061" n="0270b11"/>智乘者。空智理乘也。行乘者。即空法界行乘也。乘 <lb ed="X" n="0021c09"/><lb ed="R061" n="0270b12"/>智心心者。言行乘之心与智乘之心。互行互用。方 <lb ed="X" n="0021c10"/><lb ed="R061" n="0270b13"/>得名为大乘。以法界行而任载。以法界智而任用 <lb ed="X" n="0021c11"/><lb ed="R061" n="0270b14"/>也。任载者何。以此行乘。任载一切凡夫。出恩爱河。 <lb ed="X" n="0021c12"/><lb ed="R061" n="0270b15"/>超欲界色界无色界。永離分段生死苦故也。任载 <lb ed="X" n="0021c13"/><lb ed="R061" n="0270b16"/>一切外道。出诸邪见等河。远離执缚。得解脱故也。 <lb ed="X" n="0021c14"/><lb ed="R061" n="0270b17"/>任载二乘。出取缘神我分别知见等河。远離生死 <lb ed="X" n="0021c15"/><lb ed="R061" n="0270b18"/>苦海。超变易故也。行者坐乘。言度生者。不居于此。 <lb ed="X" n="0021c16"/><lb ed="R061" n="0271a01"/>不住于彼。不住于中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0021c1601" n="0021c1601"/><anchor xml:id="beg0021c1601" n="0021c1601"/>但<anchor xml:id="end0021c1601"/>默坐乘中不生懈倦之心 <lb ed="X" n="0021c17"/><lb ed="R061" n="0271a02"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0021c1701" n="0021c1701"/><anchor xml:id="beg0021c1701" n="0021c1701"/>已<anchor xml:id="end0021c1701"/>。任用者何。任荷载用等法界智。以廣化利益 <lb ed="X" n="0021c18"/><lb ed="R061" n="0271a03"/>一切众生。直超入<persName>佛</persName>海故也。一切众生等者。言一 <lb ed="X" n="0021c19"/><lb ed="R061" n="0271a04"/>切得度三界结缚生灭等河。众生未曾得此等法 <lb ed="X" n="0021c20"/><lb ed="R061" n="0271a05"/>界空智。绍<persName>佛</persName>任用。以廣利有情。不得名之为大乘。 <lb ed="X" n="0021c21"/><lb ed="R061" n="0271a06"/>但名为行乘。仅能得度三河出苦海以自利。不能 <lb ed="X" n="0021c22"/><lb ed="R061" n="0271a07"/>利他也。行不離智。智不離行。智行幷行。始能廣利。 <lb ed="X" n="0021c23"/><lb ed="R061" n="0271a08"/>方得名为中道观智大乘也。此释七大乘心位也。</p> <lb ed="X" n="0021c24"/><lb ed="R061" n="0271a09"/><p xml:id="pX39p0021c2401">〇第八无相心位</p> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0022a" n="0022a"/> <lb ed="X" n="0022a01"/><lb ed="R061" n="0271a10"/><p xml:id="pX39p0022a0101">无相心即无相迴向也。别经名真如相迴向。離妄 <lb ed="X" n="0022a02"/><lb ed="R061" n="0271a11"/>曰真。不异曰如。谓一切法性本真如。不即不離。二 <lb ed="X" n="0022a03"/><lb ed="R061" n="0271a12"/>俱无著。则真如相现也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0022a04"/><lb ed="R061" n="0271a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0022a0401">若<persName>佛</persName>子。无相心者。妄想解脱。照般若波罗蜜无二。一 <lb ed="X" n="0022a05"/><lb ed="R061" n="0271a14"/>切结业。三世法。如如一谛。而行于无生空。自知得成 <lb ed="X" n="0022a06"/><lb ed="R061" n="0271a15"/><persName>佛</persName>。一切<persName>佛</persName>是我等师。一切贤圣是我同学。皆同无生 <lb ed="X" n="0022a07"/><lb ed="R061" n="0271a16"/>空故。名无相心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0022a08"/><lb ed="R061" n="0271a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0022a0801">若<persName>佛</persName>子无相等者。言此位<persName>佛</persName>子无妄想及解脱之 <lb ed="X" n="0022a09"/><lb ed="R061" n="0271a18"/>分别心也。妄想乃生死法。即有也。解脱乃涅槃法。 <lb ed="X" n="0022a10"/><lb ed="R061" n="0271b01"/>即无也。照觉照也。言凡夫妄想本空。肯觉照之时。 <lb ed="X" n="0022a11"/><lb ed="R061" n="0271b02"/>一念回观。如同本得。智慧即是妄想。妄想即是智 <lb ed="X" n="0022a12"/><lb ed="R061" n="0271b03"/>慧。无二无别也。二乘解脱住著涅槃。唯专自利。若 <lb ed="X" n="0022a13"/><lb ed="R061" n="0271b04"/>肯觉照发起利他之心。则智慧即是解脱道。解脱 <lb ed="X" n="0022a14"/><lb ed="R061" n="0271b05"/>道即是智慧。咸亦无二无别也。一切结等者。言一 <lb ed="X" n="0022a15"/><lb ed="R061" n="0271b06"/>切众生结使业繫。过现未来因果。得非妄想法乎。 <lb ed="X" n="0022a16"/><lb ed="R061" n="0271b07"/>如如不二中道一观谛理。得非解脱法乎。而菩萨 <lb ed="X" n="0022a17"/><lb ed="R061" n="0271b08"/>常行于无生空慧。寧非照般若波罗蜜无二乎。自 <lb ed="X" n="0022a18"/><lb ed="R061" n="0271b09"/>知等者。言此菩萨般若观行。如净圆妙镜。照彻三 <lb ed="X" n="0022a19"/><lb ed="R061" n="0271b10"/>世十方。瞒他一点不得。自<anchor xml:id="nkr_note_add_0022a1901" n="0022a1901"/><anchor xml:id="beg0022a1901" n="0022a1901"/>己<anchor xml:id="end0022a1901"/>晓了。现前当来决定 <lb ed="X" n="0022a20"/><lb ed="R061" n="0271b11"/>成<persName>佛</persName>。知一切诸<persName>佛</persName>是我本源师。知一切三贤十圣 <lb ed="X" n="0022a21"/><lb ed="R061" n="0271b12"/>皆是我同学伴侣。何以知然。我行此无生空。诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0022a22"/><lb ed="R061" n="0271b13"/>诸贤圣亦皆同行此无生空。以自利利他故而知 <lb ed="X" n="0022a23"/><lb ed="R061" n="0271b14"/>也。无生空即般若空慧。般若空慧即无相心。故名 <lb ed="X" n="0022a24"/><lb ed="R061" n="0271b15"/>无相心也。此释八无相心位也。</p> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0022b" n="0022b"/> <lb ed="X" n="0022b01"/><lb ed="R061" n="0271b16"/><p xml:id="pX39p0022b0101">〇第九慧心位</p> <lb ed="X" n="0022b02"/><lb ed="R061" n="0271b17"/><p xml:id="pX39p0022b0201">慧即慧心迴向也。别经名无著无缚解脱迴向。谓 <lb ed="X" n="0022b03"/><lb ed="R061" n="0271b18"/>真如之相现前。则智慧明了。十界依正等法互摄 <lb ed="X" n="0022b04"/><lb ed="R061" n="0272a01"/>圆融自在无碍故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0022b05"/><lb ed="R061" n="0272a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0022b0501">若<persName>佛</persName>子。如如慧者。无量法界。无集无受生。生生烦恼 <lb ed="X" n="0022b06"/><lb ed="R061" n="0272a03"/>而不缚。一切法门。一切贤所行道。一切圣所观法。所 <lb ed="X" n="0022b07"/><lb ed="R061" n="0272a04"/>有亦如是。一切<persName>佛</persName>教化方便法。我皆集在心中。外道 <lb ed="X" n="0022b08"/><lb ed="R061" n="0272a05"/>一切论。邪定功用。幻化。魔说。<persName>佛</persName>说。皆分别入二谛处。 <lb ed="X" n="0022b09"/><lb ed="R061" n="0272a06"/>非一非二。非有阴界入。是慧光明。光明照性。入一切 <lb ed="X" n="0022b10"/><lb ed="R061" n="0272a07"/>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0022b11"/><lb ed="R061" n="0272a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0022b1101">若<persName>佛</persName>子如如等者。如如即法界理。慧即法界智。以 <lb ed="X" n="0022b12"/><lb ed="R061" n="0272a09"/>理契智。以智契理。故名如如慧也。无量言极其多。 <lb ed="X" n="0022b13"/><lb ed="R061" n="0272a10"/>法界非一。乃至无量。言此如如慧遍一切处故也。 <lb ed="X" n="0022b14"/><lb ed="R061" n="0272a11"/>无集等者。言菩萨起智利生。入一切法界。示集因 <lb ed="X" n="0022b15"/><lb ed="R061" n="0272a12"/>而无集。示受生灭而无受生。生生世世示现诸烦 <lb ed="X" n="0022b16"/><lb ed="R061" n="0272a13"/>恼业。而不能繫缚者。何以故。如如理智圆融周遍 <lb ed="X" n="0022b17"/><lb ed="R061" n="0272a14"/>之故。而不能缚也。一切等者。言至于一切法门一 <lb ed="X" n="0022b18"/><lb ed="R061" n="0272a15"/>切贤所行住行向道。一切圣所观地地法。凡其所 <lb ed="X" n="0022b19"/><lb ed="R061" n="0272a16"/>有一切等法亦如是。而不能缚也。一切<persName>佛</persName>等者。言 <lb ed="X" n="0022b20"/><lb ed="R061" n="0272a17"/>不特贤圣法不能缚。即尽十方三世一切<persName>佛</persName>。教化 <lb ed="X" n="0022b21"/><lb ed="R061" n="0272a18"/>开导一切众生。巧妙方便法。我皆集在我如如慧 <lb ed="X" n="0022b22"/><lb ed="R061" n="0272b01"/>心之中。亦无妨碍也。外道等者。言岂但诸<persName>佛</persName>法无 <lb ed="X" n="0022b23"/><lb ed="R061" n="0272b02"/>碍。即外道一切杂典戏论法。一切邪定盲炼功用。 <lb ed="X" n="0022b24"/><lb ed="R061" n="0272b03"/>一切种种不实幻化法。若魔说。若<persName>佛</persName>说。我皆以无 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0022c" n="0022c"/> <lb ed="X" n="0022c01"/><lb ed="R061" n="0272b04"/>分别如如智慧。分别入二谛。非真非俗中道谛中。 <lb ed="X" n="0022c02"/><lb ed="R061" n="0272b05"/>俾邪定正定魔说<persName>佛</persName>说。咸圆融浑化。为如如慧心 <lb ed="X" n="0022c03"/><lb ed="R061" n="0272b06"/>也。非一等者。言灼然有邪有正。有魔有<persName>佛</persName>。故非一。 <lb ed="X" n="0022c04"/><lb ed="R061" n="0272b07"/>至如如慧中邪正魔<persName>佛</persName>等见。亦不镕而化。故非二 <lb ed="X" n="0022c05"/><lb ed="R061" n="0272b08"/>既一二俱非。则三科一切法咸非有。亦不镕而化。 <lb ed="X" n="0022c06"/><lb ed="R061" n="0272b09"/>皆是慧心光明。逢一切昏有。而愈增慧<g ref="#CB08504">焰</g>故。所以 <lb ed="X" n="0022c07"/><lb ed="R061" n="0272b10"/>此慧光明本体照性照了。入一切诸法之时。一切 <lb ed="X" n="0022c08"/><lb ed="R061" n="0272b11"/>诸法亦是智慧光明也。此释九慧心位也。</p> <lb ed="X" n="0022c09"/><lb ed="R061" n="0272b12"/><p xml:id="pX39p0022c0901">〇第十不壞心位</p> <lb ed="X" n="0022c10"/><lb ed="R061" n="0272b13"/><p xml:id="pX39p0022c1001">不壞即不壞心迴向也。别经名等法界无量迴向。 <lb ed="X" n="0022c11"/><lb ed="R061" n="0272b14"/>谓所证性德真如之理。圆满成就。含摄遍周。其量 <lb ed="X" n="0022c12"/><lb ed="R061" n="0272b15"/>无外。十界差别之相。了不可得故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0022c13"/><lb ed="R061" n="0272b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0022c1301">若<persName>佛</persName>子。不壞心者。入圣地智。近解脱位。得道正门。明 <lb ed="X" n="0022c14"/><lb ed="R061" n="0272b17"/>菩提心。伏忍顺空。八魔不壞。众圣摩顶。诸<persName>佛</persName>劝发。入 <lb ed="X" n="0022c15"/><lb ed="R061" n="0272b18"/>摩顶三昧。放身光。光照十方<persName>佛</persName>土。入<persName>佛</persName>威神。出没自 <lb ed="X" n="0022c16"/><lb ed="R061" n="0273a01"/>在。动大千界。与平等地心。无二无别。而非中观知道。 <lb ed="X" n="0022c17"/><lb ed="R061" n="0273a02"/>以三昧力故。光中见<persName>佛</persName>。无量国土。现为说法。尔时即 <lb ed="X" n="0022c18"/><lb ed="R061" n="0273a03"/>得顶三昧。证虚空平等地。总持法门。圣行满足。心心 <lb ed="X" n="0022c19"/><lb ed="R061" n="0273a04"/>行空。空空慧中道。无相照故。一切相灭。得金刚三昧 <lb ed="X" n="0022c20"/><lb ed="R061" n="0273a05"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0022001" n="0022001"/>门。入一切行门。入虚空平等地。如<persName>佛</persName>华经中廣说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0022c21"/><lb ed="R061" n="0273a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0022c2101">若<persName>佛</persName>子等者。言此位<persName>佛</persName>子得不壞心者。非只一法。 <lb ed="X" n="0022c22"/><lb ed="R061" n="0273a07"/>其義有六。故而得不壞心也。一入圣地智者。谓住 <lb ed="X" n="0022c23"/><lb ed="R061" n="0273a08"/>行向三十心名贤。地上菩萨名圣。菩萨到此十向 <lb ed="X" n="0022c24"/><lb ed="R061" n="0273a09"/>满足。宜登初地入圣地智慧也。二近解脱位者。谓 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0023a" n="0023a"/> <lb ed="X" n="0023a01"/><lb ed="R061" n="0273a10"/>初地始離解脱分别障。三贤向满。近于初地。故名 <lb ed="X" n="0023a02"/><lb ed="R061" n="0273a11"/>近解脱位也。三得道正门者。以初欢喜菩萨。得正 <lb ed="X" n="0023a03"/><lb ed="R061" n="0273a12"/>修得门路。一超直入<persName>如来</persName>觉地。此向满菩萨。将入 <lb ed="X" n="0023a04"/><lb ed="R061" n="0273a13"/>初地。故云得道正门也。四明菩提心者。梵语菩提 <lb ed="X" n="0023a05"/><lb ed="R061" n="0273a14"/>华言觉。菩提觉心有五种。一十信菩萨名发菩提 <lb ed="X" n="0023a06"/><lb ed="R061" n="0273a15"/>心。二三贤菩萨能降伏其心。名伏菩提心。三初地 <lb ed="X" n="0023a07"/><lb ed="R061" n="0273a16"/>至七地菩萨。与般若慧相应。名明菩提心。四八九 <lb ed="X" n="0023a08"/><lb ed="R061" n="0273a17"/>十地菩萨。真得无生法忍。远離三界。名为出到菩 <lb ed="X" n="0023a09"/><lb ed="R061" n="0273a18"/>提心。五等妙菩萨坐于道场。成<persName>等正觉</persName>。名为证菩 <lb ed="X" n="0023a10"/><lb ed="R061" n="0273b01"/>提心。此十向终心将登圣地。正当三位明菩提心 <lb ed="X" n="0023a11"/><lb ed="R061" n="0273b02"/>也。五伏忍顺空者。忍有五忍。三贤名伏忍。初二三 <lb ed="X" n="0023a12"/><lb ed="R061" n="0273b03"/>地名信忍。四五六地名顺忍。七八九地名无生忍。 <lb ed="X" n="0023a13"/><lb ed="R061" n="0273b04"/>十地等妙名寂灭忍。此三贤向满。居伏忍顶。异相 <lb ed="X" n="0023a14"/><lb ed="R061" n="0273b05"/>无明现行不起。能随顺无生空慧。故云伏忍顺空 <lb ed="X" n="0023a15"/><lb ed="R061" n="0273b06"/>也。六八魔不壞者。八魔。一色。二受。三想。四行。五识。 <lb ed="X" n="0023a16"/><lb ed="R061" n="0273b07"/>共名五蕴魔。六烦恼魔。七死魔。八天魔。是为八魔 <lb ed="X" n="0023a17"/><lb ed="R061" n="0273b08"/>也。言不壞者。由此菩萨得此六种大法故。所以魔 <lb ed="X" n="0023a18"/><lb ed="R061" n="0273b09"/>不能壞也。众圣等者。言以是魔无能壞故。感众圣 <lb ed="X" n="0023a19"/><lb ed="R061" n="0273b10"/>摩顶。安慰其心。诸<persName>佛</persName>劝发。增进其行。以众圣诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0023a20"/><lb ed="R061" n="0273b11"/>加被故。得入摩顶三昧。自解全身放光。光明照达 <lb ed="X" n="0023a21"/><lb ed="R061" n="0273b12"/>十方<persName>佛</persName>刹。即能入<persName>佛</persName>威神。形仪如<persName>佛</persName>。于诸<persName>佛</persName>刹中。 <lb ed="X" n="0023a22"/><lb ed="R061" n="0273b13"/>若出若没。或显或隐。自在无碍。以<persName>佛</persName>神力。一时震 <lb ed="X" n="0023a23"/><lb ed="R061" n="0273b14"/>动大千世界。与虚空平等地心无二无别。而非行 <lb ed="X" n="0023a24"/><lb ed="R061" n="0273b15"/>向菩萨中观智道之比。何以故。以得诸<persName>佛</persName>三昧加 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0023b" n="0023b"/> <lb ed="X" n="0023b01"/><lb ed="R061" n="0273b16"/>被力故。所以能光中见一切<persName>佛</persName>。能于无量<persName>佛</persName>国土 <lb ed="X" n="0023b02"/><lb ed="R061" n="0273b17"/>中现。化无量身。廣利有情。而为说法。当尔之时。即 <lb ed="X" n="0023b03"/><lb ed="R061" n="0273b18"/>实得顶三昧。而能实证虚空平等欢喜地。得妙湛 <lb ed="X" n="0023b04"/><lb ed="R061" n="0274a01"/>总持法门也。总谓总一切法。持乃持无量義也。圣 <lb ed="X" n="0023b05"/><lb ed="R061" n="0274a02"/>行等者。言所以证此地者。一切<persName>如来</persName>圣行功德悉 <lb ed="X" n="0023b06"/><lb ed="R061" n="0274a03"/>皆圆满具足。一切住行向诸心心行。到此悉空。且 <lb ed="X" n="0023b07"/><lb ed="R061" n="0274a04"/>道因何而得圣行满。因何而得贤行空耶。以诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0023b08"/><lb ed="R061" n="0274a05"/>空空复空空之大空慧中道智观无相慧照力故。 <lb ed="X" n="0023b09"/><lb ed="R061" n="0274a06"/>而得圣行满足。一切行相灭尽无馀。而得心心行 <lb ed="X" n="0023b10"/><lb ed="R061" n="0274a07"/>空也。得金刚等者。言以是行相障碍灭尽故。即得 <lb ed="X" n="0023b11"/><lb ed="R061" n="0274a08"/>金刚不壞三昧。正受法门一时现前。能入十地。一 <lb ed="X" n="0023b12"/><lb ed="R061" n="0274a09"/>切行门一时具足。一齐而行。方纔证入虚空平等 <lb ed="X" n="0023b13"/><lb ed="R061" n="0274a10"/>地也。如<persName>佛</persName>华经之中其说更廣。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0023b1301" n="0023b1301"/><anchor xml:id="beg0023b1301" n="0023b1301"/>但<anchor xml:id="end0023b1301"/>略说焉耳。此 <lb ed="X" n="0023b14"/><lb ed="R061" n="0274a11"/>释第十不壞心位也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0023b15"/><lb ed="R061" n="0274a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0023b1501"><name role="" type="person">卢舍那<persName>佛</persName></name>言。千<persName>佛</persName>谛听。汝先问地者有何義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0023b16"/><lb ed="R061" n="0274a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0023b1601">此能说报<persName>佛</persName>召告当機化<persName>佛</persName>宜详审谛听。汝先所 <lb ed="X" n="0023b17"/><lb ed="R061" n="0274a14"/>问十地二義。我今一一次第为汝详答十地之義 <lb ed="X" n="0023b18"/><lb ed="R061" n="0274a15"/>也。此四释十地又有三。一总标问辞。二别解文義。 <lb ed="X" n="0023b19"/><lb ed="R061" n="0274a16"/>三结赞法门。此总标问辞也。下二别解其義有十。</p> <lb ed="X" n="0023b20"/><lb ed="R061" n="0274a17"/><p xml:id="pX39p0023b2001">〇第一体性平等地</p> <lb ed="X" n="0023b21"/><lb ed="R061" n="0274a18"/><p xml:id="pX39p0023b2101">花严疏云。十地菩萨断十种障。证十真如。体性实 <lb ed="X" n="0023b22"/><lb ed="R061" n="0274b01"/>无差别。乃随勝德。假立十种。虽初地中<anchor xml:id="nkr_note_add_0023b2201" n="0023b2201"/><anchor xml:id="beg0023b2201" n="0023b2201"/>已<anchor xml:id="end0023b2201"/>达一切。 <lb ed="X" n="0023b23"/><lb ed="R061" n="0274b02"/>而所证如犹未圆满。令圆满故。地地建立。又初地 <lb ed="X" n="0023b24"/><lb ed="R061" n="0274b03"/>中虽離分别我法二执。是以远離第六粗惑。犹有 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0023c" n="0023c"/> <lb ed="X" n="0023c01"/><lb ed="R061" n="0274b04"/>第七微细俱生我法二执。而未空尽第六分别二 <lb ed="X" n="0023c02"/><lb ed="R061" n="0274b05"/>执。自初信发心时。修生空观。至七信位。<anchor xml:id="nkr_note_add_0023c0201" n="0023c0201"/><anchor xml:id="beg0023c0201" n="0023c0201"/>已<anchor xml:id="end0023c0201"/>断分别 <lb ed="X" n="0023c03"/><lb ed="R061" n="0274b06"/>我执。而随入法空观。历三贤位。至初地时。分别法 <lb ed="X" n="0023c04"/><lb ed="R061" n="0274b07"/>执亦即断矣。第七俱生二执。自初地位。恒住双空 <lb ed="X" n="0023c05"/><lb ed="R061" n="0274b08"/>观中。至七地後心方捨。能藏所藏。乃至八地初心 <lb ed="X" n="0023c06"/><lb ed="R061" n="0274b09"/>即得无功用行。是则俱生我执现行永伏。即捨执 <lb ed="X" n="0023c07"/><lb ed="R061" n="0274b10"/>藏。俱生法执间起。至等觉後心金刚喩定现在前 <lb ed="X" n="0023c08"/><lb ed="R061" n="0274b11"/>时。一刹那间。生相无明异熟种子方始断尽而无 <lb ed="X" n="0023c09"/><lb ed="R061" n="0274b12"/>馀也。其云十地断十种障证十真如者。何如初地 <lb ed="X" n="0023c10"/><lb ed="R061" n="0274b13"/>断一种异生性障。此障乃从凡夫分别我执现行 <lb ed="X" n="0023c11"/><lb ed="R061" n="0274b14"/>所起故。名异生性障。幷断二种愚执。一执著我法 <lb ed="X" n="0023c12"/><lb ed="R061" n="0274b15"/>愚。二恶趣杂染愚。谓此三法能障初地。此地菩萨 <lb ed="X" n="0023c13"/><lb ed="R061" n="0274b16"/>自从贤位初证理性。始获法味。证二空理。今二空 <lb ed="X" n="0023c14"/><lb ed="R061" n="0274b17"/>观现前。便能永断。愚障既断。能益自他。生大欢喜。 <lb ed="X" n="0023c15"/><lb ed="R061" n="0274b18"/>名欢喜地。其所证真如名偏行真如。以能遍行染 <lb ed="X" n="0023c16"/><lb ed="R061" n="0275a01"/>净法故。菩萨位寄转轮圣王。廣修慈悲等法。而化 <lb ed="X" n="0023c17"/><lb ed="R061" n="0275a02"/>导众生。故花严经云。欢喜地菩萨于十波罗蜜中。 <lb ed="X" n="0023c18"/><lb ed="R061" n="0275a03"/>檀波罗蜜最勝。馀非不修。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0023c19"/><lb ed="R061" n="0275a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0023c1901">若子<persName>佛</persName>。菩提萨埵。入平等慧体性地。真实法化。一切 <lb ed="X" n="0023c20"/><lb ed="R061" n="0275a05"/>行华光满足。四天果乘用。任化无方。理化神通。十力。 <lb ed="X" n="0023c21"/><lb ed="R061" n="0275a06"/>十号。十八不共法。住<persName>佛</persName>净土。无量大愿。辩才无畏。一 <lb ed="X" n="0023c22"/><lb ed="R061" n="0275a07"/>切论。一切行。我皆得入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0023c23"/><lb ed="R061" n="0275a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0023c2301">若<persName>佛</persName>子标人。菩提萨埵显德。入平等体性地总标 <lb ed="X" n="0023c24"/><lb ed="R061" n="0275a09"/>显德位也。梵语菩提萨埵。华言觉有情。言乃上求 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0024a" n="0024a"/> <lb ed="X" n="0024a01"/><lb ed="R061" n="0275a10"/><persName>佛</persName>道。下度众生之人也。入平等慧体性地者。入即 <lb ed="X" n="0024a02"/><lb ed="R061" n="0275a11"/>证入。平等即法身理。慧乃空慧。言此菩萨断障证 <lb ed="X" n="0024a03"/><lb ed="R061" n="0275a12"/>真故。即得证入<persName>如来</persName>平等法身空慧本体性分地 <lb ed="X" n="0024a04"/><lb ed="R061" n="0275a13"/>中也。别经名欢喜地菩萨。智同<persName>佛</persName>智。理齐<persName>佛</persName>理。彻 <lb ed="X" n="0024a05"/><lb ed="R061" n="0275a14"/>见大道。尽<persName>佛</persName>境界。而得法喜。登于初地。故名欢喜 <lb ed="X" n="0024a06"/><lb ed="R061" n="0275a15"/>也。真实法化者。真即不妄。实即不虚。法即理法。化 <lb ed="X" n="0024a07"/><lb ed="R061" n="0275a16"/>即开化。言以不妄不虚真实平等之理。开化诱导 <lb ed="X" n="0024a08"/><lb ed="R061" n="0275a17"/>众生也。一切行华光满足者。一切行即万行。华即 <lb ed="X" n="0024a09"/><lb ed="R061" n="0275a18"/>因华。光即智光。言此菩萨万行因华智光果海。悉 <lb ed="X" n="0024a10"/><lb ed="R061" n="0275b01"/>皆圆满具足也。四天果乘用者。四天即四天下。果 <lb ed="X" n="0024a11"/><lb ed="R061" n="0275b02"/>即转轮王果。乘即象马宝乘。用即御用也。言此菩 <lb ed="X" n="0024a12"/><lb ed="R061" n="0275b03"/>萨华光满足得转轮王果。又得七宝惠施。象马宝 <lb ed="X" n="0024a13"/><lb ed="R061" n="0275b04"/>乘御用遊历。一日一夜可周四天下也。在化无方 <lb ed="X" n="0024a14"/><lb ed="R061" n="0275b05"/>者。任意惠施。常行赒济。随方设化。无有定所也。理 <lb ed="X" n="0024a15"/><lb ed="R061" n="0275b06"/>化神通者。言作善众生则顺理而化。俾其增修。应 <lb ed="X" n="0024a16"/><lb ed="R061" n="0275b07"/>摄受者而摄受之。作恶众生。则用大威神力。去除 <lb ed="X" n="0024a17"/><lb ed="R061" n="0275b08"/>憍慢。应折伏者而折伏之也。十力等者。十力详五 <lb ed="X" n="0024a18"/><lb ed="R061" n="0275b09"/>地。十号详十地。十八不共详七地。净土有三。一常 <lb ed="X" n="0024a19"/><lb ed="R061" n="0275b10"/>寂光土。法身<persName>佛</persName>所依理土也。二实报莊严土。即报 <lb ed="X" n="0024a20"/><lb ed="R061" n="0275b11"/>身<persName>佛</persName>自受用土。又他受用土。即向满菩萨所宜居 <lb ed="X" n="0024a21"/><lb ed="R061" n="0275b12"/>处也。三变化土。应身<persName>佛</persName>所以利生随機应感方便 <lb ed="X" n="0024a22"/><lb ed="R061" n="0275b13"/>土也。此地菩萨所住即他受用土。言此菩萨于如 <lb ed="X" n="0024a23"/><lb ed="R061" n="0275b14"/>来十智力<persName>如来</persName>十号<persName>如来</persName>十八不共行法。一一法 <lb ed="X" n="0024a24"/><lb ed="R061" n="0275b15"/>中无不通了。一齐而行。住<persName>如来</persName>实报莊严净土。以 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0024b" n="0024b"/> <lb ed="X" n="0024b01"/><lb ed="R061" n="0275b16"/>摄利众生也。无量等者。无量即四无量心也。大愿 <lb ed="X" n="0024b02"/><lb ed="R061" n="0275b17"/>即十大愿也。辩才即四无碍智也。无畏即五无畏。 <lb ed="X" n="0024b03"/><lb ed="R061" n="0275b18"/>一不活畏。二恶名畏。三怖死畏。四恶道畏。五大众 <lb ed="X" n="0024b04"/><lb ed="R061" n="0276a01"/>威德畏。一切论即四明五明一切诸论。一切行即 <lb ed="X" n="0024b05"/><lb ed="R061" n="0276a02"/>十地等觉妙行。言此菩萨二空理明。于四无量心 <lb ed="X" n="0024b06"/><lb ed="R061" n="0276a03"/>十大行愿四无碍辩才教化众生。離五怖畏。一切 <lb ed="X" n="0024b07"/><lb ed="R061" n="0276a04"/>论法。一切行法。我一一皆得证入之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0024b08"/><lb ed="R061" n="0276a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0024b0801">生出<persName>佛</persName>家。坐<persName>佛</persName>性地。一切障碍。凡夫因果。毕竟不受。 <lb ed="X" n="0024b09"/><lb ed="R061" n="0276a06"/>大乐欢喜。从一<persName>佛</persName>土。入无量<persName>佛</persName>土。从一劫。入无量劫。 <lb ed="X" n="0024b10"/><lb ed="R061" n="0276a07"/>不可说法。为可说法。反照见一切法。逆顺见一切法。 <lb ed="X" n="0024b11"/><lb ed="R061" n="0276a08"/>常入二谛。而在第一義中。以一智。知十地次第。一一 <lb ed="X" n="0024b12"/><lb ed="R061" n="0276a09"/>事示众生而常心心中道。以一智。知一切<persName>佛</persName>土殊品。 <lb ed="X" n="0024b13"/><lb ed="R061" n="0276a10"/>及<persName>佛</persName>所说法。而身心不变。以一智。知十二因缘。十恶 <lb ed="X" n="0024b14"/><lb ed="R061" n="0276a11"/>种姓。而常住善道。以一切智。见有无二相。以一智。知 <lb ed="X" n="0024b15"/><lb ed="R061" n="0276a12"/>入十禅支行。三十七道。而现一切色身六道。以一切 <lb ed="X" n="0024b16"/><lb ed="R061" n="0276a13"/>智。知十方色色。分分了起。入受色报。而心心无缚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0024b17"/><lb ed="R061" n="0276a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0024b1701">生出<persName>佛</persName>家者。不生凡夫外道权小之家。但<persName>佛</persName>降生 <lb ed="X" n="0024b18"/><lb ed="R061" n="0276a15"/>同时一家中生也。又或继<persName>佛</persName>而生。绍法王位。形仪 <lb ed="X" n="0024b19"/><lb ed="R061" n="0276a16"/>如<persName>佛</persName>。为<persName>佛</persName>真子。故云生出<persName>佛</persName>家也。坐<persName>佛</persName>性地者。谓 <lb ed="X" n="0024b20"/><lb ed="R061" n="0276a17"/>此菩萨得证真如境界。其所坐止之处。与<persName>佛</persName>性地 <lb ed="X" n="0024b21"/><lb ed="R061" n="0276a18"/>无二无别也。一切等者。言一切异生性障凡夫有 <lb ed="X" n="0024b22"/><lb ed="R061" n="0276b01"/>漏善恶因果。到此永離。亦毕竟不复更受其报也。 <lb ed="X" n="0024b23"/><lb ed="R061" n="0276b02"/>大乐欢喜者。既永離一切障碍。即得出世间心未 <lb ed="X" n="0024b24"/><lb ed="R061" n="0276b03"/>曾有法故。所以大乐欢喜也。从一<persName>佛</persName>土入无量<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0024c" n="0024c"/> <lb ed="X" n="0024c01"/><lb ed="R061" n="0276b04"/>土者。身无碍也。从一劫入无量劫者。意无碍也。不 <lb ed="X" n="0024c02"/><lb ed="R061" n="0276b05"/>可说法为可说法者。口无碍也。言此菩萨離障得 <lb ed="X" n="0024c03"/><lb ed="R061" n="0276b06"/>通。神通轮记持轮说法轮。三轮无碍。有如此者也。 <lb ed="X" n="0024c04"/><lb ed="R061" n="0276b07"/>反照等者。言此菩萨三轮无碍。或示回光反照之 <lb ed="X" n="0024c05"/><lb ed="R061" n="0276b08"/>理。令一切众生悟法界性。见一切法也。得示逆行 <lb ed="X" n="0024c06"/><lb ed="R061" n="0276b09"/>境界。令一切众生悟法界性。见一切法也。得示顺 <lb ed="X" n="0024c07"/><lb ed="R061" n="0276b10"/>境界。令一切众生悟法界性。见一切法也。得无可 <lb ed="X" n="0024c08"/><lb ed="R061" n="0276b11"/>无不可者。所谓道逆行顺行天莫测也。常入等者。 <lb ed="X" n="0024c09"/><lb ed="R061" n="0276b12"/>言菩萨何所據而能如是耶。谓常入俗谛而不滞 <lb ed="X" n="0024c10"/><lb ed="R061" n="0276b13"/>有。常入真谛而不沉空。既不滞有。又不沉空。入在 <lb ed="X" n="0024c11"/><lb ed="R061" n="0276b14"/>何处。而入在二谛之处。第一義中道理智谛中耳。 <lb ed="X" n="0024c12"/><lb ed="R061" n="0276b15"/>下六智即此常入之義。以一智知十等者。一唯以 <lb ed="X" n="0024c13"/><lb ed="R061" n="0276b16"/>此一智。能知一地二地乃至十地。先後次第。断障 <lb ed="X" n="0024c14"/><lb ed="R061" n="0276b17"/>证真。一一事不错不谬。示导众生令其进修。而常 <lb ed="X" n="0024c15"/><lb ed="R061" n="0276b18"/>心心中道无间无歇也。二唯以此一智。能知一切 <lb ed="X" n="0024c16"/><lb ed="R061" n="0277a01"/>十方诸<persName>佛</persName>刹土净秽勝劣殊品。及诸<persName>佛</persName>教化众生 <lb ed="X" n="0024c17"/><lb ed="R061" n="0277a02"/>所说法门。而常身心不迁不改也。三唯以此一智。 <lb ed="X" n="0024c18"/><lb ed="R061" n="0277a03"/>能知十二因缘生灭因果身三口四意三十恶种 <lb ed="X" n="0024c19"/><lb ed="R061" n="0277a04"/>子性分。而常住十种妙善戒法道中也。四唯以一 <lb ed="X" n="0024c20"/><lb ed="R061" n="0277a05"/>切智能见彻。有非是有因无故有。无非是无因有 <lb ed="X" n="0024c21"/><lb ed="R061" n="0277a06"/>故无。原无有相。原无无相故也。五唯以此一智。能 <lb ed="X" n="0024c22"/><lb ed="R061" n="0277a07"/>知出入觉观喜乐一心净捨念慧不苦不乐十禅 <lb ed="X" n="0024c23"/><lb ed="R061" n="0277a08"/>支观行。四念处四正勤四如意足五根五力七菩 <lb ed="X" n="0024c24"/><lb ed="R061" n="0277a09"/>提八正道三十七品助道。而示现一切种种分段 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0025a" n="0025a"/> <lb ed="X" n="0025a01"/><lb ed="R061" n="0277a10"/>色身。六道之中应以何身得度者。即现何身而为 <lb ed="X" n="0025a02"/><lb ed="R061" n="0277a11"/>说法也。六唯以一切智。能知十方色无色界分分 <lb ed="X" n="0025a03"/><lb ed="R061" n="0277a12"/>变易生灭。了起入受四禅四空一般色报。而心心 <lb ed="X" n="0025a04"/><lb ed="R061" n="0277a13"/>空慧无著无缚往返无碍也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0025a05"/><lb ed="R061" n="0277a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0025a0501">光光照一切。是故无生信忍空慧。常现在前。从一地 <lb ed="X" n="0025a06"/><lb ed="R061" n="0277a15"/>二地。乃至<persName>佛</persName>界。其中间一切法门。一时而行故。略出 <lb ed="X" n="0025a07"/><lb ed="R061" n="0277a16"/>平等地功德。海藏行愿。如海一滴毛头许事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0025a08"/><lb ed="R061" n="0277a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0025a0801">光光照一切等者。光光即前六智光。照一切即前 <lb ed="X" n="0025a09"/><lb ed="R061" n="0277a18"/>知地知品知缘见相知禅道知色色起智利生等 <lb ed="X" n="0025a10"/><lb ed="R061" n="0277b01"/>一切也。以是之故。所以无生信忍无生空慧。不断 <lb ed="X" n="0025a11"/><lb ed="R061" n="0277b02"/>不续。常常现在前行也。以是现前故。从一地法门 <lb ed="X" n="0025a12"/><lb ed="R061" n="0277b03"/>二地法门。乃至<persName>佛</persName>界地法门。于其中间一切地地 <lb ed="X" n="0025a13"/><lb ed="R061" n="0277b04"/>法门。俱皆一时而能尽行。不假馀力也。略出等者。 <lb ed="X" n="0025a14"/><lb ed="R061" n="0277b05"/>言此大槪略出平等地。<g ref="#CB05062">些</g>少功德海藏行愿。譬如 <lb ed="X" n="0025a15"/><lb ed="R061" n="0277b06"/>以一毛蘸取大海中水之一滴许事耳。</p> <lb ed="X" n="0025a16"/><lb ed="R061" n="0277b07"/><p xml:id="pX39p0025a1601">〇第二体性善慧地</p> <lb ed="X" n="0025a17"/><lb ed="R061" n="0277b08"/><p xml:id="pX39p0025a1701">此地菩萨断一种邪行障。此障即所知障中俱生 <lb ed="X" n="0025a18"/><lb ed="R061" n="0277b09"/>一分法执。误犯三业所起。故名之也。幷断二种愚 <lb ed="X" n="0025a19"/><lb ed="R061" n="0277b10"/>执。一者微细误犯愚。二者种种业趣愚。此之三法 <lb ed="X" n="0025a20"/><lb ed="R061" n="0277b11"/>能障二地。断此愚障方登二地。菩萨今得增上尸 <lb ed="X" n="0025a21"/><lb ed="R061" n="0277b12"/>罗波罗蜜多。性戒具足。远離误犯。愚障既断。故名 <lb ed="X" n="0025a22"/><lb ed="R061" n="0277b13"/>離垢地。以所证真如名最勝真如。此真如性具无 <lb ed="X" n="0025a23"/><lb ed="R061" n="0277b14"/>边德。于一切法。最为殊勝故。菩萨位寄<name role="" type="person">忉利天</name>王。 <lb ed="X" n="0025a24"/><lb ed="R061" n="0277b15"/>假修十善等法。化导众生。于十波罗蜜中。尸罗波 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0025b" n="0025b"/> <lb ed="X" n="0025b01"/><lb ed="R061" n="0277b16"/>罗密最勝。馀非不修。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0025b02"/><lb ed="R061" n="0277b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0025b0201">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵善慧体性地。淸净明达一切善根。 <lb ed="X" n="0025b03"/><lb ed="R061" n="0277b18"/>所谓慈悲喜捨慧。一切功德本。从观入大空慧。方便 <lb ed="X" n="0025b04"/><lb ed="R061" n="0278a01"/>道智中。见诸众生。无非苦谛。皆有识心。三恶道刀杖 <lb ed="X" n="0025b05"/><lb ed="R061" n="0278a02"/>一切苦恼。缘中生识。名为苦谛。三苦相者。如者。如身 <lb ed="X" n="0025b06"/><lb ed="R061" n="0278a03"/>初觉。从刀杖身色阴二缘中生觉。为行苦缘。次意地 <lb ed="X" n="0025b07"/><lb ed="R061" n="0278a04"/>觉。缘身觉所缘。得刀杖及身疮肿等法故。觉苦苦缘。 <lb ed="X" n="0025b08"/><lb ed="R061" n="0278a05"/>重故苦苦。次受行觉二心。缘向身色阴壞疮中生苦 <lb ed="X" n="0025b09"/><lb ed="R061" n="0278a06"/>觉故。名为壞苦缘。是以三觉。次第生三心故。为苦苦苦。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0025b10"/><lb ed="R061" n="0278a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0025b1001">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。入平等善慧地者。谓 <lb ed="X" n="0025b11"/><lb ed="R061" n="0278a08"/>善能修行淸净明了法身平等大慧。故名善慧地 <lb ed="X" n="0025b12"/><lb ed="R061" n="0278a09"/>也。别经名離垢地。谓由净<persName>佛</persName>境界。明了诸法异性。 <lb ed="X" n="0025b13"/><lb ed="R061" n="0278a10"/>而入于同。若见有同。即非離垢。同性亦灭。斯为離 <lb ed="X" n="0025b14"/><lb ed="R061" n="0278a11"/>垢也。淸净明达等者。淸净即体性離垢。明达即善 <lb ed="X" n="0025b15"/><lb ed="R061" n="0278a12"/>慧照了。言其垢尽光现。明了通达一切善根故。何 <lb ed="X" n="0025b16"/><lb ed="R061" n="0278a13"/>为一切善根耶。所谓慈悲喜捨慧五观。为一切众 <lb ed="X" n="0025b17"/><lb ed="R061" n="0278a14"/>善功德之根本也。一切功德本。即六度万行功德。 <lb ed="X" n="0025b18"/><lb ed="R061" n="0278a15"/>咸以此四无量心智慧观照。以为根本。故观照虽 <lb ed="X" n="0025b19"/><lb ed="R061" n="0278a16"/>五。一慧总摄。今以慈观而为首者。慈能与乐故也。 <lb ed="X" n="0025b20"/><lb ed="R061" n="0278a17"/>诸<persName>佛</persName>菩萨所得菩提。本欲与众生共乐。奈何众生 <lb ed="X" n="0025b21"/><lb ed="R061" n="0278a18"/>现居苦中。必须離苦方得其乐。故以慈观而起悲 <lb ed="X" n="0025b22"/><lb ed="R061" n="0278b01"/>观。先拔其苦。以诸众生離苦。菩萨本愿亦足。故次 <lb ed="X" n="0025b23"/><lb ed="R061" n="0278b02"/>之以喜观。自庆庆人。虽云得喜。亦不住喜。故次之 <lb ed="X" n="0025b24"/><lb ed="R061" n="0278b03"/>以捨观。捨一切贪著行。捨俱生我法。非慧无由。故 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0025c" n="0025c"/> <lb ed="X" n="0025c01"/><lb ed="R061" n="0278b04"/>以慧观融通。咸遍法界。此五慧观所以为众德根 <lb ed="X" n="0025c02"/><lb ed="R061" n="0278b05"/>本也。从观入大空等者。大空慧即甚深无相大空 <lb ed="X" n="0025c03"/><lb ed="R061" n="0278b06"/>般若。方便即善巧方便。道智即菩提道智。言如是 <lb ed="X" n="0025c04"/><lb ed="R061" n="0278b07"/>四无量心。乃是从此大空般若巧妙方便菩提道 <lb ed="X" n="0025c05"/><lb ed="R061" n="0278b08"/>智之中所起。见诸三界二十五有四生十二类众 <lb ed="X" n="0025c06"/><lb ed="R061" n="0278b09"/>生。无非火宅中苦谛也。皆有识心者。言菩萨起悲 <lb ed="X" n="0025c07"/><lb ed="R061" n="0278b10"/>拔苦。谛思此苦从何而有耶。观是三界一切众生。 <lb ed="X" n="0025c08"/><lb ed="R061" n="0278b11"/>皆有妄想识心。以识未空。分别取捨。作诸恶业。堕 <lb ed="X" n="0025c09"/><lb ed="R061" n="0278b12"/>在地狱饿鬼畜牲三恶道中。受诸苦恼。姑就三恶 <lb ed="X" n="0025c10"/><lb ed="R061" n="0278b13"/>道中。擧畜牲类受刀杖苦一法。以例地狱饿鬼一 <lb ed="X" n="0025c11"/><lb ed="R061" n="0278b14"/>切苦恼逼迫生识。由是缘中生识。识心未空之故。 <lb ed="X" n="0025c12"/><lb ed="R061" n="0278b15"/>而生苦谛也。三苦相者。言苦谛中有三种苦相。一 <lb ed="X" n="0025c13"/><lb ed="R061" n="0278b16"/>行苦相。二苦苦相。三壞苦相也。一行苦者。四相迁 <lb ed="X" n="0025c14"/><lb ed="R061" n="0278b17"/>流。无常不定。不得自在。为行苦相。二苦苦者。身为 <lb ed="X" n="0025c15"/><lb ed="R061" n="0278b18"/>苦本。因身得刀杖苦。而意地生烦恼苦。苦上加苦。 <lb ed="X" n="0025c16"/><lb ed="R061" n="0279a01"/>为苦苦相。三壞苦者。风刀解体。耳聋眼瞆。四肢不 <lb ed="X" n="0025c17"/><lb ed="R061" n="0279a02"/>随。为壞苦相。是则名为三苦相也。如者只如也。承 <lb ed="X" n="0025c18"/><lb ed="R061" n="0279a03"/>前起後之意。言既有三苦相。必有三苦觉。有三苦 <lb ed="X" n="0025c19"/><lb ed="R061" n="0279a04"/>觉必有三苦缘。只如三苦觉与缘。又从何而有耶。 <lb ed="X" n="0025c20"/><lb ed="R061" n="0279a05"/>一如身初觉等者。言只如身乍先起觉之时。从何 <lb ed="X" n="0025c21"/><lb ed="R061" n="0279a06"/>起觉。盖从刀杖色阴缘及身色阴缘二缘中生起 <lb ed="X" n="0025c22"/><lb ed="R061" n="0279a07"/>此觉。二缘互起。识念不停。故名为行苦缘也。二次 <lb ed="X" n="0025c23"/><lb ed="R061" n="0279a08"/>意地觉等者。言意地觉能缘幷身觉所缘。得刀杖 <lb ed="X" n="0025c24"/><lb ed="R061" n="0279a09"/>斫打等法及身受打斫生疮肿等法之故。身觉苦 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0026a" n="0026a"/> <lb ed="X" n="0026a01"/><lb ed="R061" n="0279a10"/>意地觉亦苦。二觉而生二苦。故名觉苦苦缘也。重 <lb ed="X" n="0026a02"/><lb ed="R061" n="0279a11"/>故苦苦者。迭解苦苦之義。言身觉刀杖而生痛苦。 <lb ed="X" n="0026a03"/><lb ed="R061" n="0279a12"/>意地觉而生恼苦。苦上加苦。诚然不轻。故云重故 <lb ed="X" n="0026a04"/><lb ed="R061" n="0279a13"/>苦苦也。三次受行觉等者。言受行苦缘心。觉苦苦 <lb ed="X" n="0026a05"/><lb ed="R061" n="0279a14"/>缘心二缘心。缘向自身色阴。见得四大欲離于疮 <lb ed="X" n="0026a06"/><lb ed="R061" n="0279a15"/>肿壞相中而生苦觉。故名为壞苦缘也。是以三觉 <lb ed="X" n="0026a07"/><lb ed="R061" n="0279a16"/>次第生三心故者。一根觉生觉刀杖之心。二意地 <lb ed="X" n="0026a08"/><lb ed="R061" n="0279a17"/>觉生觉根觉之心。三壞苦觉生觉行觉苦苦觉之 <lb ed="X" n="0026a09"/><lb ed="R061" n="0279a18"/>二心。以是三觉次第而生三心。三心俱苦。故名苦 <lb ed="X" n="0026a10"/><lb ed="R061" n="0279b01"/>苦苦也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0026a11"/><lb ed="R061" n="0279b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0026a1101">一切有心众生。见是三苦。起无量苦恼因缘。故我今 <lb ed="X" n="0026a12"/><lb ed="R061" n="0279b03"/>是中。入教化道三昧。现一切色身。于六道中。十种辩 <lb ed="X" n="0026a13"/><lb ed="R061" n="0279b04"/>才。说诸法门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0026a14"/><lb ed="R061" n="0279b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0026a1401">一切有心众生者。此总擧三界十二类之众生。所 <lb ed="X" n="0026a15"/><lb ed="R061" n="0279b06"/>谓有心者皆当作<persName>佛</persName>是也。见是三苦等者。言此等 <lb ed="X" n="0026a16"/><lb ed="R061" n="0279b07"/>众生皆由不能了达此苦。幻妄非实。见是三苦。乃 <lb ed="X" n="0026a17"/><lb ed="R061" n="0279b08"/>起无量苦恼因缘。而反造诸恶业。以致生生死死 <lb ed="X" n="0026a18"/><lb ed="R061" n="0279b09"/>死死生生。如旋火轮无有休息。故我菩萨于是众 <lb ed="X" n="0026a19"/><lb ed="R061" n="0279b10"/>生无量苦恼缘中。兴慈运悲。起同事摄入教化道 <lb ed="X" n="0026a20"/><lb ed="R061" n="0279b11"/>三昧。现一切色身于六道之中。而以十种巧妙无 <lb ed="X" n="0026a21"/><lb ed="R061" n="0279b12"/>碍辩才。说诸知苦断集修道证灭种种法门也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0026a22"/><lb ed="R061" n="0279b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0026a2201">谓苦识苦缘刀杖缘。具苦识行。身疮肿发壞。内外触 <lb ed="X" n="0026a23"/><lb ed="R061" n="0279b14"/>中。或具不具。具二缘中生识。识作识受。触识名为苦 <lb ed="X" n="0026a24"/><lb ed="R061" n="0279b15"/>识。行二缘故。心心缘色。心触触恼。受烦毒时。为苦苦 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0026b" n="0026b"/> <lb ed="X" n="0026b01"/><lb ed="R061" n="0279b16"/>心缘识。初在根觉缘。名为苦觉。心作心受。触识觉触。 <lb ed="X" n="0026b02"/><lb ed="R061" n="0279b17"/>未受烦毒时。是名行苦。逼迮生觉。如斫石火。于身心 <lb ed="X" n="0026b03"/><lb ed="R061" n="0279b18"/>念念生灭。身散壞。转变化。识入壞缘。缘集散。心苦心 <lb ed="X" n="0026b04"/><lb ed="R061" n="0280a01"/>恼。受念後缘染著。心心不捨。是为壞苦。三界一切苦 <lb ed="X" n="0026b05"/><lb ed="R061" n="0280a02"/>谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0026b06"/><lb ed="R061" n="0280a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0026b0601">谓苦识等者。言云何知苦耶。谓令知苦识。知苦缘。 <lb ed="X" n="0026b07"/><lb ed="R061" n="0280a04"/>知刀杖缘。知具苦识行。知身疮肿发壞。知此等苦。 <lb ed="X" n="0026b08"/><lb ed="R061" n="0280a05"/>因苦缘苦花苦果之苦相。令<anchor xml:id="nkr_note_add_0026b0801" n="0026b0801"/><anchor xml:id="beg0026b0801" n="0026b0801"/>但<anchor xml:id="end0026b0801"/>有心者知苦生厌。 <lb ed="X" n="0026b09"/><lb ed="R061" n="0280a06"/>而发菩提心也。内外触中等者。内即根。外即尘。或 <lb ed="X" n="0026b10"/><lb ed="R061" n="0280a07"/>具者。或因三缘而具。或不具者。单根不立。独境不 <lb ed="X" n="0026b11"/><lb ed="R061" n="0280a08"/>生。云何具识。故云不具也。言内根身外尘境互触 <lb ed="X" n="0026b12"/><lb ed="R061" n="0280a09"/>之中。或根境相触而具识。或根境不相触而不具 <lb ed="X" n="0026b13"/><lb ed="R061" n="0280a10"/>识。其所以具识。毕竟从何而有。盖毕竟具内身苦 <lb ed="X" n="0026b14"/><lb ed="R061" n="0280a11"/>本缘。外刀杖苦境尘缘。二种缘中而生此触识。触 <lb ed="X" n="0026b15"/><lb ed="R061" n="0280a12"/>识即五识也。二缘中既生五识。则意识同时而起 <lb ed="X" n="0026b16"/><lb ed="R061" n="0280a13"/>分别。前照後了。为造业主故。还是六识作之。还是 <lb ed="X" n="0026b17"/><lb ed="R061" n="0280a14"/>六识受之耳。其所谓苦识者。就是此触识。名为苦 <lb ed="X" n="0026b18"/><lb ed="R061" n="0280a15"/>识行。盖具二种缘而生识故也。心心缘色等者。心 <lb ed="X" n="0026b19"/><lb ed="R061" n="0280a16"/>心即六识心。念念缘前刀杖身二。色阴相触。生疮 <lb ed="X" n="0026b20"/><lb ed="R061" n="0280a17"/>肿苦境故。心触苦境。苦境触心。而生烦恼。正当受 <lb ed="X" n="0026b21"/><lb ed="R061" n="0280a18"/>此烦恼毒痛之时。身得疮肿之苦。心生烦恼之苦。 <lb ed="X" n="0026b22"/><lb ed="R061" n="0280b01"/>身苦心苦是为苦苦也。心缘识等者。以六识心。缘 <lb ed="X" n="0026b23"/><lb ed="R061" n="0280b02"/>前触识。此五种触识。最初在五根觉。刀杖缘触身。 <lb ed="X" n="0026b24"/><lb ed="R061" n="0280b03"/>心觉其苦。故名为苦觉也。心作心受者。言还是六 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0026c" n="0026c"/> <lb ed="X" n="0026c01"/><lb ed="R061" n="0280b04"/>识心贪取前尘。分别影事。造作业苦。心自领受。无 <lb ed="X" n="0026c02"/><lb ed="R061" n="0280b05"/>相代谢也。触识觉触者。明前五识不造业。<anchor xml:id="nkr_note_add_0026c0201" n="0026c0201"/><anchor xml:id="beg0026c0201" n="0026c0201"/>但<anchor xml:id="end0026c0201"/>此触 <lb ed="X" n="0026c03"/><lb ed="R061" n="0280b06"/>识。仅能了境觉触也。未受等者。言此心未曾深受 <lb ed="X" n="0026c04"/><lb ed="R061" n="0280b07"/>烦毒之时。只有随念。而无计度。但只为第六行苦 <lb ed="X" n="0026c05"/><lb ed="R061" n="0280b08"/>一种引发之缘。是故触识亦名为行苦。而实非也。 <lb ed="X" n="0026c06"/><lb ed="R061" n="0280b09"/>仅能觉触耳。逼迮生觉等者。言造业者为第六心。 <lb ed="X" n="0026c07"/><lb ed="R061" n="0280b10"/>由前五识缘现前逆顺影子。一刹那间流入意地。 <lb ed="X" n="0026c08"/><lb ed="R061" n="0280b11"/>逼迮生觉。心受烦毒。譬如石中之火。旋斫旋出。于 <lb ed="X" n="0026c09"/><lb ed="R061" n="0280b12"/>身心中。迁流不停。念念生灭。故云逼迮生觉等也。 <lb ed="X" n="0026c10"/><lb ed="R061" n="0280b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0026c1001" n="0026c1001"/><anchor xml:id="beg0026c1001" n="0026c1001"/>已<anchor xml:id="end0026c1001"/>上叙明五不造。唯第六也。身散壞等者。是命尽 <lb ed="X" n="0026c11"/><lb ed="R061" n="0280b14"/>时。四大各離。转变化者。是聪明转变。化为聋聩。四 <lb ed="X" n="0026c12"/><lb ed="R061" n="0280b15"/>肢不随。五根五尘五识一时将尽。唯此造业六识。 <lb ed="X" n="0026c13"/><lb ed="R061" n="0280b16"/>念念入此疮肿臭烂缘中。缘集想。此身少而壮。壮 <lb ed="X" n="0026c14"/><lb ed="R061" n="0280b17"/>而老。何等轻健。缘散想。到此时节。唯见此病死苦 <lb ed="X" n="0026c15"/><lb ed="R061" n="0280b18"/>衰颓败壞散灭之相。不由他心地。下心心相续。生 <lb ed="X" n="0026c16"/><lb ed="R061" n="0281a01"/>苦生恼。受念後有异熟因缘。贪缘纯熟。而染著饿 <lb ed="X" n="0026c17"/><lb ed="R061" n="0281a02"/>鬼。嗔缘纯熟。而染著修罗。痴缘纯熟。而染著地狱。 <lb ed="X" n="0026c18"/><lb ed="R061" n="0281a03"/>随所熟而染。心心念念顾惜不捨。是则名为壞苦 <lb ed="X" n="0026c19"/><lb ed="R061" n="0281a04"/>也。如此三苦。为众苦之本。而三界众生未得解脱。 <lb ed="X" n="0026c20"/><lb ed="R061" n="0281a05"/>故云三界一切苦谛。此说知苦法门也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0026c21"/><lb ed="R061" n="0281a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0026c2101">复观无明集。无量心作一切业。相续相连。集因集因。 <lb ed="X" n="0026c22"/><lb ed="R061" n="0281a07"/>名为集谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0026c23"/><lb ed="R061" n="0281a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0026c2301">复观等者。言云何断集耶。言复观者。返推其因。此 <lb ed="X" n="0026c24"/><lb ed="R061" n="0281a09"/>苦从何而有。谓依无明幻妄所起。故有此苦。无明 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0027a" n="0027a"/> <lb ed="X" n="0027a01"/><lb ed="R061" n="0281a10"/>即不明也。以是真如不守自性。一念妄动。生起三 <lb ed="X" n="0027a02"/><lb ed="R061" n="0281a11"/>细。不了前境。增长六粗。故曰无明。因有无明。遂集 <lb ed="X" n="0027a03"/><lb ed="R061" n="0281a12"/>无量种种妄想攀缘之心。造作一切诸恶业缘招 <lb ed="X" n="0027a04"/><lb ed="R061" n="0281a13"/>引苦果。相续相连。过去之因成现在果。现在之因 <lb ed="X" n="0027a05"/><lb ed="R061" n="0281a14"/>招未来果。如是集因集因。以集三界因果。是则名 <lb ed="X" n="0027a06"/><lb ed="R061" n="0281a15"/>为集谛。言此无明集因。是一切有心者之所当断 <lb ed="X" n="0027a07"/><lb ed="R061" n="0281a16"/>者。此说断集法门也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027a08"/><lb ed="R061" n="0281a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0027a0801">正见解脱。空空智道。心心名以智道道谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027a09"/><lb ed="R061" n="0281a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0027a0901">正见等者。言云何修道耶。谓上既知苦。即是正见。 <lb ed="X" n="0027a10"/><lb ed="R061" n="0281b01"/>断集即是解脱矣。何更别求正见解脱哉。具正见 <lb ed="X" n="0027a11"/><lb ed="R061" n="0281b02"/>则苦空。具解脱则集空。苦空集空即是具足无上 <lb ed="X" n="0027a12"/><lb ed="R061" n="0281b03"/>大空慧之智道也。能以此空慧。心心相续念念相 <lb ed="X" n="0027a13"/><lb ed="R061" n="0281b04"/>连。不复更受三界苦果集因等报。即此是则名为 <lb ed="X" n="0027a14"/><lb ed="R061" n="0281b05"/>增修智道也。以用也增修之意。道谛者。结束上文。 <lb ed="X" n="0027a15"/><lb ed="R061" n="0281b06"/>乃道谛也。此说修道法门也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027a16"/><lb ed="R061" n="0281b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0027a1601">尽有果报。尽有因。淸净一照。体性妙智。寂灭一谛。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027a17"/><lb ed="R061" n="0281b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0027a1701">尽有等者。言云何证灭耶。有字正应上皆有识心 <lb ed="X" n="0027a18"/><lb ed="R061" n="0281b09"/>一切有心众生。二有字因果不忘为有。以欲界色 <lb ed="X" n="0027a19"/><lb ed="R061" n="0281b10"/>界无色界见思等惑。流转三界。不能出離一切诸 <lb ed="X" n="0027a20"/><lb ed="R061" n="0281b11"/>苦。故名为有。而以正知正见修行圣道。不起贪嗔 <lb ed="X" n="0027a21"/><lb ed="R061" n="0281b12"/>痴慢疑不起身边诸邪见。尽三界二十五有见思 <lb ed="X" n="0027a22"/><lb ed="R061" n="0281b13"/>尘沙等惑。苦果苦因。唯以此淸净大空慧。一一照 <lb ed="X" n="0027a23"/><lb ed="R061" n="0281b14"/>了之。如扬尘顺风。体性妙智悉同。寂灭无馀蕴矣。 <lb ed="X" n="0027a24"/><lb ed="R061" n="0281b15"/>是则名为寂灭一谛也。此说证灭法门也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0027b" n="0027b"/> <lb ed="X" n="0027b01"/><lb ed="R061" n="0281b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0027b0101">慧品具足名根。一切慧性。起空入观。是初善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027b02"/><lb ed="R061" n="0281b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0027b0201">慧品等者。二根字正应前一切善根。根字一切功 <lb ed="X" n="0027b03"/><lb ed="R061" n="0281b18"/>德本。本字言此大空慧品。具足慈悲喜捨无量功 <lb ed="X" n="0027b04"/><lb ed="R061" n="0282a01"/>德品。一切皆依大空慧品。以为根本也。一切慧性 <lb ed="X" n="0027b05"/><lb ed="R061" n="0282a02"/>等者。一切即四无量等。言慈悲喜捨一切慧性。亦 <lb ed="X" n="0027b06"/><lb ed="R061" n="0282a03"/>皆依大空慧中起空。而入智观。现身六道。利益苦 <lb ed="X" n="0027b07"/><lb ed="R061" n="0282a04"/>恼众生。说示四谛法门。使诸众生知苦断集修道 <lb ed="X" n="0027b08"/><lb ed="R061" n="0282a05"/>证灭。是名初善根也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027b09"/><lb ed="R061" n="0282a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0027b0901">第二观捨。一切贪著行。一切平等空。捨无缘。而观诸 <lb ed="X" n="0027b10"/><lb ed="R061" n="0282a07"/>法。空际一相。我观一切十方地土。皆吾昔身所用故 <lb ed="X" n="0027b11"/><lb ed="R061" n="0282a08"/>土。四大海水是吾故水。一切劫火。是吾昔身故所用 <lb ed="X" n="0027b12"/><lb ed="R061" n="0282a09"/>火。一切风轮。是吾故所用气。我今入此地中。法身满 <lb ed="X" n="0027b13"/><lb ed="R061" n="0282a10"/>足。捨吾故身。毕竟不受四大分段不净故身。是为捨 <lb ed="X" n="0027b14"/><lb ed="R061" n="0282a11"/>品具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027b15"/><lb ed="R061" n="0282a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0027b1501">第二等者。言既解观苦断集修道证真。恐人贪著 <lb ed="X" n="0027b16"/><lb ed="R061" n="0282a13"/>寂灭之乐不捨。故复劝观捨也。且道所捨者。是何 <lb ed="X" n="0027b17"/><lb ed="R061" n="0282a14"/>物耶。此捨非捨。凡夫妄想贪爱执著恶行非捨。外 <lb ed="X" n="0027b18"/><lb ed="R061" n="0282a15"/>道诸邪见非捨。二乘诸因缘乃捨。正知正见寂灭 <lb ed="X" n="0027b19"/><lb ed="R061" n="0282a16"/>等观诸行。毋使贪著。令其一切平等空。即平等空 <lb ed="X" n="0027b20"/><lb ed="R061" n="0282a17"/>亦捨。无缘可捨。捨亦复捨。而观世出世诸法空际 <lb ed="X" n="0027b21"/><lb ed="R061" n="0282a18"/>之处。无相可得。无相可捨。故云一相也。我观一切 <lb ed="X" n="0027b22"/><lb ed="R061" n="0282b01"/>等者。言所以我观一切地土。是我昔身所用旧骨 <lb ed="X" n="0027b23"/><lb ed="R061" n="0282b02"/>肉。四大海水是我昔。身所用旧血脉。一切劫火。是 <lb ed="X" n="0027b24"/><lb ed="R061" n="0282b03"/>我昔身所用旧暖气。一切风轮。是我昔身所用旧 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0027c" n="0027c"/> <lb ed="X" n="0027c01"/><lb ed="R061" n="0282b04"/>呼吸。我今既证入此離垢地。得证真如无相法身 <lb ed="X" n="0027c02"/><lb ed="R061" n="0282b05"/>圆满具足。乃捨吾之故身。永断邪障。毕竟不复更 <lb ed="X" n="0027c03"/><lb ed="R061" n="0282b06"/>受四大分段不净杂染故身。以不受故。是为捨品 <lb ed="X" n="0027c04"/><lb ed="R061" n="0282b07"/>具足。此第二观捨善根也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027c05"/><lb ed="R061" n="0282b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0027c0501">第三次观。于所化一切众生。与人天乐。十地乐。離十 <lb ed="X" n="0027c06"/><lb ed="R061" n="0282b09"/>恶畏乐。得妙花三昧乐。乃至<persName>佛</persName>乐。如是观者。慈品具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027c07"/><lb ed="R061" n="0282b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0027c0701">第三等者。谓此菩萨说法利生必随機宜。而与之 <lb ed="X" n="0027c08"/><lb ed="R061" n="0282b11"/>乐。故次观于所化一切众生种种根性。如求人天 <lb ed="X" n="0027c09"/><lb ed="R061" n="0282b12"/>乐者。则与三皈五戒十善。令其生人天中受勝妙 <lb ed="X" n="0027c10"/><lb ed="R061" n="0282b13"/>乐。如求菩萨乘者。则与六度四摄。令其得证十地 <lb ed="X" n="0027c11"/><lb ed="R061" n="0282b14"/>之乐。如求離十恶畏乐者。众生往昔以造不净三 <lb ed="X" n="0027c12"/><lb ed="R061" n="0282b15"/>业。必堕三涂怖畏之中。反此十恶。令修十善。得生 <lb ed="X" n="0027c13"/><lb ed="R061" n="0282b16"/>人天。受十善乐也。得妙花三昧等者。言令此菩萨 <lb ed="X" n="0027c14"/><lb ed="R061" n="0282b17"/>得圣人妙道万行因华三昧正定。乘此智定。证十 <lb ed="X" n="0027c15"/><lb ed="R061" n="0282b18"/>地果。故得妙花三昧之乐。乃至令得<persName>佛</persName>果无馀涅 <lb ed="X" n="0027c16"/><lb ed="R061" n="0283a01"/>槃究竟之乐。如是观者。是为慈品具足。離恶畏悲。 <lb ed="X" n="0027c17"/><lb ed="R061" n="0283a02"/>具足五乐喜具足。此第三观慈善根也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027c18"/><lb ed="R061" n="0283a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0027c1801">菩萨尔时住是地中。无痴无贪无嗔入平等一谛智。 <lb ed="X" n="0027c19"/><lb ed="R061" n="0283a04"/>一切行本。遊<persName>佛</persName>一切世界。现化无量法身。如一切众 <lb ed="X" n="0027c20"/><lb ed="R061" n="0283a05"/>生天花品说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0027c21"/><lb ed="R061" n="0283a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0027c2101">菩萨当尔之时。住是二地中慧品具足。故无痴相。 <lb ed="X" n="0027c22"/><lb ed="R061" n="0283a07"/>捨品具足。故无贪相。慈悲喜具足。故无嗔相。以无 <lb ed="X" n="0027c23"/><lb ed="R061" n="0283a08"/>贪嗔痴故。所以证入平等大空慧品一谛圣智。是 <lb ed="X" n="0027c24"/><lb ed="R061" n="0283a09"/>以平等一谛理智而为一切万行根本。以是智行 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0028a" n="0028a"/> <lb ed="X" n="0028a01"/><lb ed="R061" n="0283a10"/>双运。而能遊<persName>佛</persName>一切世界。承事诸<persName>佛</persName>。亦能现化无 <lb ed="X" n="0028a02"/><lb ed="R061" n="0283a11"/>量法身。摄受无量众生也。此处所说文義。如大部 <lb ed="X" n="0028a03"/><lb ed="R061" n="0283a12"/>中一切众生天花品中说一样。</p> <lb ed="X" n="0028a04"/><lb ed="R061" n="0283a13"/><p xml:id="pX39p0028a0401">〇第三体性光明地</p> <lb ed="X" n="0028a05"/><lb ed="R061" n="0283a14"/><p xml:id="pX39p0028a0501">此地菩萨断一种暗钝障。此即所知障中俱生法 <lb ed="X" n="0028a06"/><lb ed="R061" n="0283a15"/>执一分暗钝所起。令闻思修。总持妙慧。不现在前。 <lb ed="X" n="0028a07"/><lb ed="R061" n="0283a16"/>故名之也。幷断二种愚执。一者欲贪愚。二者陀罗 <lb ed="X" n="0028a08"/><lb ed="R061" n="0283a17"/>尼愚。此之三法能障三地。断此愚障。方登三地。今 <lb ed="X" n="0028a09"/><lb ed="R061" n="0283a18"/>此菩萨以闻持陀罗尼三慧现前。便能永断。愚障 <lb ed="X" n="0028a10"/><lb ed="R061" n="0283b01"/>既断。故名发光地。所证真如名勝流真如。谓此真 <lb ed="X" n="0028a11"/><lb ed="R061" n="0283b02"/>如令所流教法。极为最勝。故菩萨位寄<name role="" type="person">夜摩天</name>王。 <lb ed="X" n="0028a12"/><lb ed="R061" n="0283b03"/>假修十善等法。化导众生。于十波罗蜜中。忍波罗 <lb ed="X" n="0028a13"/><lb ed="R061" n="0283b04"/>蜜最勝。其馀非不修。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0028a14"/><lb ed="R061" n="0283b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0028a1401">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵光明体性地。以三昧解了智。知三 <lb ed="X" n="0028a15"/><lb ed="R061" n="0283b06"/>世一切<persName>佛</persName>法门。十二法品名味句。重。诵。记莂。直语偈。 <lb ed="X" n="0028a16"/><lb ed="R061" n="0283b07"/>不请说。律戒。譬喩。<persName>佛</persName>界。昔事。方正。未曾有。谈说。是法 <lb ed="X" n="0028a17"/><lb ed="R061" n="0283b08"/>体性名一切義别。是名味句中说一切有为法。分分 <lb ed="X" n="0028a18"/><lb ed="R061" n="0283b09"/>受生。初入识胎。四大增长色心名六住。于根中起实 <lb ed="X" n="0028a19"/><lb ed="R061" n="0283b10"/>觉。未别苦乐。名触识。又觉苦乐识名三受。连连觉著 <lb ed="X" n="0028a20"/><lb ed="R061" n="0283b11"/>受无穷。以欲我见戒取善恶有。识初名生。识终名死。 <lb ed="X" n="0028a21"/><lb ed="R061" n="0283b12"/>是十品现在苦因缘果。观是行相中道。我久<anchor xml:id="nkr_note_add_0028a2101" n="0028a2101"/><anchor xml:id="beg0028a2101" n="0028a2101"/>已<anchor xml:id="end0028a2101"/>離故。 <lb ed="X" n="0028a22"/><lb ed="R061" n="0283b13"/>无自体性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0028a23"/><lb ed="R061" n="0283b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0028a2301">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。光明体性地者。谓此 <lb ed="X" n="0028a24"/><lb ed="R061" n="0283b15"/>菩萨成就勝定。大法总持。能发无边智慧光明。故 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0028b" n="0028b"/> <lb ed="X" n="0028b01"/><lb ed="R061" n="0283b16"/>云体性光明地。别经名发光地。谓同异情见之垢 <lb ed="X" n="0028b02"/><lb ed="R061" n="0283b17"/>既净。则本觉之慧光明开发。故名发光也。以三昧 <lb ed="X" n="0028b03"/><lb ed="R061" n="0283b18"/>解了等者。三昧即甚深那伽大定。谓从此甚深大 <lb ed="X" n="0028b04"/><lb ed="R061" n="0284a01"/>定。发起大智慧光。始能解会了知三世十<anchor xml:id="nkr_note_add_0028b0401" n="0028b0401"/><anchor xml:id="beg0028b0401" n="0028b0401"/>方<anchor xml:id="end0028b0401"/>一切 <lb ed="X" n="0028b05"/><lb ed="R061" n="0284a02"/>诸<persName>佛</persName>方便化导法门也。十二法品等者。十二数也。 <lb ed="X" n="0028b06"/><lb ed="R061" n="0284a03"/>法轨则也。品类也。名即名言名身也。味即義味文 <lb ed="X" n="0028b07"/><lb ed="R061" n="0284a04"/>身也。句即章句句身也。言<persName>佛</persName><persName>佛</persName>出世。必说此十二 <lb ed="X" n="0028b08"/><lb ed="R061" n="0284a05"/>法门轨则品类。经律论三藏中。若事理。若因果。若 <lb ed="X" n="0028b09"/><lb ed="R061" n="0284a06"/>权实。若显密。无一名言一義味一章句。无不备摄 <lb ed="X" n="0028b10"/><lb ed="R061" n="0284a07"/>此十二部法门赅括无遗也。何名十二。一曰重。梵 <lb ed="X" n="0028b11"/><lb ed="R061" n="0284a08"/>语祗夜。华言应颂。亦云重颂。以长行文義不尽。重 <lb ed="X" n="0028b12"/><lb ed="R061" n="0284a09"/>说偈颂以被後機也。二曰诵。梵语修多罗。华言契 <lb ed="X" n="0028b13"/><lb ed="R061" n="0284a10"/>经。上契诸<persName>佛</persName>理。下契众生機。只有长行而无偈颂 <lb ed="X" n="0028b14"/><lb ed="R061" n="0284a11"/>者。弥陀心经等是也。三曰记莂。梵语和伽罗。华言 <lb ed="X" n="0028b15"/><lb ed="R061" n="0284a12"/>授记。<persName>如来</persName>授记诸大菩萨声闻弟子来世作<persName>佛</persName>劫 <lb ed="X" n="0028b16"/><lb ed="R061" n="0284a13"/>国莊严是也。四曰直语偈。梵语伽陀。华言讽诵亦 <lb ed="X" n="0028b17"/><lb ed="R061" n="0284a14"/>名孤起。不应长行直说偈句。如金刚明空品等是 <lb ed="X" n="0028b18"/><lb ed="R061" n="0284a15"/>也。五曰不请说。梵语优陀那。华言自说。无人发问。 <lb ed="X" n="0028b19"/><lb ed="R061" n="0284a16"/>乃<persName>佛</persName>以他心智。观機应时。而自宣说。如<persName>佛</persName>顶经弥 <lb ed="X" n="0028b20"/><lb ed="R061" n="0284a17"/>陀经等是也。六曰律戒。梵语尸陀罗。华言因缘。盖 <lb ed="X" n="0028b21"/><lb ed="R061" n="0284a18"/>戒律多属因缘。有问有说。有持犯得失之事幷制 <lb ed="X" n="0028b22"/><lb ed="R061" n="0284b01"/>戒。缘起一切根本缘起善恶因缘果报等是也。七 <lb ed="X" n="0028b23"/><lb ed="R061" n="0284b02"/>曰譬喩。即比况的意思。诸有智者要以譬喩而得 <lb ed="X" n="0028b24"/><lb ed="R061" n="0284b03"/>开解是也。八曰<persName>佛</persName>界。梵语阇罗伽。华言本生。谓如 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0028c" n="0028c"/> <lb ed="X" n="0028c01"/><lb ed="R061" n="0284b04"/>来说诸菩萨本因地受生之事。及自说本因地中 <lb ed="X" n="0028c02"/><lb ed="R061" n="0284b05"/>受生之事。如涅槃经云。比丘当知。我于过去。作獐。 <lb ed="X" n="0028c03"/><lb ed="R061" n="0284b06"/>作鹿。作熊。乃至作太子。作金轮王等是也。九曰昔 <lb ed="X" n="0028c04"/><lb ed="R061" n="0284b07"/>事。梵语伊章目多伽。华言本事。<persName>如来</persName>说诸菩萨弟 <lb ed="X" n="0028c05"/><lb ed="R061" n="0284b08"/>子因地为求菩提道法所行苦行之事。如採果汲 <lb ed="X" n="0028c06"/><lb ed="R061" n="0284b09"/>水。捨薪设食。佈发掩泥。身为床座。燃灯求偈。割肉 <lb ed="X" n="0028c07"/><lb ed="R061" n="0284b10"/>捨身。乃至为金轮王捨头千颗等是也。十曰方正。 <lb ed="X" n="0028c08"/><lb ed="R061" n="0284b11"/>梵语毘<persName>佛</persName>。略华言大方廣。大即体大。方即相大。廣 <lb ed="X" n="0028c09"/><lb ed="R061" n="0284b12"/>即用大。谓诸<persName>如来</persName>所说大乘方等经典。其意犹如 <lb ed="X" n="0028c10"/><lb ed="R061" n="0284b13"/>虚空。廣博包含。无所不致是也。十一曰未曾有。梵 <lb ed="X" n="0028c11"/><lb ed="R061" n="0284b14"/>语阿浮达摩。华言未曾有。亦名稀有。谓<persName>佛</persName>初生。手 <lb ed="X" n="0028c12"/><lb ed="R061" n="0284b15"/>指天地。足迹莲花。光照十方。地摇六震。如是稀有 <lb ed="X" n="0028c13"/><lb ed="R061" n="0284b16"/>之事。见闻称奇。咸言稀有也。十二曰谈说。梵语优 <lb ed="X" n="0028c14"/><lb ed="R061" n="0284b17"/>婆提舍。华言论议。谓诸经中凡有问答辩论诸法 <lb ed="X" n="0028c15"/><lb ed="R061" n="0284b18"/>義者。皆名论议。如法花经智积菩萨与<name role="" type="person">文殊师利</name> <lb ed="X" n="0028c16"/><lb ed="R061" n="0285a01"/>论说妙法者是也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0028c1601" n="0028c1601"/><anchor xml:id="beg0028c1601" n="0028c1601"/>已<anchor xml:id="end0028c1601"/>上十二部法门名相也。是法 <lb ed="X" n="0028c17"/><lb ed="R061" n="0285a02"/>体等者。言是十二法门品体性本同。实无差异。因 <lb ed="X" n="0028c18"/><lb ed="R061" n="0285a03"/>众生有一切心。故用一切法。因此之故。便有一切 <lb ed="X" n="0028c19"/><lb ed="R061" n="0285a04"/>名一切義一切差别。是名味句中。故有如此差别 <lb ed="X" n="0028c20"/><lb ed="R061" n="0285a05"/>说也。一切有等者。言所谓有差别者。无非发明一 <lb ed="X" n="0028c21"/><lb ed="R061" n="0285a06"/>切众生迷理成事迷智成识。一切生灭有为诸法 <lb ed="X" n="0028c22"/><lb ed="R061" n="0285a07"/>分分受生之義。欲令众生知真本有识妄元无故 <lb ed="X" n="0028c23"/><lb ed="R061" n="0285a08"/>也。何谓分分受生耶。初入识胎者。此初分受生也。 <lb ed="X" n="0028c24"/><lb ed="R061" n="0285a09"/>即行缘识義。盖由过去烦恼障覆本性。不了法界 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0029a" n="0029a"/> <lb ed="X" n="0029a01"/><lb ed="R061" n="0285a10"/>真如之理。名为无明。以无明故。妄作不善恶行。相 <lb ed="X" n="0029a02"/><lb ed="R061" n="0285a11"/>续而行。故名为行。以无明与行二因缘。故行缘识 <lb ed="X" n="0029a03"/><lb ed="R061" n="0285a12"/>也。无明与行是过去因。今文中十品皆现在因缘 <lb ed="X" n="0029a04"/><lb ed="R061" n="0285a13"/>也。识初入胎一刹那间。染爱为种。纳想成胎。名曰 <lb ed="X" n="0029a05"/><lb ed="R061" n="0285a14"/>凝滑。故名初入识胎也。四大增长色心者。此二分 <lb ed="X" n="0029a06"/><lb ed="R061" n="0285a15"/>受生也。即识缘名色義。言识在胎。染父母精血。三 <lb ed="X" n="0029a07"/><lb ed="R061" n="0285a16"/>缘和合。渐渐增长。而成身形。遂有名心色质。一七 <lb ed="X" n="0029a08"/><lb ed="R061" n="0285a17"/>二七名胞。至五七日名为形位。生诸根形手足。故 <lb ed="X" n="0029a09"/><lb ed="R061" n="0285a18"/>名四大增长色心也。名六住者。此三分受生也。即 <lb ed="X" n="0029a10"/><lb ed="R061" n="0285b01"/>名色缘六入義。谓从名色<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a1001" n="0029a1001"/><anchor xml:id="beg0029a1001" n="0029a1001"/>已<anchor xml:id="end0029a1001"/>後至六七日。名发毛 <lb ed="X" n="0029a11"/><lb ed="R061" n="0285b02"/>爪齿位。至七七日名为具根形位。六根开张。有入 <lb ed="X" n="0029a12"/><lb ed="R061" n="0285b03"/>六尘之用。乃妄心依止处。故名六住也。于根中起 <lb ed="X" n="0029a13"/><lb ed="R061" n="0285b04"/>实觉。未别苦乐。名触识者。此四分受生也。即六入 <lb ed="X" n="0029a14"/><lb ed="R061" n="0285b05"/>缘触義。此即出胎後乃至三四岁时。六根对于六 <lb ed="X" n="0029a15"/><lb ed="R061" n="0285b06"/>尘。起无知实觉。而未能分别知苦知乐。故此实觉 <lb ed="X" n="0029a16"/><lb ed="R061" n="0285b07"/>名为触识也。又觉苦乐识名三受者。此五分受生 <lb ed="X" n="0029a17"/><lb ed="R061" n="0285b08"/>也。即触缘受義。谓後五六岁至十二三岁时。因六 <lb ed="X" n="0029a18"/><lb ed="R061" n="0285b09"/>尘触六根。即能领受。如对苦境。即觉是苦。而有苦 <lb ed="X" n="0029a19"/><lb ed="R061" n="0285b10"/>受。乐境。即觉是乐。而有乐受。不苦不乐境。即觉是 <lb ed="X" n="0029a20"/><lb ed="R061" n="0285b11"/>不苦不乐。而有不苦不乐之受。故名三受也。上五 <lb ed="X" n="0029a21"/><lb ed="R061" n="0285b12"/>支是现在果。连连觉著。受无穷者。此六分受生也。 <lb ed="X" n="0029a22"/><lb ed="R061" n="0285b13"/>即受缘爱義。谓从十四五岁至十八九岁时。连连 <lb ed="X" n="0029a23"/><lb ed="R061" n="0285b14"/>起心。贪染欲境。虽云贪爱。而未廣求。亦只名受。但 <lb ed="X" n="0029a24"/><lb ed="R061" n="0285b15"/>连连觉心。染著其受。<anchor xml:id="nkr_note_add_0029a2401" n="0029a2401"/><anchor xml:id="beg0029a2401" n="0029a2401"/>已<anchor xml:id="end0029a2401"/>无穷尽也。以欲我见戒取 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0029b" n="0029b"/> <lb ed="X" n="0029b01"/><lb ed="R061" n="0285b16"/>者。此七分受生也。即爱缘取義。谓从二十岁。由有 <lb ed="X" n="0029b02"/><lb ed="R061" n="0285b17"/>诸欲。助发爱性。种种取捨。执我报人。深生贪取。由 <lb ed="X" n="0029b03"/><lb ed="R061" n="0285b18"/>贪引取。而生嗔痴慢疑身见边见邪见见取戒取 <lb ed="X" n="0029b04"/><lb ed="R061" n="0286a01"/>十使烦恼。故名以欲我见戒取也。善恶有者。此八 <lb ed="X" n="0029b05"/><lb ed="R061" n="0286a02"/>分受生也。即取缘有義。谓因六识驰求诸境。起造 <lb ed="X" n="0029b06"/><lb ed="R061" n="0286a03"/>善恶。集三有之因。牵引阿赖耶。受当生三有之果。 <lb ed="X" n="0029b07"/><lb ed="R061" n="0286a04"/>故名善恶有也。此爱取有三支是现在因。识初名 <lb ed="X" n="0029b08"/><lb ed="R061" n="0286a05"/>生者。此九分受生也。即有缘生義。谓既有现在所 <lb ed="X" n="0029b09"/><lb ed="R061" n="0286a06"/>造善恶业因。必受来世善恶业果。故使赖耶随善 <lb ed="X" n="0029b10"/><lb ed="R061" n="0286a07"/>恶业。六道受生。此识最先投胎。故云识初名生也。 <lb ed="X" n="0029b11"/><lb ed="R061" n="0286a08"/>识终名死者。此十分受生也。即生缘老死義。谓从 <lb ed="X" n="0029b12"/><lb ed="R061" n="0286a09"/>来世受生<anchor xml:id="nkr_note_add_0029b1201" n="0029b1201"/><anchor xml:id="beg0029b1201" n="0029b1201"/>已<anchor xml:id="end0029b1201"/>後。五蕴身相熟<anchor xml:id="nkr_note_add_0029b1202" n="0029b1202"/><anchor xml:id="beg0029b1202" n="0029b1202"/>已<anchor xml:id="end0029b1202"/>还。壞一期命尽。此 <lb ed="X" n="0029b13"/><lb ed="R061" n="0286a10"/>识最後而捨。故云识终名死也。而此生死二法虽 <lb ed="X" n="0029b14"/><lb ed="R061" n="0286a11"/>曰来世之果。乃约现在而言。实该三世生灭去来 <lb ed="X" n="0029b15"/><lb ed="R061" n="0286a12"/>分分受生之義。是十品现在苦因缘果者。此句总 <lb ed="X" n="0029b16"/><lb ed="R061" n="0286a13"/>结上文。谓以无明与行是过去因。由过去因感现 <lb ed="X" n="0029b17"/><lb ed="R061" n="0286a14"/>在果。今只所言现在因果。不言过去二因者何。以 <lb ed="X" n="0029b18"/><lb ed="R061" n="0286a15"/>果该因。<persName>佛</persName>欲现前诸人识现前苦果苦因毋使再 <lb ed="X" n="0029b19"/><lb ed="R061" n="0286a16"/>造有漏苦因。永灭当来苦果也。观是行相等者。谓 <lb ed="X" n="0029b20"/><lb ed="R061" n="0286a17"/>观一切众生生灭行相之中。实无生灭去来种种 <lb ed="X" n="0029b21"/><lb ed="R061" n="0286a18"/>行相。于迷悟中求之。实不可得。况我于久远劫来。 <lb ed="X" n="0029b22"/><lb ed="R061" n="0286b01"/>受持十二法品。于此有为诸法分分受生之中。我 <lb ed="X" n="0029b23"/><lb ed="R061" n="0286b02"/>实久離。久<anchor xml:id="nkr_note_add_0029b2301" n="0029b2301"/><anchor xml:id="beg0029b2301" n="0029b2301"/>已<anchor xml:id="end0029b2301"/>证入中道理智之中。无生无灭。无去 <lb ed="X" n="0029b24"/><lb ed="R061" n="0286b03"/>无来而无自体性也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0029c" n="0029c"/> <lb ed="X" n="0029c01"/><lb ed="R061" n="0286b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0029c0101">入光明神通。总持辩才。心心行空。而十方<persName>佛</persName>土中。现 <lb ed="X" n="0029c02"/><lb ed="R061" n="0286b05"/>劫化转化。百劫千劫。国土中养神通。礼敬<persName>佛</persName>前。咨受 <lb ed="X" n="0029c03"/><lb ed="R061" n="0286b06"/>法言。复现六道身。一音中说无量法品。而众生各自 <lb ed="X" n="0029c04"/><lb ed="R061" n="0286b07"/>分分得闻心所欲之法。苦空无常无我一谛之音。国 <lb ed="X" n="0029c05"/><lb ed="R061" n="0286b08"/>土不同。身心别化。是妙花光明地中。略开一毛头许。 <lb ed="X" n="0029c06"/><lb ed="R061" n="0286b09"/>如法品解观法门千三昧品说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0029c07"/><lb ed="R061" n="0286b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0029c0701">入光明等者。言此菩萨解了持是十二法品。名味 <lb ed="X" n="0029c08"/><lb ed="R061" n="0286b11"/>句久離。是十品苦因缘行相果。故得证入是光明 <lb ed="X" n="0029c09"/><lb ed="R061" n="0286b12"/>体性地中。得身通具足遊戏神通三昧。得口通具 <lb ed="X" n="0029c10"/><lb ed="R061" n="0286b13"/>足总持陀罗尼无碍辩才。得意通心心行。是空慧 <lb ed="X" n="0029c11"/><lb ed="R061" n="0286b14"/>而更干十方<persName>佛</persName>刹之中。现劫化转化。百劫千劫增 <lb ed="X" n="0029c12"/><lb ed="R061" n="0286b15"/>长记持轮。国土中养神通。礼敬<persName>佛</persName>前。增长神通轮 <lb ed="X" n="0029c13"/><lb ed="R061" n="0286b16"/>咨受法言。增长说法轮。复于天道现天。人道现人。 <lb ed="X" n="0029c14"/><lb ed="R061" n="0286b17"/>乃至畜牲道现畜牲身。以一言音中。说无量法品。 <lb ed="X" n="0029c15"/><lb ed="R061" n="0286b18"/>而使六道众生。各自分分得闻各心所喜之法。咸 <lb ed="X" n="0029c16"/><lb ed="R061" n="0287a01"/>使得解苦空无常无我一谛之音。所谓圆音一演 <lb ed="X" n="0029c17"/><lb ed="R061" n="0287a02"/>异类等解者此也。苦空无常无我。即身受心法四 <lb ed="X" n="0029c18"/><lb ed="R061" n="0287a03"/>念处也。观受是苦者。言众生顚倒。以苦为乐。故令 <lb ed="X" n="0029c19"/><lb ed="R061" n="0287a04"/>众生观受是苦。而得寂灭真乐也。观身是空者。言 <lb ed="X" n="0029c20"/><lb ed="R061" n="0287a05"/>内身外身皆揽父母精血。积聚四大。而成其身。从 <lb ed="X" n="0029c21"/><lb ed="R061" n="0287a06"/>头至足。悉皆不净。众生顚倒。执之为净。故令众生 <lb ed="X" n="0029c22"/><lb ed="R061" n="0287a07"/>观身是空。而证常住真空也。观心无常者。即六识 <lb ed="X" n="0029c23"/><lb ed="R061" n="0287a08"/>心。谓此心性流动。念念生灭。皆悉无常。众生顚倒。 <lb ed="X" n="0029c24"/><lb ed="R061" n="0287a09"/>计以为心。故令众生观心无常。而证常住真心也。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0030a" n="0030a"/> <lb ed="X" n="0030a01"/><lb ed="R061" n="0287a10"/>观法无我者。谓一切善法恶法。众生顚倒。妄认诸 <lb ed="X" n="0030a02"/><lb ed="R061" n="0287a11"/>法有我。故令众生观法无我。而证无生真我也。一 <lb ed="X" n="0030a03"/><lb ed="R061" n="0287a12"/>谛之音者。谓苦空等四法。实从此一谛音中之所 <lb ed="X" n="0030a04"/><lb ed="R061" n="0287a13"/>演出。唯此一事实。馀二则非真也。国土不同身心 <lb ed="X" n="0030a05"/><lb ed="R061" n="0287a14"/>别化者。言此菩萨所入国土勝劣净秽种种不同。 <lb ed="X" n="0030a06"/><lb ed="R061" n="0287a15"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0030a0601" n="0030a0601"/><anchor xml:id="beg0030a0601" n="0030a0601"/>菩<anchor xml:id="end0030a0601"/>萨能现身心。亦随勝劣净秽种种不同。分形 <lb ed="X" n="0030a07"/><lb ed="R061" n="0287a16"/>摄化。别化者应以何身得度。即现何身说法。乃同 <lb ed="X" n="0030a08"/><lb ed="R061" n="0287a17"/>事摄也。是妙花光等者。谓是此妙花光明地中无 <lb ed="X" n="0030a09"/><lb ed="R061" n="0287a18"/>边功德行愿海藏不可言说。此中<anchor xml:id="nkr_note_add_0030a0901" n="0030a0901"/><anchor xml:id="beg0030a0901" n="0030a0901"/>但<anchor xml:id="end0030a0901"/>略开一毛头 <lb ed="X" n="0030a10"/><lb ed="R061" n="0287b01"/>许。犹一毛蘸大海中一滴耳。若廣说者。如大部中。 <lb ed="X" n="0030a11"/><lb ed="R061" n="0287b02"/>如法品解观法门千三昧品二文中所说。</p> <lb ed="X" n="0030a12"/><lb ed="R061" n="0287b03"/><p xml:id="pX39p0030a1201">〇第四体性尔<g ref="#CB08504">焰</g>地</p> <lb ed="X" n="0030a13"/><lb ed="R061" n="0287b04"/><p xml:id="pX39p0030a1301">此地菩萨断一种微细烦恼现行障。此即所知障 <lb ed="X" n="0030a14"/><lb ed="R061" n="0287b05"/>中俱生一分微细无明之惑现起。故名之也。又断 <lb ed="X" n="0030a15"/><lb ed="R061" n="0287b06"/>二种愚执。一者等至爱愚。二者法爱愚断此愚障。 <lb ed="X" n="0030a16"/><lb ed="R061" n="0287b07"/>方登<g ref="#CB08504">焰</g>慧地。谓此菩萨初入证智。善修三十七品 <lb ed="X" n="0030a17"/><lb ed="R061" n="0287b08"/>菩提分法。能起<g ref="#CB08504">焰</g>慧智火。烧一切根本烦恼及随 <lb ed="X" n="0030a18"/><lb ed="R061" n="0287b09"/>烦恼之薪。便能永断愚障。既断智火。最勝故。名<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0030a19"/><lb ed="R061" n="0287b10"/>慧地。所证真如名无摄受真如。谓此真如无我执 <lb ed="X" n="0030a20"/><lb ed="R061" n="0287b11"/>等所依取故。菩萨位寄<name role="" type="person">兜率天</name>王。假修三乘等法。 <lb ed="X" n="0030a21"/><lb ed="R061" n="0287b12"/>化导众生。于十波罗蜜中。精进波罗蜜最勝。其馀 <lb ed="X" n="0030a22"/><lb ed="R061" n="0287b13"/>非不修行。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0030a23"/><lb ed="R061" n="0287b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0030a2301">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵体性地中。尔真<g ref="#CB08504">焰</g>俗。不断不常。即 <lb ed="X" n="0030a24"/><lb ed="R061" n="0287b15"/>生即住即灭。一世一时一有。种异异现异故。因缘中 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0030b" n="0030b"/> <lb ed="X" n="0030b01"/><lb ed="R061" n="0287b16"/>道。非一非二。非善非恶。非凡非<persName>佛</persName>。故<persName>佛</persName>界凡界一一 <lb ed="X" n="0030b02"/><lb ed="R061" n="0287b17"/>是名为世谛。其智道观。无一无二。玄道定品。所谓说 <lb ed="X" n="0030b03"/><lb ed="R061" n="0287b18"/><persName>佛</persName>心行。初觉定因。信觉。思觉。静觉。上觉。念觉。慧觉。观 <lb ed="X" n="0030b04"/><lb ed="R061" n="0288a01"/>觉。猗觉。乐觉。捨觉。是品品方便道。心心入定果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0030b05"/><lb ed="R061" n="0288a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0030b0501">尔即也。<g ref="#CB08504">焰</g>明也。若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。体性 <lb ed="X" n="0030b06"/><lb ed="R061" n="0288a03"/>等者。言此地本体性分之中本具此双照平等慧 <lb ed="X" n="0030b07"/><lb ed="R061" n="0288a04"/>理。照了一切诸法。对待故。名体性尔<g ref="#CB08504">焰</g>地。别经名 <lb ed="X" n="0030b08"/><lb ed="R061" n="0288a05"/><g ref="#CB08504">焰</g>慧地。谓慧明无极。则<persName>佛</persName>觉圆满。觉满则慧光发 <lb ed="X" n="0030b09"/><lb ed="R061" n="0288a06"/><g ref="#CB08504">焰</g>。如大火聚。烁破一切情见。故名<g ref="#CB08504">焰</g>慧也。尔真<g ref="#CB08504">焰</g> <lb ed="X" n="0030b10"/><lb ed="R061" n="0288a07"/>俗等者。乃明双照之義。言即真明俗。其俗即真。明 <lb ed="X" n="0030b11"/><lb ed="R061" n="0288a08"/>俗即真。其俗不俗。其俗即真。而真真相续。故真不 <lb ed="X" n="0030b12"/><lb ed="R061" n="0288a09"/>断其俗。不俗而俗。俗皆<g ref="#CB08504">焰</g>故俗不常。既真真不断 <lb ed="X" n="0030b13"/><lb ed="R061" n="0288a10"/>俗俗不常。则尔真<g ref="#CB08504">焰</g>生。尔真<g ref="#CB08504">焰</g>住。尔真<g ref="#CB08504">焰</g>灭。而皆 <lb ed="X" n="0030b14"/><lb ed="R061" n="0288a11"/>即也。既生住灭。即则无边刹海同一世。十世古今 <lb ed="X" n="0030b15"/><lb ed="R061" n="0288a12"/>同一时。真俗生灭同一有也。更何差别之有哉。种 <lb ed="X" n="0030b16"/><lb ed="R061" n="0288a13"/>异等者。其所以有差别者。无他。因众生种子有能 <lb ed="X" n="0030b17"/><lb ed="R061" n="0288a14"/>熏所熏之异。而有差别故也。既熏种有异。而菩萨 <lb ed="X" n="0030b18"/><lb ed="R061" n="0288a15"/>利生不得不现异法。而有真谛俗谛之名。究竟因 <lb ed="X" n="0030b19"/><lb ed="R061" n="0288a16"/>缘。生灭际中道二谛处。是何境界。如大火聚。烦恼 <lb ed="X" n="0030b20"/><lb ed="R061" n="0288a17"/>入中愈增慧<g ref="#CB08504">焰</g>。是一是二。是善是恶。是凡是圣。无 <lb ed="X" n="0030b21"/><lb ed="R061" n="0288a18"/>一不是慧<g ref="#CB08504">焰</g>。故<persName>佛</persName>境界凡境界。一一世出世法。咸 <lb ed="X" n="0030b22"/><lb ed="R061" n="0288b01"/>皆名为世谛。而齐增慧<g ref="#CB08504">焰</g>也。其智道等者。言此三 <lb ed="X" n="0030b23"/><lb ed="R061" n="0288b02"/>昧智火薪逢增<g ref="#CB08504">焰</g>。中道观慧一照无遗故。所以无 <lb ed="X" n="0030b24"/><lb ed="R061" n="0288b03"/>一无二无善无恶无凡无<persName>佛</persName>也。玄道定品者。言既 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0030c" n="0030c"/> <lb ed="X" n="0030c01"/><lb ed="R061" n="0288b04"/>智道观中无一无二。云何又有定品种种差别耶。 <lb ed="X" n="0030c02"/><lb ed="R061" n="0288b05"/>玄道即上智道。定品即七觉定品。此多三品。共十 <lb ed="X" n="0030c03"/><lb ed="R061" n="0288b06"/>定品。言此十支定品。是智道中因异而现也。所谓 <lb ed="X" n="0030c04"/><lb ed="R061" n="0288b07"/>说<persName>佛</persName>心行者。言此诸品道乃是<persName>佛</persName>心<persName>佛</persName>行。所谓说 <lb ed="X" n="0030c05"/><lb ed="R061" n="0288b08"/>此异法者。对诸众生能熏所熏之异。而示现斯差 <lb ed="X" n="0030c06"/><lb ed="R061" n="0288b09"/>别。十定法门究竟<persName>佛</persName>心<persName>佛</persName>行。定理中实无异也。初 <lb ed="X" n="0030c07"/><lb ed="R061" n="0288b10"/>觉定因者。谓<persName>佛</persName>菩萨最初悟入觉道之时。觉悟自 <lb ed="X" n="0030c08"/><lb ed="R061" n="0288b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0030c0801" n="0030c0801"/><anchor xml:id="beg0030c0801" n="0030c0801"/>己<anchor xml:id="end0030c0801"/>。最初觉心原来本定。凡夫以迷故不定。我今既 <lb ed="X" n="0030c09"/><lb ed="R061" n="0288b12"/>悟始觉有本。以为正因。故名初觉定因也。一信觉 <lb ed="X" n="0030c10"/><lb ed="R061" n="0288b13"/>者。信最初觉心。原自本定。不从人得。一信永信。永 <lb ed="X" n="0030c11"/><lb ed="R061" n="0288b14"/>无退转也。二思觉者。言虽所信本定。若不思修。终 <lb ed="X" n="0030c12"/><lb ed="R061" n="0288b15"/>成虚信。故当思惟修习也。三静觉者。言虽善思修。 <lb ed="X" n="0030c13"/><lb ed="R061" n="0288b16"/>若无静定之力。所持恐成乱思。故次之以静觉也。 <lb ed="X" n="0030c14"/><lb ed="R061" n="0288b17"/>四上觉者。然以定力印持。于静觉中。若无精进之 <lb ed="X" n="0030c15"/><lb ed="R061" n="0288b18"/>力。恐堕无记。故次之以上觉也。五念觉者。言既精 <lb ed="X" n="0030c16"/><lb ed="R061" n="0289a01"/>勤不懈。更当念兹在兹而不忘失。故次之以念觉 <lb ed="X" n="0030c17"/><lb ed="R061" n="0289a02"/>也。六慧觉者。然虽念心不妄。必加慧心照境。始得 <lb ed="X" n="0030c18"/><lb ed="R061" n="0289a03"/>分明不惑。故次之以慧觉也。七观觉者。然虽慧照 <lb ed="X" n="0030c19"/><lb ed="R061" n="0289a04"/>之境无惑属。粗必须更加微细观察。始能入理证 <lb ed="X" n="0030c20"/><lb ed="R061" n="0289a05"/>真。故次之以观觉也。八猗觉者。由观入理。灭妄证 <lb ed="X" n="0030c21"/><lb ed="R061" n="0289a06"/>真。方得身心轻安。故次之以猗觉也。九乐觉者。言 <lb ed="X" n="0030c22"/><lb ed="R061" n="0289a07"/>既体相调和。意地畅适。必俾身心悦乐。故次之以 <lb ed="X" n="0030c23"/><lb ed="R061" n="0289a08"/>乐觉也。十捨觉者。以是乐体不倒。悦心不乱。而得 <lb ed="X" n="0030c24"/><lb ed="R061" n="0289a09"/>正见解脱。故次之以捨觉也。此十觉支合言则七 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0031a" n="0031a"/> <lb ed="X" n="0031a01"/><lb ed="R061" n="0289a10"/>觉。以念合思。以观合慧。以猗合静。此虽品品不同。 <lb ed="X" n="0031a02"/><lb ed="R061" n="0289a11"/>皆智道观中十方便道。能令行人心心念念证入 <lb ed="X" n="0031a03"/><lb ed="R061" n="0289a12"/>定果故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0031a04"/><lb ed="R061" n="0289a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0031a0401">是人住定中。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>见法行空。若起念定入生心。定生 <lb ed="X" n="0031a05"/><lb ed="R061" n="0289a14"/>爱顺。道法化生。名法乐忍。住忍。证忍。寂灭忍。故诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0031a06"/><lb ed="R061" n="0289a15"/>于入光光华三昧中。现无量<persName>佛</persName>。以手摩顶。一音说法。 <lb ed="X" n="0031a07"/><lb ed="R061" n="0289a16"/>百千起发。而不出定。住定。味乐定。著定。贪定。一劫千 <lb ed="X" n="0031a08"/><lb ed="R061" n="0289a17"/>劫中住定。见<persName>佛</persName>莲花坐。说百法门。是人供养听法。一 <lb ed="X" n="0031a09"/><lb ed="R061" n="0289a18"/>劫住定。时诸<persName>佛</persName>光中摩顶。发起定品。出相进相去向 <lb ed="X" n="0031a10"/><lb ed="R061" n="0289b01"/>相。故不没不退不堕不住顶三昧。法上乐忍。永尽无 <lb ed="X" n="0031a11"/><lb ed="R061" n="0289b02"/>馀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0031a12"/><lb ed="R061" n="0289b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0031a1201">自尔真至无二。乃明慧<g ref="#CB08504">焰</g>双照之義也。自玄道至 <lb ed="X" n="0031a13"/><lb ed="R061" n="0289b04"/>定果。乃明定因。觉品方便道有定因。自有心心入 <lb ed="X" n="0031a14"/><lb ed="R061" n="0289b05"/>定之果也。自是人住至无馀。乃正明定果也。是人 <lb ed="X" n="0031a15"/><lb ed="R061" n="0289b06"/>住定等者。言是当位之人因修道品。得住定中。因 <lb ed="X" n="0031a16"/><lb ed="R061" n="0289b07"/>定力故。定中发起智慧光<g ref="#CB08504">焰</g>。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>照彻十觉诸法 <lb ed="X" n="0031a17"/><lb ed="R061" n="0289b08"/>行。一一皆空。若起念等者。言若从定中。纔起一念 <lb ed="X" n="0031a18"/><lb ed="R061" n="0289b09"/>之时。莫令此念别缘。亦只还以此定中乍起之念。 <lb ed="X" n="0031a19"/><lb ed="R061" n="0289b10"/>仍旧定入生念之心。情念尽处。当究其尽之。所以 <lb ed="X" n="0031a20"/><lb ed="R061" n="0289b11"/>如人常在家愁。甚么家中事不办者此也。定生等 <lb ed="X" n="0031a21"/><lb ed="R061" n="0289b12"/>者。言既念从定起。还从定入。起念入念。咸是深定。 <lb ed="X" n="0031a22"/><lb ed="R061" n="0289b13"/>岂不于深定而生爱乐顺适心耶。故能于深定道 <lb ed="X" n="0031a23"/><lb ed="R061" n="0289b14"/>法中化生。名之为法乐忍也。住忍者。安住于忍而 <lb ed="X" n="0031a24"/><lb ed="R061" n="0289b15"/>不动也。证忍者。深证此忍而不转也。寂灭忍者。寂 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0031b" n="0031b"/> <lb ed="X" n="0031b01"/><lb ed="R061" n="0289b16"/>灭于忍而不起也。故十方诸<persName>佛</persName>于此入智光慧光 <lb ed="X" n="0031b02"/><lb ed="R061" n="0289b17"/>妙花三昧正定中。现示无量<persName>佛</persName>身。亲手摩顶。安慰 <lb ed="X" n="0031b03"/><lb ed="R061" n="0289b18"/>其心。一音说法。启发其志。而此菩萨以甚深定力 <lb ed="X" n="0031b04"/><lb ed="R061" n="0290a01"/>故。不动不转不起。而不出定。何以故。以菩萨住此 <lb ed="X" n="0031b05"/><lb ed="R061" n="0290a02"/>定而不起。玩味好乐此定而不厌。持守此定而不 <lb ed="X" n="0031b06"/><lb ed="R061" n="0290a03"/>移。贪爱此定而不捨故也。以此住定乃至贪定之 <lb ed="X" n="0031b07"/><lb ed="R061" n="0290a04"/>故。浅者一劫。深者千劫中住定。于深定中。见<persName>佛</persName>在 <lb ed="X" n="0031b08"/><lb ed="R061" n="0290a05"/>莲花上坐。为诸众生说心地道百法明门也。是人 <lb ed="X" n="0031b09"/><lb ed="R061" n="0290a06"/>等者。是菩萨人于深定中。兴种种供养。听受妙法。 <lb ed="X" n="0031b10"/><lb ed="R061" n="0290a07"/>故浅者一劫住定。深者亦千劫住定也。时诸<persName>佛</persName>等 <lb ed="X" n="0031b11"/><lb ed="R061" n="0290a08"/>者。言以是菩萨深心廣远劫久岁深。感动诸<persName>佛</persName>。复 <lb ed="X" n="0031b12"/><lb ed="R061" n="0290a09"/>于智光三昧中。重为摩顶。二番加劝。俾出定品。现 <lb ed="X" n="0031b13"/><lb ed="R061" n="0290a10"/>身益物也。出相等者。言此菩萨既受摩顶。得大自 <lb ed="X" n="0031b14"/><lb ed="R061" n="0290a11"/>在故。现出定之相进诱之相。去向他方利生之相 <lb ed="X" n="0031b15"/><lb ed="R061" n="0290a12"/>也。故不没等者。以发起故。能出而不沉没。能进而 <lb ed="X" n="0031b16"/><lb ed="R061" n="0290a13"/>不退转。能去向而不坠堕。不仅如斯也。至于最尊 <lb ed="X" n="0031b17"/><lb ed="R061" n="0290a14"/>最贵顶智三昧法上。乐忍亦无住著者。如是定爱 <lb ed="X" n="0031b18"/><lb ed="R061" n="0290a15"/>及于法爱。二障俱離。故曰永尽无馀也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0031b19"/><lb ed="R061" n="0290a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0031b1901">即入一切<persName>佛</persName>土中。修行无量功德品。行行皆光明。入 <lb ed="X" n="0031b20"/><lb ed="R061" n="0290a17"/>善权方便。教化一切众生。能使得见<persName>佛</persName>体性。常乐我 <lb ed="X" n="0031b21"/><lb ed="R061" n="0290a18"/>净。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0031b22"/><lb ed="R061" n="0290b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0031b2201">即入等者。以不住法乐之故。即入一切<persName>佛</persName>刹国土 <lb ed="X" n="0031b23"/><lb ed="R061" n="0290b02"/>之中。现身利物。上事诸<persName>佛</persName>。下拔众苦。俱行觉道无 <lb ed="X" n="0031b24"/><lb ed="R061" n="0290b03"/>量无边一切功德法品也。行行等者。行行即品品 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0031c" n="0031c"/> <lb ed="X" n="0031c01"/><lb ed="R061" n="0290b04"/>也。言品品功德。一一行门皆能启迪众生愚痴。开 <lb ed="X" n="0031c02"/><lb ed="R061" n="0290b05"/>发人人智慧光明。俾入一切善权种种巧妙方便 <lb ed="X" n="0031c03"/><lb ed="R061" n="0290b06"/>之中。辗转流佈。教化利益一切众生。亦能使一切 <lb ed="X" n="0031c04"/><lb ed="R061" n="0290b07"/>众生。得悟诸<persName>佛</persName>本体性分同一悲智。得真常真乐 <lb ed="X" n="0031c05"/><lb ed="R061" n="0290b08"/>真我真净四德法门也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0031c06"/><lb ed="R061" n="0290b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0031c0601">是人生住是地中。行化法门。渐渐深妙。空花观智。入 <lb ed="X" n="0031c07"/><lb ed="R061" n="0290b10"/>体性中道。一切法门品满足。犹如金刚。上日月道品。 <lb ed="X" n="0031c08"/><lb ed="R061" n="0290b11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0031c0801" n="0031c0801"/><anchor xml:id="beg0031c0801" n="0031c0801"/>已<anchor xml:id="end0031c0801"/>明斯義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0031c09"/><lb ed="R061" n="0290b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0031c0901">是人等者。言是菩萨既生是地住是地中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0031c0901" n="0031c0901"/><anchor xml:id="beg0031c0901" n="0031c0901"/>已<anchor xml:id="end0031c0901"/>凡所 <lb ed="X" n="0031c10"/><lb ed="R061" n="0290b13"/>设施度生法门。法法倍过于前。渐化渐行。愈是深 <lb ed="X" n="0031c11"/><lb ed="R061" n="0290b14"/>妙。空<g ref="#CB08504">焰</g>慧华。观谛智道。咸入此体性三昧中道理 <lb ed="X" n="0031c12"/><lb ed="R061" n="0290b15"/>中。如是一切双照法门。忍定法门。百法门。四德法 <lb ed="X" n="0031c13"/><lb ed="R061" n="0290b16"/>门。至此悉皆满足。犹如金刚贵重坚固无比也。上 <lb ed="X" n="0031c14"/><lb ed="R061" n="0290b17"/>日月等者。上即此品之上。言上日月道品之中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0031c1401" n="0031c1401"/><anchor xml:id="beg0031c1401" n="0031c1401"/>已<anchor xml:id="end0031c1401"/> <lb ed="X" n="0031c15"/><lb ed="R061" n="0290b18"/>曾详明此地之義矣。</p> <lb ed="X" n="0031c16"/><lb ed="R061" n="0291a01"/><p xml:id="pX39p0031c1601">〇第五体性慧照地</p> <lb ed="X" n="0031c17"/><lb ed="R061" n="0291a02"/><p xml:id="pX39p0031c1701">此地断一种下乘涅槃障。此即所知障中俱生一 <lb ed="X" n="0031c18"/><lb ed="R061" n="0291a03"/>分。厌生死苦。趣涅槃乐。依彼所起。故名之也。幷断 <lb ed="X" n="0031c19"/><lb ed="R061" n="0291a04"/>二种愚执。一纯作意偝生死愚。二纯作意向涅槃 <lb ed="X" n="0031c20"/><lb ed="R061" n="0291a05"/>愚。此之三法能障五地。断此愚障。方登难勝地。菩 <lb ed="X" n="0031c21"/><lb ed="R061" n="0291a06"/>萨今修菩提分法。二智断通。真俗无碍。能合难合。 <lb ed="X" n="0031c22"/><lb ed="R061" n="0291a07"/>无差别道。便能永断。愚障既断。故名难勝地。所证 <lb ed="X" n="0031c23"/><lb ed="R061" n="0291a08"/>真如名类无差别真如。谓此真如于生死及涅槃。 <lb ed="X" n="0031c24"/><lb ed="R061" n="0291a09"/>其类平等无差别故。菩萨位寄化乐天王。假修三 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0032a" n="0032a"/> <lb ed="X" n="0032a01"/><lb ed="R061" n="0291a10"/>乘等法。化导众生。于十波罗蜜中。禅波罗蜜最勝。 <lb ed="X" n="0032a02"/><lb ed="R061" n="0291a11"/>其馀非不修行。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0032a03"/><lb ed="R061" n="0291a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0032a0301">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵慧照体性地。法有十种力生品。起 <lb ed="X" n="0032a04"/><lb ed="R061" n="0291a13"/>一切功德行。以一慧方便。知善恶二业。别行处力品。 <lb ed="X" n="0032a05"/><lb ed="R061" n="0291a14"/>善作恶作业智力品。一切欲求愿。六道生生果。欲力 <lb ed="X" n="0032a06"/><lb ed="R061" n="0291a15"/>品。六道性分别不同性力品。一切善恶根。一一不同 <lb ed="X" n="0032a07"/><lb ed="R061" n="0291a16"/>根力品。邪定正定不定。是名定力品。一切因果。乘是 <lb ed="X" n="0032a08"/><lb ed="R061" n="0291a17"/>因。乘是果。至果处乘因道。是道力品。五眼知一切法。 <lb ed="X" n="0032a09"/><lb ed="R061" n="0291a18"/>见一切受生故。天眼力品。百劫事一一知。夙世力品。 <lb ed="X" n="0032a10"/><lb ed="R061" n="0291b01"/>于一切生烦恼灭。一切受无明灭。解脱力品。是十力 <lb ed="X" n="0032a11"/><lb ed="R061" n="0291b02"/>品智。知自修因果。亦知一切众生因果分别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0032a12"/><lb ed="R061" n="0291b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0032a1201">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。慧照体性地者。谓此 <lb ed="X" n="0032a13"/><lb ed="R061" n="0291b04"/>菩萨因中修习甚深禅定廣大智慧之力故。今果 <lb ed="X" n="0032a14"/><lb ed="R061" n="0291b05"/>地中乃得证入诸谛相应之慧。圆照法界。故云慧 <lb ed="X" n="0032a15"/><lb ed="R061" n="0291b06"/>照体性地。别经名难勝地。谓由前<g ref="#CB08504">焰</g>慧。烁破一切 <lb ed="X" n="0032a16"/><lb ed="R061" n="0291b07"/>情见。其异同之相皆不可得。即是诸<persName>佛</persName>境界无有 <lb ed="X" n="0032a17"/><lb ed="R061" n="0291b08"/>能勝。故名难勝也。法有十种力生品等者。言此地 <lb ed="X" n="0032a18"/><lb ed="R061" n="0291b09"/>菩萨证入时。便具此十种力生品。发起一切最上 <lb ed="X" n="0032a19"/><lb ed="R061" n="0291b10"/>真实功德行。以一念相应慧。巧方便教化一切众 <lb ed="X" n="0032a20"/><lb ed="R061" n="0291b11"/>生也。何谓十种力生品耶。一知善恶等者。谓此一 <lb ed="X" n="0032a21"/><lb ed="R061" n="0291b12"/>慧方便能知一切众生作善业不得善果。反别行 <lb ed="X" n="0032a22"/><lb ed="R061" n="0291b13"/>恶报处之故。知作恶业不得恶报。反别行善报处 <lb ed="X" n="0032a23"/><lb ed="R061" n="0291b14"/>之故。何也。凡造塑<persName>佛</persName>像。刷印经典。建会斋僧。此修 <lb ed="X" n="0032a24"/><lb ed="R061" n="0291b15"/>善也。或于其中。不真实建立三宝。假公济私。瞒因 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0032b" n="0032b"/> <lb ed="X" n="0032b01"/><lb ed="R061" n="0291b16"/>昧果。天堂未就。地狱先成。故此修善不得善报。反 <lb ed="X" n="0032b02"/><lb ed="R061" n="0291b17"/>别行恶处报也。凡除恶人恶兽破壞外道和合乃 <lb ed="X" n="0032b03"/><lb ed="R061" n="0291b18"/>至杀一阐提。此作恶也。于其中间。凡是实为恼害 <lb ed="X" n="0032b04"/><lb ed="R061" n="0292a01"/>众生。乃是杀一救多。除害兴善。正是菩萨大悲所 <lb ed="X" n="0032b05"/><lb ed="R061" n="0292a02"/>为故。此作恶不恶报。反别行善处报也。如是差别 <lb ed="X" n="0032b06"/><lb ed="R061" n="0292a03"/>报行。一一为众生说。故云别行处力品也。二善作 <lb ed="X" n="0032b07"/><lb ed="R061" n="0292a04"/>等者。言此一慧方便能知一切众生善作业得福 <lb ed="X" n="0032b08"/><lb ed="R061" n="0292a05"/>报。恶作业得祸报。𦔉豆不生<g ref="#CB15444">麻</g>。正报因果决定不 <lb ed="X" n="0032b09"/><lb ed="R061" n="0292a06"/>错。一一为众生说。故云业智力品也。三知一切等 <lb ed="X" n="0032b10"/><lb ed="R061" n="0292a07"/>者。谓此一慧方便能知一切众生心中所欲所求 <lb ed="X" n="0032b11"/><lb ed="R061" n="0292a08"/>所愿一切欲者。言欲供养三宝。欲恭敬天地君亲 <lb ed="X" n="0032b12"/><lb ed="R061" n="0292a09"/>师友。欲念财色名食睡等。一切求者。谓求好师友。 <lb ed="X" n="0032b13"/><lb ed="R061" n="0292a10"/>求名闻利养。求功名富贵。乃至求好子孙眷属等。 <lb ed="X" n="0032b14"/><lb ed="R061" n="0292a11"/>一切愿者。谓愿生西方成<persName>佛</persName>度生。愿生天生人。乃 <lb ed="X" n="0032b15"/><lb ed="R061" n="0292a12"/>至愿生地狱六道中。生生果如是。一一为众生说。 <lb ed="X" n="0032b16"/><lb ed="R061" n="0292a13"/>故云欲力品也。四知六道等者。谓此一慧方便善 <lb ed="X" n="0032b17"/><lb ed="R061" n="0292a14"/>能了知一切六道众生本分性情分别知见。或利 <lb ed="X" n="0032b18"/><lb ed="R061" n="0292a15"/>或钝。或智或愚。或巧或拙。一一不同。如是差别。一 <lb ed="X" n="0032b19"/><lb ed="R061" n="0292a16"/>一为众生说。故云性力品也。五知一切等者。谓此 <lb ed="X" n="0032b20"/><lb ed="R061" n="0292a17"/>一慧方便能善了知一切众生。或一生所种善根 <lb ed="X" n="0032b21"/><lb ed="R061" n="0292a18"/>恶根。或多生所种善根恶根。或易受教化。或难受 <lb ed="X" n="0032b22"/><lb ed="R061" n="0292b01"/>教化。一一差别不同。如是根界差别。一一为众生 <lb ed="X" n="0032b23"/><lb ed="R061" n="0292b02"/>说。故云根力品也。六知邪定等者。谓此一慧方便 <lb ed="X" n="0032b24"/><lb ed="R061" n="0292b03"/>善能了知一切外道邪定小乘偏定菩萨正定凡 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0032c" n="0032c"/> <lb ed="X" n="0032c01"/><lb ed="R061" n="0292b04"/>夫不定。一一通达。为众生说。故云定力品也。七一 <lb ed="X" n="0032c02"/><lb ed="R061" n="0292b05"/>切等者。言此一慧方便善能了知一切贤圣大乘 <lb ed="X" n="0032c03"/><lb ed="R061" n="0292b06"/>正道因果。由昔乘如是修行断障。因今方得乘如 <lb ed="X" n="0032c04"/><lb ed="R061" n="0292b07"/>是慧照证真果也。所谓今得至此果处者。无他。盖 <lb ed="X" n="0032c05"/><lb ed="R061" n="0292b08"/>由昔乘如是正因。修如是正道力故也。一一了达。 <lb ed="X" n="0032c06"/><lb ed="R061" n="0292b09"/>为众生说。是名道力品也。八五眼等者。五眼即天 <lb ed="X" n="0032c07"/><lb ed="R061" n="0292b10"/>眼通非碍。肉眼阂非通。法眼唯观俗。慧眼只缘空。 <lb ed="X" n="0032c08"/><lb ed="R061" n="0292b11"/><persName>佛</persName>眼如千日照异体还同是也。言此五眼善能了 <lb ed="X" n="0032c09"/><lb ed="R061" n="0292b12"/>知一切世出世间善恶果报生灭因缘差别等法。 <lb ed="X" n="0032c10"/><lb ed="R061" n="0292b13"/>幷见一切众生临命终时受报好醜随善受生随 <lb ed="X" n="0032c11"/><lb ed="R061" n="0292b14"/>恶受生之处。一一示诸众生。故云天眼力品也。九 <lb ed="X" n="0032c12"/><lb ed="R061" n="0292b15"/>知百劫等者。言此一慧方便能知自<anchor xml:id="nkr_note_add_0032c1201" n="0032c1201"/><anchor xml:id="beg0032c1201" n="0032c1201"/>己<anchor xml:id="end0032c1201"/>种种宿命 <lb ed="X" n="0032c13"/><lb ed="R061" n="0292b16"/>百千万亿劫前死此生彼姓族名字苦乐寿夭富 <lb ed="X" n="0032c14"/><lb ed="R061" n="0292b17"/>贵贫贱。幷众生种种宿命。一一了知。为众生说。故 <lb ed="X" n="0032c15"/><lb ed="R061" n="0292b18"/>云夙世力品也。十知于一切等者。言此一慧方便。 <lb ed="X" n="0032c16"/><lb ed="R061" n="0293a01"/>善能了知于一生二生中。乃至一切生中。灭尽烦 <lb ed="X" n="0032c17"/><lb ed="R061" n="0293a02"/>恼。而得解脱。幷一受生二受生。乃至一切受生。无 <lb ed="X" n="0032c18"/><lb ed="R061" n="0293a03"/>明灭乃至老死灭。而得解脱。如实为众生说。故云 <lb ed="X" n="0032c19"/><lb ed="R061" n="0293a04"/>解脱力品也。是十力等者。如是十力品智。知自修 <lb ed="X" n="0032c20"/><lb ed="R061" n="0293a05"/>行因果不错不谬。亦知一切众生所行所修因果。 <lb ed="X" n="0032c21"/><lb ed="R061" n="0293a06"/>一一分别了知。不错不谬。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0032c22"/><lb ed="R061" n="0293a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0032c2201">而身心口别用。以净国土为恶国土。以恶国土为妙 <lb ed="X" n="0032c23"/><lb ed="R061" n="0293a08"/>乐国土。能转善作恶。转恶作善。色为非色。非色为色。 <lb ed="X" n="0032c24"/><lb ed="R061" n="0293a09"/>以男为女。以女为男。以六道为非六道。非六道为六 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0033a" n="0033a"/> <lb ed="X" n="0033a01"/><lb ed="R061" n="0293a10"/>道。乃至地水火风。非地水火风。是人尔时以大方便 <lb ed="X" n="0033a02"/><lb ed="R061" n="0293a11"/>力。从一切众生。而见不可思议。下地所不能知觉擧 <lb ed="X" n="0033a03"/><lb ed="R061" n="0293a12"/>足下足事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0033a04"/><lb ed="R061" n="0293a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0033a0401">而身心等者。言不但以一慧方便了知十力智知 <lb ed="X" n="0033a05"/><lb ed="R061" n="0293a14"/>自他因果而<anchor xml:id="nkr_note_add_0033a0501" n="0033a0501"/><anchor xml:id="beg0033a0501" n="0033a0501"/>已<anchor xml:id="end0033a0501"/>。而身而心而口更有无穷差别妙 <lb ed="X" n="0033a06"/><lb ed="R061" n="0293a15"/>用不可测也。以身能现通。心能繫念。口能说法。咸 <lb ed="X" n="0033a07"/><lb ed="R061" n="0293a16"/>能别用不思议故。故云而身心口别用也。以净国 <lb ed="X" n="0033a08"/><lb ed="R061" n="0293a17"/>等者。谓以是三轮妙用力故。能以寂光净土。示为 <lb ed="X" n="0033a09"/><lb ed="R061" n="0293a18"/>五趣杂居。能以五趣杂居。示为<name role="" type="person">极乐国</name>土。如法花 <lb ed="X" n="0033a10"/><lb ed="R061" n="0293b01"/>三变净土是。能转善作恶者。如<name role="" type="person">无厌足王</name>是。能转 <lb ed="X" n="0033a11"/><lb ed="R061" n="0293b02"/>恶作善者。如廣额屠儿是。色为非色非色为色者。 <lb ed="X" n="0033a12"/><lb ed="R061" n="0293b03"/>如放光散花垂盖涌莲是。以男为女者。舍利弗被 <lb ed="X" n="0033a13"/><lb ed="R061" n="0293b04"/>天女一指。转为女人相者是。以女为男者。龙女献 <lb ed="X" n="0033a14"/><lb ed="R061" n="0293b05"/>珠刹那成<persName>佛</persName>者是。以六道为非六道。非六道为六 <lb ed="X" n="0033a15"/><lb ed="R061" n="0293b06"/>道者。六道即凡。非六道即圣。如面燃大士等是。乃 <lb ed="X" n="0033a16"/><lb ed="R061" n="0293b07"/>至地水火风非地水火风者下皆足一句。云非地 <lb ed="X" n="0033a17"/><lb ed="R061" n="0293b08"/>水火风为地水火风。如十八神变入地如水。履水 <lb ed="X" n="0033a18"/><lb ed="R061" n="0293b09"/>如地。身上出火。身下出水。身下出火。身上出水。身 <lb ed="X" n="0033a19"/><lb ed="R061" n="0293b10"/>为水火。担负漧草。入中不烧等是。是人尔时等者。 <lb ed="X" n="0033a20"/><lb ed="R061" n="0293b11"/>言上种种自在神用是。菩萨尔时以一慧大方便 <lb ed="X" n="0033a21"/><lb ed="R061" n="0293b12"/>智力用所作。任从一切众生见之。而皆使顿入不 <lb ed="X" n="0033a22"/><lb ed="R061" n="0293b13"/>可思议境界也。不特众生见之。不可思议即下地 <lb ed="X" n="0033a23"/><lb ed="R061" n="0293b14"/>诸菩萨等。皆不能知觉此地菩萨擧足下足之事也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0033a24"/><lb ed="R061" n="0293b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0033a2401">是人大明智。渐渐进。分分智。光光无量无量。不可说 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0033b" n="0033b"/> <lb ed="X" n="0033b01"/><lb ed="R061" n="0293b16"/>不可说法门。现在前行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0033b02"/><lb ed="R061" n="0293b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0033b0201">是人等者。言此菩萨神用。下地不知者何。盖此菩 <lb ed="X" n="0033b03"/><lb ed="R061" n="0293b18"/>萨大慧明智渐渐增进。倍倍过前。于一智分光明 <lb ed="X" n="0033b04"/><lb ed="R061" n="0294a01"/>中。有无量无量不可说不可说法门。一齐现在前 <lb ed="X" n="0033b05"/><lb ed="R061" n="0294a02"/>行。二智乃至十智分分智光智光。无量无量。不可 <lb ed="X" n="0033b06"/><lb ed="R061" n="0294a03"/>说不可说法门。亦一齐现在前行也。</p> <lb ed="X" n="0033b07"/><lb ed="R061" n="0294a04"/><p xml:id="pX39p0033b0701">〇第六体性华光地</p> <lb ed="X" n="0033b08"/><lb ed="R061" n="0294a05"/><p xml:id="pX39p0033b0801">此地断一种粗相现行障。此即所知障中俱生一 <lb ed="X" n="0033b09"/><lb ed="R061" n="0294a06"/>分执。有染净粗相。现行所起。故名之也。幷断二种 <lb ed="X" n="0033b10"/><lb ed="R061" n="0294a07"/>愚执。一者现观察行流转愚。二者相多现行愚。此 <lb ed="X" n="0033b11"/><lb ed="R061" n="0294a08"/>之三法能障六地断。此愚障方登现前地。今知一 <lb ed="X" n="0033b12"/><lb ed="R061" n="0294a09"/>切法无有染净。住无相作意令真如圆满。便能永 <lb ed="X" n="0033b13"/><lb ed="R061" n="0294a10"/>断。愚障既断。般若现前。故名现前地。所证真如名 <lb ed="X" n="0033b14"/><lb ed="R061" n="0294a11"/>无染净真如。谓此真如体性无染净故。菩萨位寄 <lb ed="X" n="0033b15"/><lb ed="R061" n="0294a12"/>自在天王。假修三乘等法。化导众生。于十波罗蜜 <lb ed="X" n="0033b16"/><lb ed="R061" n="0294a13"/>中。般若波罗蜜最勝。其馀非不修行。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0033b17"/><lb ed="R061" n="0294a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0033b1701">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵体性华光地。能于一切世界中。十 <lb ed="X" n="0033b18"/><lb ed="R061" n="0294a15"/>神通明智品。以示一切众生。种种变化。以天眼明智。 <lb ed="X" n="0033b19"/><lb ed="R061" n="0294a16"/>知三世国土中微尘等一切色。分分成六道众生身。 <lb ed="X" n="0033b20"/><lb ed="R061" n="0294a17"/>一一身微尘细色成大色。分分知。以天耳智。知十方 <lb ed="X" n="0033b21"/><lb ed="R061" n="0294a18"/>三世六道众生。苦乐音声。非非音。非非声。一切法声。 <lb ed="X" n="0033b22"/><lb ed="R061" n="0294b01"/>以天身智。知一切色色非色。非男非女形。于一念中 <lb ed="X" n="0033b23"/><lb ed="R061" n="0294b02"/>遍十方三世国土劫量。大小国土中微尘身。以天他 <lb ed="X" n="0033b24"/><lb ed="R061" n="0294b03"/>心智。知三世众生心中所行。十方六道中一切众生。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0033c" n="0033c"/> <lb ed="X" n="0033c01"/><lb ed="R061" n="0294b04"/>心心所念。苦乐善恶等事。以天人智。知十方三世国 <lb ed="X" n="0033c02"/><lb ed="R061" n="0294b05"/>土中一切众生。夙世苦乐受命一一知。命续百劫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0033c03"/><lb ed="R061" n="0294b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0033c0301">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。体性华光地者。谓此 <lb ed="X" n="0033c04"/><lb ed="R061" n="0294b07"/>菩萨入此地中。大智行华一时开敷。光照一切故。 <lb ed="X" n="0033c05"/><lb ed="R061" n="0294b08"/>故名华光地。别经名现前地。谓由前异同之相既 <lb ed="X" n="0033c06"/><lb ed="R061" n="0294b09"/>不可得。则真如净性。明显现前。故名现前地也。能 <lb ed="X" n="0033c07"/><lb ed="R061" n="0294b10"/>于一切世界等者。谓此菩萨住是地中。能于十方 <lb ed="X" n="0033c08"/><lb ed="R061" n="0294b11"/>一切世界之中。运用十种神通光明智品。以教化 <lb ed="X" n="0033c09"/><lb ed="R061" n="0294b12"/>示导一切众生。现种种殊勝变化不可思议境界 <lb ed="X" n="0033c10"/><lb ed="R061" n="0294b13"/>也。何谓十种明智品耶。一以天眼明智等者。即天 <lb ed="X" n="0033c11"/><lb ed="R061" n="0294b14"/>眼通也。言此菩萨得此通故。能知。过去未来现在 <lb ed="X" n="0033c12"/><lb ed="R061" n="0294b15"/>三世国土中微尘等。一切细色。大分段身小分段 <lb ed="X" n="0033c13"/><lb ed="R061" n="0294b16"/>身皆微尘成。人身天身乃至畜牲大小分段身皆 <lb ed="X" n="0033c14"/><lb ed="R061" n="0294b17"/>微尘成。各各一一众生身皆知是機。微尘细色成 <lb ed="X" n="0033c15"/><lb ed="R061" n="0294b18"/>一形体。大色如是。大分小分色相一一了知。而不 <lb ed="X" n="0033c16"/><lb ed="R061" n="0295a01"/>错故。二以天耳智等者。即天耳通也。谓得此通故。 <lb ed="X" n="0033c17"/><lb ed="R061" n="0295a02"/>即能闻知十方三世六道众生。或受逼恼而生苦 <lb ed="X" n="0033c18"/><lb ed="R061" n="0295a03"/>音声。或受安逸而生乐音声。明知苦乐音声非苦 <lb ed="X" n="0033c19"/><lb ed="R061" n="0295a04"/>乐音声。非非苦乐音声。乃至世出世一切法声亦 <lb ed="X" n="0033c20"/><lb ed="R061" n="0295a05"/>非非声。一一知故。三以天身智等者。即色身通也。 <lb ed="X" n="0033c21"/><lb ed="R061" n="0295a06"/>谓得此通故。即能知一切依报六尘世界外色及 <lb ed="X" n="0033c22"/><lb ed="R061" n="0295a07"/>正报六根身形内色。咸非是色。是名为色。非是男 <lb ed="X" n="0033c23"/><lb ed="R061" n="0295a08"/>女形。是名男女形。而此菩萨于一念中。咸皆周遍 <lb ed="X" n="0033c24"/><lb ed="R061" n="0295a09"/>十方国土三世劫量。若大若小。幷国土中极微尘 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0034a" n="0034a"/> <lb ed="X" n="0034a01"/><lb ed="R061" n="0295a10"/>细众生身。于一念中一一身。咸遍知故。四以天他 <lb ed="X" n="0034a02"/><lb ed="R061" n="0295a11"/>心智等者。即他心通也。谓得此通故。能知过现未 <lb ed="X" n="0034a03"/><lb ed="R061" n="0295a12"/>三世一切众生心中所行幷十方天人乃至畜牲 <lb ed="X" n="0034a04"/><lb ed="R061" n="0295a13"/>六道中一切众生心心所念苦乐果善恶因等事。 <lb ed="X" n="0034a05"/><lb ed="R061" n="0295a14"/>一一知故。五以天人智等者。即宿命通也。谓得此 <lb ed="X" n="0034a06"/><lb ed="R061" n="0295a15"/>通故。即能了知十方三世国土之中一切众生从 <lb ed="X" n="0034a07"/><lb ed="R061" n="0295a16"/>一世二世乃至百千万世宿生苦受乐受等命一 <lb ed="X" n="0034a08"/><lb ed="R061" n="0295a17"/>一了知及其受命长短相续百劫等事。一一了知 <lb ed="X" n="0034a09"/><lb ed="R061" n="0295a18"/>故。以示一切众生也。上五智知世谛缘起。无有染 <lb ed="X" n="0034a10"/><lb ed="R061" n="0295b01"/>相。可得下五智知真谛解脱。亦无净相可得也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0034a11"/><lb ed="R061" n="0295b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0034a1101">以天解脱智。知十方三世众生解脱。断除一切烦恼。 <lb ed="X" n="0034a12"/><lb ed="R061" n="0295b03"/>若多若少。从一地乃至十地。灭灭皆尽。以天定心智。 <lb ed="X" n="0034a13"/><lb ed="R061" n="0295b04"/>知十方三世国土中众生。心定不定。非定非不定。起 <lb ed="X" n="0034a14"/><lb ed="R061" n="0295b05"/>定方法。有所摄受三昧。百三昧。以天觉智。知一切众 <lb ed="X" n="0034a15"/><lb ed="R061" n="0295b06"/>生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0034a1501" n="0034a1501"/><anchor xml:id="beg0034a1501" n="0034a1501"/>已<anchor xml:id="end0034a1501"/>成<persName>佛</persName>。未成<persName>佛</persName>。乃至六道。一切人心心。亦知十方 <lb ed="X" n="0034a16"/><lb ed="R061" n="0295b07"/><persName>佛</persName>心中所说之法。以天念智。知百劫千劫。大小劫中。 <lb ed="X" n="0034a17"/><lb ed="R061" n="0295b08"/>一切众生受命。命久近。以天愿智。知一切众生。贤圣 <lb ed="X" n="0034a18"/><lb ed="R061" n="0295b09"/>十地。三十心中。一一行愿。若求苦乐。若法非法。一切 <lb ed="X" n="0034a19"/><lb ed="R061" n="0295b10"/>求。十愿百千大愿品具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0034a20"/><lb ed="R061" n="0295b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0034a2001">六以天解脱等者。即灭尽通也。此下众生字俱指 <lb ed="X" n="0034a21"/><lb ed="R061" n="0295b12"/>贤圣。与上不同。谓此菩萨得此通故。即能了知十 <lb ed="X" n="0034a22"/><lb ed="R061" n="0295b13"/>方三世贤圣众生解脱道随力随分断除一切烦 <lb ed="X" n="0034a23"/><lb ed="R061" n="0295b14"/>恼愚障。若多分若少分。从一地少分断除次第。乃 <lb ed="X" n="0034a24"/><lb ed="R061" n="0295b15"/>至十地多分断除究竟灭。灭皆尽无馀。如是种种 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0034b" n="0034b"/> <lb ed="X" n="0034b01"/><lb ed="R061" n="0295b16"/>解脱。一一了知故。七以天定心智等者。即神境通 <lb ed="X" n="0034b02"/><lb ed="R061" n="0295b17"/>也。谓得此通故。即能了知十方三世国土内贤圣 <lb ed="X" n="0034b03"/><lb ed="R061" n="0295b18"/>众生心中。或心入正定不动不摇。如是而定。或于 <lb ed="X" n="0034b04"/><lb ed="R061" n="0296a01"/>定中。思惟取证。供<persName>佛</persName>听法。如是不定。或于定中。示 <lb ed="X" n="0034b05"/><lb ed="R061" n="0296a02"/>现行住坐卧。示行一切行事。如是而非定。或于不 <lb ed="X" n="0034b06"/><lb ed="R061" n="0296a03"/>定中。一切事上。一切时间。随意而定。如是非不定 <lb ed="X" n="0034b07"/><lb ed="R061" n="0296a04"/>及诸起定。随方说法。利益众生。所有摄受。种种三 <lb ed="X" n="0034b08"/><lb ed="R061" n="0296a05"/>昧。乃至百八三昧。一切正受禅定。一一知故。入以 <lb ed="X" n="0034b09"/><lb ed="R061" n="0296a06"/>天觉智者。即言音通也。言得此通故。即能了知一 <lb ed="X" n="0034b10"/><lb ed="R061" n="0296a07"/>切贤圣业。<anchor xml:id="nkr_note_add_0034b1001" n="0034b1001"/><anchor xml:id="beg0034b1001" n="0034b1001"/>已<anchor xml:id="end0034b1001"/>断障证真。示现八相。早成<persName>佛</persName>道。及未 <lb ed="X" n="0034b11"/><lb ed="R061" n="0296a08"/>成<persName>佛</persName>道者。幷知六道人心心所念所行。十方<persName>佛</persName>心。 <lb ed="X" n="0034b12"/><lb ed="R061" n="0296a09"/>中所念所说教化利生之法。一一知故。九以天念 <lb ed="X" n="0034b13"/><lb ed="R061" n="0296a10"/>智者。即未来通也。言得此通故。即能了知百劫千 <lb ed="X" n="0034b14"/><lb ed="R061" n="0296a11"/>劫大小劫中。一切贤圣众生受<persName>佛</persName>慧命。教化众生 <lb ed="X" n="0034b15"/><lb ed="R061" n="0296a12"/>利益一切。如是慧命或近。则一劫住二劫住。或久 <lb ed="X" n="0034b16"/><lb ed="R061" n="0296a13"/>则十劫住乃至百千万亿劫住世。一一知故。十以 <lb ed="X" n="0034b17"/><lb ed="R061" n="0296a14"/>天愿智者。即无作通也。谓得此通故。即能了知一 <lb ed="X" n="0034b18"/><lb ed="R061" n="0296a15"/>切大心众生贤圣十地行愿。及三十心中。一一所 <lb ed="X" n="0034b19"/><lb ed="R061" n="0296a16"/>修行门。一一所发大愿。若求苦。则示烧身臂指供 <lb ed="X" n="0034b20"/><lb ed="R061" n="0296a17"/>养诸<persName>佛</persName>。如药王焚身不轻遭掷阿难愿云五浊恶 <lb ed="X" n="0034b21"/><lb ed="R061" n="0296a18"/>世誓先入等是。求乐。则如韦提希愿生乐土法藏 <lb ed="X" n="0034b22"/><lb ed="R061" n="0296b01"/>比丘誓愿众生咸生安养等是。求法。则示说三藏 <lb ed="X" n="0034b23"/><lb ed="R061" n="0296b02"/>十二部经别传<persName>佛</persName>旨。求非法。则示四韦<g ref="#CB00501">驮</g>外道邪 <lb ed="X" n="0034b24"/><lb ed="R061" n="0296b03"/>论。幷此方四书五经道德南华百家异学等。言大 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0034c" n="0034c"/> <lb ed="X" n="0034c01"/><lb ed="R061" n="0296b04"/>乘人正法学力之馀。学以折伏阐提世智辩聪等。 <lb ed="X" n="0034c02"/><lb ed="R061" n="0296b05"/>俱名非法。一切求总结上求下化无所不求。十愿 <lb ed="X" n="0034c03"/><lb ed="R061" n="0296b06"/>即普贤十大行愿。十无尽藏句是百千大愿。即诸 <lb ed="X" n="0034c04"/><lb ed="R061" n="0296b07"/>菩萨无边弘誓愿是。如是行愿品。此地菩萨一一 <lb ed="X" n="0034c05"/><lb ed="R061" n="0296b08"/>圆满具足。一一而知故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0034c06"/><lb ed="R061" n="0296b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0034c0601">是人住地中。十神通明中。现无量身心口别用。说地 <lb ed="X" n="0034c07"/><lb ed="R061" n="0296b10"/>功德。百千万劫。不可穷尽。而尔所释迦。略开神通明 <lb ed="X" n="0034c08"/><lb ed="R061" n="0296b11"/>品。如观十二因缘品中说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0034c09"/><lb ed="R061" n="0296b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0034c0901">是人住地等者。言是菩萨住此花光地中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0034c0901" n="0034c0901"/><anchor xml:id="beg0034c0901" n="0034c0901"/>已<anchor xml:id="end0034c0901"/>于十 <lb ed="X" n="0034c10"/><lb ed="R061" n="0296b13"/>种神通明智中。能示现无量神通身轮。无量记持 <lb ed="X" n="0034c11"/><lb ed="R061" n="0296b14"/>心轮。无量说法口轮。分形别用。说是地种种功德 <lb ed="X" n="0034c12"/><lb ed="R061" n="0296b15"/>行愿。百千万劫说之不可穷不可尽。而尔所释迦 <lb ed="X" n="0034c13"/><lb ed="R061" n="0296b16"/><persName>如来</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0034c1301" n="0034c1301"/><anchor xml:id="beg0034c1301" n="0034c1301"/>但<anchor xml:id="end0034c1301"/>大槪开发此十神通明智耳。在大部内有 <lb ed="X" n="0034c14"/><lb ed="R061" n="0296b17"/>观十二因缘品。如彼品说。无二无别。</p> <lb ed="X" n="0034c15"/><lb ed="R061" n="0296b18"/><p xml:id="pX39p0034c1501">〇第七体性满足地</p> <lb ed="X" n="0034c16"/><lb ed="R061" n="0297a01"/><p xml:id="pX39p0034c1601">此地菩萨断一种细相现行障。此即所知障中俱 <lb ed="X" n="0034c17"/><lb ed="R061" n="0297a02"/>生一分。执有生灭细相。现行所起。故名之也。幷断 <lb ed="X" n="0034c18"/><lb ed="R061" n="0297a03"/>二种愚执。一者细相现行愚。二者纯作意求无相 <lb ed="X" n="0034c19"/><lb ed="R061" n="0297a04"/>愚。由有此之三法能障远行地。断此愚障。方登第 <lb ed="X" n="0034c20"/><lb ed="R061" n="0297a05"/>七地。今远三界。近法王位。行过二乘。善修无相。到 <lb ed="X" n="0034c21"/><lb ed="R061" n="0297a06"/>无相边。功用至极。望前过远。故名远行地。便能永 <lb ed="X" n="0034c22"/><lb ed="R061" n="0297a07"/>断。愚障既断。所证真如名法无差别真如。谓此真 <lb ed="X" n="0034c23"/><lb ed="R061" n="0297a08"/>如能了种种教法。皆同真如而无相故。菩萨位寄 <lb ed="X" n="0034c24"/><lb ed="R061" n="0297a09"/>初禅天王。假修三乘等法。化导众生。于十波罗蜜 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0035a" n="0035a"/> <lb ed="X" n="0035a01"/><lb ed="R061" n="0297a10"/>中。愿波罗蜜最勝。馀非不修。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0035a02"/><lb ed="R061" n="0297a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0035a0201">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵满足体性地。入是法中。十八圣人 <lb ed="X" n="0035a03"/><lb ed="R061" n="0297a12"/>智品。下地所不共。所谓身无漏过。口无语罪。念无失 <lb ed="X" n="0035a04"/><lb ed="R061" n="0297a13"/>念。離八法。一切法中捨。常在三昧。是入地六品具足。 <lb ed="X" n="0035a05"/><lb ed="R061" n="0297a14"/>复从是智生六足智。三界结习。毕竟不受故。欲具足。 <lb ed="X" n="0035a06"/><lb ed="R061" n="0297a15"/>一切功德。一切法门。所求满故。进心足。一切法事。一 <lb ed="X" n="0035a07"/><lb ed="R061" n="0297a16"/>切劫事。一切众生事。以一心中。一时知故。念心足。是 <lb ed="X" n="0035a08"/><lb ed="R061" n="0297a17"/>二谛相。六道众生。一切法故。智慧足。知十法趣人。乃 <lb ed="X" n="0035a09"/><lb ed="R061" n="0297a18"/>至一切<persName>佛</persName>。无结无习故。解脱足。见一切众生。知他人 <lb ed="X" n="0035a10"/><lb ed="R061" n="0297b01"/>自我弟子。无漏无诸烦恼习故。以智知他身六通足。 <lb ed="X" n="0035a11"/><lb ed="R061" n="0297b02"/>是人入六满足明智中。便起智身。随六道众生心行。 <lb ed="X" n="0035a12"/><lb ed="R061" n="0297b03"/>口辩说无量法门品。示一切众生故。随一切众生心 <lb ed="X" n="0035a13"/><lb ed="R061" n="0297b04"/>行。常入三昧。而十方大地动。虚空化华故。能令众生 <lb ed="X" n="0035a14"/><lb ed="R061" n="0297b05"/>心行。以大明智具足。见过去一切劫中<persName>佛</persName>出世。亦是 <lb ed="X" n="0035a15"/><lb ed="R061" n="0297b06"/>示一切众生心。以无著智。见现在十方一切国土中。 <lb ed="X" n="0035a16"/><lb ed="R061" n="0297b07"/>一切<persName>佛</persName>。一切众生。心心所行。以神通道智。见未来中 <lb ed="X" n="0035a17"/><lb ed="R061" n="0297b08"/>一切劫。一切<persName>佛</persName>出世。一切众生。从是<persName>佛</persName>受道听法故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0035a18"/><lb ed="R061" n="0297b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0035a1801">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。满足体性地者。谓此 <lb ed="X" n="0035a19"/><lb ed="R061" n="0297b10"/>菩萨因中廣修方便度。故果感证。此<persName>如来</persName>一切智 <lb ed="X" n="0035a20"/><lb ed="R061" n="0297b11"/>行悉皆圆满具足。故名满足。别经名远行地。谓真 <lb ed="X" n="0035a21"/><lb ed="R061" n="0297b12"/>如之境廣无边际。虽真如现前。分证则局。若尽其 <lb ed="X" n="0035a22"/><lb ed="R061" n="0297b13"/>际。方为极到故名远行地也。入是法中等者。谓入 <lb ed="X" n="0035a23"/><lb ed="R061" n="0297b14"/>体性法中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0035a2301" n="0035a2301"/><anchor xml:id="beg0035a2301" n="0035a2301"/>已<anchor xml:id="end0035a2301"/>得十八圣人智品。不与二乘权小所 <lb ed="X" n="0035a24"/><lb ed="R061" n="0297b15"/>共。不唯权小所不共。即下地菩萨亦所不共也。何 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0035b" n="0035b"/> <lb ed="X" n="0035b01"/><lb ed="R061" n="0297b16"/>名十八圣人智品耶。一所谓身无漏过者。即身无 <lb ed="X" n="0035b02"/><lb ed="R061" n="0297b17"/>失也。谓此菩萨从无始来。常以不杀不盗不婬而 <lb ed="X" n="0035b03"/><lb ed="R061" n="0297b18"/>修其身。一切烦恼净尽无馀。以是身业淸净。得大 <lb ed="X" n="0035b04"/><lb ed="R061" n="0298a01"/>神通。故云身无漏过也。二口无语罪者。即口无失 <lb ed="X" n="0035b05"/><lb ed="R061" n="0298a02"/>也。谓此菩萨从无量劫来。常以<persName>如来</persName>五语。随诸众 <lb ed="X" n="0035b06"/><lb ed="R061" n="0298a03"/>生。方便说法。令得道果。是以口业淸净。故云口无 <lb ed="X" n="0035b07"/><lb ed="R061" n="0298a04"/>语罪也。三念无失念者。即意无失也。谓此菩萨从 <lb ed="X" n="0035b08"/><lb ed="R061" n="0298a05"/>无始来。常修戒定慧。灭除贪嗔痴。自利利他。安禅 <lb ed="X" n="0035b09"/><lb ed="R061" n="0298a06"/>制毒。乃得意根淸净。故云念无失念也。四離八法 <lb ed="X" n="0035b10"/><lb ed="R061" n="0298a07"/>者。即无异想心也。八法多种。有通教别教圆教等。 <lb ed="X" n="0035b11"/><lb ed="R061" n="0298a08"/>八法总不出教理智断行位因果。言皆有异想。而 <lb ed="X" n="0035b12"/><lb ed="R061" n="0298a09"/>此地永離不与下地共。故云離八法也。五一切法 <lb ed="X" n="0035b13"/><lb ed="R061" n="0298a10"/>中捨者。即无不知捨心也。谓此菩萨从无始来。以 <lb ed="X" n="0035b14"/><lb ed="R061" n="0298a11"/>大般若空慧。照察世出世间一切染净诸法。当体 <lb ed="X" n="0035b15"/><lb ed="R061" n="0298a12"/>全空。了无贪念。故云一切法中捨也。六常在三昧 <lb ed="X" n="0035b16"/><lb ed="R061" n="0298a13"/>者。即无不定心也。谓此菩萨从无始来。恒不離甚 <lb ed="X" n="0035b17"/><lb ed="R061" n="0298a14"/>深大定。至于随機设化。隐显利生。亦不離此定。故 <lb ed="X" n="0035b18"/><lb ed="R061" n="0298a15"/>云常在三昧也。是入地等者。言此菩萨具足是六 <lb ed="X" n="0035b19"/><lb ed="R061" n="0298a16"/>品<anchor xml:id="nkr_note_add_0035b1901" n="0035b1901"/><anchor xml:id="beg0035b1901" n="0035b1901"/>已<anchor xml:id="end0035b1901"/>。又复从是六智相续。出生六足智也。何名六 <lb ed="X" n="0035b20"/><lb ed="R061" n="0298a17"/>足智耶。一三界结等者。即欲无减也。谓此菩萨久 <lb ed="X" n="0035b21"/><lb ed="R061" n="0298a18"/>远劫来。常修空无作无愿三解脱。入三界同事。教 <lb ed="X" n="0035b22"/><lb ed="R061" n="0298b01"/>化众生。令離诸有结使习气。发菩提心。悟无生忍。 <lb ed="X" n="0035b23"/><lb ed="R061" n="0298b02"/>岂有菩萨更受三界结习之理哉。以毕竟不受故。 <lb ed="X" n="0035b24"/><lb ed="R061" n="0298b03"/>而得正解脱满足。故云欲具足也。二一切功等者。 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0035c" n="0035c"/> <lb ed="X" n="0035c01"/><lb ed="R061" n="0298b04"/>即精进无减也。言此菩萨于一切贤圣利生功德 <lb ed="X" n="0035c02"/><lb ed="R061" n="0298b05"/>一切贤圣利生法门。凡所精进乐求。无不充满具 <lb ed="X" n="0035c03"/><lb ed="R061" n="0298b06"/>足。故云进心足也。三一切法等者。即念无减也。谓 <lb ed="X" n="0035c04"/><lb ed="R061" n="0298b07"/>此菩萨恒念一切诸<persName>佛</persName>圣贤建立一切法事。念一 <lb ed="X" n="0035c05"/><lb ed="R061" n="0298b08"/>切劫量长短大小延促等事。念一切众生因缘生 <lb ed="X" n="0035c06"/><lb ed="R061" n="0298b09"/>灭拔苦与乐等事。以恒念故一。心中不劳亿度。一 <lb ed="X" n="0035c07"/><lb ed="R061" n="0298b10"/>时而知。故云念心足也。四是二谛相等者。即智慧 <lb ed="X" n="0035c08"/><lb ed="R061" n="0298b11"/>无减也。谓此菩萨能了达真俗二谛有无二相。是 <lb ed="X" n="0035c09"/><lb ed="R061" n="0298b12"/>破除六道众生一切愚痴般若空法。以般若空。照 <lb ed="X" n="0035c10"/><lb ed="R061" n="0298b13"/>真俗有无。无二故。故云智慧足也。五知十发趣等 <lb ed="X" n="0035c11"/><lb ed="R061" n="0298b14"/>者。即解脱无减也。谓此菩萨能知十发趣。长养金 <lb ed="X" n="0035c12"/><lb ed="R061" n="0298b15"/>刚。贤人十地。圣人等妙。诸<persName>佛</persName>出定扬德。起智利生 <lb ed="X" n="0035c13"/><lb ed="R061" n="0298b16"/>示诸众生同事结习。而实无结无习故。故云解脱 <lb ed="X" n="0035c14"/><lb ed="R061" n="0298b17"/>足也。六见一切等者。即解脱知见无减也。谓此菩 <lb ed="X" n="0035c15"/><lb ed="R061" n="0298b18"/>萨具足天眼天耳他心漏尽神境如意之六通故。 <lb ed="X" n="0035c16"/><lb ed="R061" n="0299a01"/>所以彻见一切贤圣大道众生。幷能了知一切他 <lb ed="X" n="0035c17"/><lb ed="R061" n="0299a02"/>人自我所化弟子。咸得断除邪见。证无漏智。远離 <lb ed="X" n="0035c18"/><lb ed="R061" n="0299a03"/>百八烦恼微细习气故也。自我则是而所以能了 <lb ed="X" n="0035c19"/><lb ed="R061" n="0299a04"/>知他人身心中事者。何以六通智知他身耳。故云 <lb ed="X" n="0035c20"/><lb ed="R061" n="0299a05"/>六通足也。是人等者。言是菩萨人入是六满足大 <lb ed="X" n="0035c21"/><lb ed="R061" n="0299a06"/>明智慧中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0035c2101" n="0035c2101"/><anchor xml:id="beg0035c2101" n="0035c2101"/>已<anchor xml:id="end0035c2101"/>复更具足六种智用。何为六智耶。一 <lb ed="X" n="0035c22"/><lb ed="R061" n="0299a07"/>便起智身等者。即身业随智慧行也。谓此菩萨便 <lb ed="X" n="0035c23"/><lb ed="R061" n="0299a08"/>运起六足智。能以淸净神通身业。现神变相。调伏 <lb ed="X" n="0035c24"/><lb ed="R061" n="0299a09"/>众生种种心行。令发菩提心行菩萨行。故名随一 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0036a" n="0036a"/> <lb ed="X" n="0036a01"/><lb ed="R061" n="0299a10"/>切众生心行也。二口辩说等者。即口业随智慧行 <lb ed="X" n="0036a02"/><lb ed="R061" n="0299a11"/>也。谓此菩萨能以淸净微妙口业。乐说辩才。说无 <lb ed="X" n="0036a03"/><lb ed="R061" n="0299a12"/>量法门品。随顺开导一切众生心行。令发大心行 <lb ed="X" n="0036a04"/><lb ed="R061" n="0299a13"/>菩萨行。故云随一切众生心行也。三常入三昧者。 <lb ed="X" n="0036a05"/><lb ed="R061" n="0299a14"/>即意业随智慧行也。谓此菩萨能以淸净莹明意 <lb ed="X" n="0036a06"/><lb ed="R061" n="0299a15"/>业。常入正受三昧。以三昧力故。十方世界地摇六 <lb ed="X" n="0036a07"/><lb ed="R061" n="0299a16"/>震。虚空之内天雨四华。以是威神力故。能使一切 <lb ed="X" n="0036a08"/><lb ed="R061" n="0299a17"/>众生发增上勝进心。行诸<persName>佛</persName>行。故云能令众生心 <lb ed="X" n="0036a09"/><lb ed="R061" n="0299a18"/>行也。四以大明等者。即过去无碍智也。谓此菩萨 <lb ed="X" n="0036a10"/><lb ed="R061" n="0299b01"/>以大明智具足之故。能见过去。尽过去际。一切劫 <lb ed="X" n="0036a11"/><lb ed="R061" n="0299b02"/>中。诸<persName>佛</persName>下生成道。出世利生。亦是开导一切众生 <lb ed="X" n="0036a12"/><lb ed="R061" n="0299b03"/>心。令入<persName>佛</persName>智道故。故云示一切众生心也。五以无 <lb ed="X" n="0036a13"/><lb ed="R061" n="0299b04"/>著智等者。即现在无碍智也。谓此菩萨以无著智 <lb ed="X" n="0036a14"/><lb ed="R061" n="0299b05"/>满足故。能见现在。尽现在际。十方一切国土中一 <lb ed="X" n="0036a15"/><lb ed="R061" n="0299b06"/>切诸<persName>佛</persName>。下生成道。出世利生。化导一切众生。心心 <lb ed="X" n="0036a16"/><lb ed="R061" n="0299b07"/>相续。行<persName>佛</persName>智道故。故云一切众生心心所行也。六 <lb ed="X" n="0036a17"/><lb ed="R061" n="0299b08"/>以神通等者。即未来无碍智也。谓此菩萨以神通 <lb ed="X" n="0036a18"/><lb ed="R061" n="0299b09"/>道智满足故。能见未来。即未来际。一切劫中一切 <lb ed="X" n="0036a19"/><lb ed="R061" n="0299b10"/><persName>佛</persName>下生成道。出世利生。能使一切贤圣众生。从是 <lb ed="X" n="0036a20"/><lb ed="R061" n="0299b11"/><persName>佛</persName>受道听法。辗转化度一切众生。继<persName>佛</persName>智道故。故 <lb ed="X" n="0036a21"/><lb ed="R061" n="0299b12"/>云从是<persName>佛</persName>受道听法故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0036a22"/><lb ed="R061" n="0299b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0036a2201">住是十八圣人中。心心三昧。观三界微尘等色。是我 <lb ed="X" n="0036a23"/><lb ed="R061" n="0299b14"/>故身。一切众生。是我父母。而今入是地中。一切功德 <lb ed="X" n="0036a24"/><lb ed="R061" n="0299b15"/>一切神光。一切<persName>佛</persName>所行法。乃至八地九地中。一切法 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0036b" n="0036b"/> <lb ed="X" n="0036b01"/><lb ed="R061" n="0299b16"/>门品。我皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0036b0101" n="0036b0101"/><anchor xml:id="beg0036b0101" n="0036b0101"/>已<anchor xml:id="end0036b0101"/>入故。于一切<persName>佛</persName>国土中。示现作<persName>佛</persName>。成道 <lb ed="X" n="0036b02"/><lb ed="R061" n="0299b17"/>转法轮。示入灭度。转化他方。过去来今。一切国土中。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0036b03"/><lb ed="R061" n="0299b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0036b0301">住是十八等者。谓此菩萨住是十八不共。圣人智 <lb ed="X" n="0036b04"/><lb ed="R061" n="0300a01"/>品中常心心不離正受三昧。以三昧智观。观三界 <lb ed="X" n="0036b05"/><lb ed="R061" n="0300a02"/>中微尘等细色。无针锋许不是我之故。身以三昧 <lb ed="X" n="0036b06"/><lb ed="R061" n="0300a03"/>智观。复观三界内一切大小众生。无一不是我<anchor xml:id="nkr_note_add_0036b0601" n="0036b0601"/><anchor xml:id="beg0036b0601" n="0036b0601"/>已<anchor xml:id="end0036b0601"/> <lb ed="X" n="0036b07"/><lb ed="R061" n="0300a04"/>往生生受生父母。而今得入是满足地中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0036b0701" n="0036b0701"/><anchor xml:id="beg0036b0701" n="0036b0701"/>已<anchor xml:id="end0036b0701"/>一切 <lb ed="X" n="0036b08"/><lb ed="R061" n="0300a05"/>诸<persName>佛</persName>功德一切诸<persName>佛</persName>神用智光一切诸<persName>佛</persName>所行巧 <lb ed="X" n="0036b09"/><lb ed="R061" n="0300a06"/>妙方便法。乃至八地九地中一切大明空法门。至 <lb ed="X" n="0036b10"/><lb ed="R061" n="0300a07"/>百千解脱法门。八十种好三十二相自在法门。因 <lb ed="X" n="0036b11"/><lb ed="R061" n="0300a08"/>入是地故。此等法门我皆<anchor xml:id="nkr_note_add_0036b1101" n="0036b1101"/><anchor xml:id="beg0036b1101" n="0036b1101"/>已<anchor xml:id="end0036b1101"/>得一齐而入故也。于 <lb ed="X" n="0036b12"/><lb ed="R061" n="0300a09"/>一切国等者。言既一切得入故能。于十方一切<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0036b13"/><lb ed="R061" n="0300a10"/>国土中。示现受生出家。苦行成道。作<persName>佛</persName>大转法轮 <lb ed="X" n="0036b14"/><lb ed="R061" n="0300a11"/>廣度众生。于此应缘。一朝事毕。乃复示现入于灭 <lb ed="X" n="0036b15"/><lb ed="R061" n="0300a12"/>度。又转教化他方。亦示过去未来现在一切国土 <lb ed="X" n="0036b16"/><lb ed="R061" n="0300a13"/>中一般种种示现不可思议事也。</p> <lb ed="X" n="0036b17"/><lb ed="R061" n="0300a14"/><p xml:id="pX39p0036b1701">〇第八体性<persName>佛</persName>吼地</p> <lb ed="X" n="0036b18"/><lb ed="R061" n="0300a15"/><p xml:id="pX39p0036b1801">此地菩萨断一种加行障。此即所知障中俱生一 <lb ed="X" n="0036b19"/><lb ed="R061" n="0300a16"/>分。令无相观不任运起。故名之也。幷断二种愚执。 <lb ed="X" n="0036b20"/><lb ed="R061" n="0300a17"/>一者无相作功用愚。二者于相不自在愚。此之三 <lb ed="X" n="0036b21"/><lb ed="R061" n="0300a18"/>法能障八地。断此愚障。方登不动地。谓此菩萨今 <lb ed="X" n="0036b22"/><lb ed="R061" n="0300b01"/>入无功用道。得无分别智照。任运相续。报行纯熟。 <lb ed="X" n="0036b23"/><lb ed="R061" n="0300b02"/>居无相观。不为诸法烦恼所动。便能永断。愚障既 <lb ed="X" n="0036b24"/><lb ed="R061" n="0300b03"/>断。故名不动地。所证真如名不增不减真如。谓此 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0036c" n="0036c"/> <lb ed="X" n="0036c01"/><lb ed="R061" n="0300b04"/>真如住无相观。不随染净所增减故。菩萨位寄二 <lb ed="X" n="0036c02"/><lb ed="R061" n="0300b05"/>禅天王。作小千世界主。以一乘法。化导众生。于十 <lb ed="X" n="0036c03"/><lb ed="R061" n="0300b06"/>波罗蜜中。力波罗蜜最深。馀非不修。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0036c04"/><lb ed="R061" n="0300b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0036c0401">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵<persName>佛</persName>吼体性地。入法王位三昧。其智 <lb ed="X" n="0036c05"/><lb ed="R061" n="0300b08"/>如<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>吼三昧故。十品大明空门。常现在前。华光音 <lb ed="X" n="0036c06"/><lb ed="R061" n="0300b09"/>入心三昧。其空慧者。谓内空慧门。外空慧门。有为空 <lb ed="X" n="0036c07"/><lb ed="R061" n="0300b10"/>慧门。无为空慧门。性空慧门。无始空慧门。第一義空 <lb ed="X" n="0036c08"/><lb ed="R061" n="0300b11"/>慧门。空空慧门。空空复空慧门。空空复空空慧门。如 <lb ed="X" n="0036c09"/><lb ed="R061" n="0300b12"/>是十空门。下地各所不知。虚空平等地。不可说不可 <lb ed="X" n="0036c10"/><lb ed="R061" n="0300b13"/>说神通道智。以一念智。知一切法。分分别异。而入无 <lb ed="X" n="0036c11"/><lb ed="R061" n="0300b14"/>量<persName>佛</persName>国土中。一一<persName>佛</persName>前咨受法。转法度与一切众生。 <lb ed="X" n="0036c12"/><lb ed="R061" n="0300b15"/>而以法药施一切众生。为大法师。为大导师。破壞四 <lb ed="X" n="0036c13"/><lb ed="R061" n="0300b16"/>魔。法身具足。化化入<persName>佛</persName>界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0036c14"/><lb ed="R061" n="0300b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0036c1401">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。<persName>佛</persName>吼体性地者。谓此 <lb ed="X" n="0036c15"/><lb ed="R061" n="0300b18"/>菩萨说法无畏。如大师吼。等无差别。故名<persName>佛</persName>吼地。 <lb ed="X" n="0036c16"/><lb ed="R061" n="0301a01"/>别经名不动地。谓真如之理既尽其际。全得其体。 <lb ed="X" n="0036c17"/><lb ed="R061" n="0301a02"/>则真常凝静。无能动摇。故云不动地也。入法王位 <lb ed="X" n="0036c18"/><lb ed="R061" n="0301a03"/>三昧等者。谓此菩萨证入无上自觉圣智法王大 <lb ed="X" n="0036c19"/><lb ed="R061" n="0301a04"/>乐三昧。正受宝位。于诸法中。如法自在。若出若没。 <lb ed="X" n="0036c20"/><lb ed="R061" n="0301a05"/>心常在定。故云入法王位三昧也。其智如<persName>佛</persName>等者。 <lb ed="X" n="0036c21"/><lb ed="R061" n="0301a06"/>言其智慧方便无量摄法。廣度有情。与<persName>佛</persName>无二无 <lb ed="X" n="0036c22"/><lb ed="R061" n="0301a07"/>别。何以致然。盖由此菩萨得<persName>佛</persName>吼三昧之故。而致 <lb ed="X" n="0036c23"/><lb ed="R061" n="0301a08"/>然也。十品大明等者。谓此菩萨因得<persName>佛</persName>吼三昧故。 <lb ed="X" n="0036c24"/><lb ed="R061" n="0301a09"/>而十品大明空慧法门。无一欠缺。常现在前。以利 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0037a" n="0037a"/> <lb ed="X" n="0037a01"/><lb ed="R061" n="0301a10"/>众生。而行华智光法音倍勝过前。咸入深心三昧 <lb ed="X" n="0037a02"/><lb ed="R061" n="0301a11"/>正受之中。所以能狮子吼也。其空慧者。言云何为 <lb ed="X" n="0037a03"/><lb ed="R061" n="0301a12"/>十品大明空慧常现在前耶。一谓内空慧门者。谓 <lb ed="X" n="0037a04"/><lb ed="R061" n="0301a13"/>此菩萨常以般若智。照内自身心。四大非有。五蕴 <lb ed="X" n="0037a05"/><lb ed="R061" n="0301a14"/>本空。如幻如梦。故得此内空慧门常现在前也。二 <lb ed="X" n="0037a06"/><lb ed="R061" n="0301a15"/>外空慧门者。谓此菩萨常以智照外一切。靑靑翠 <lb ed="X" n="0037a07"/><lb ed="R061" n="0301a16"/>竹无非般若。<g ref="#CB15106">鬱</g><g ref="#CB15106">鬱</g>黄花尽是真如。无得无失。故得 <lb ed="X" n="0037a08"/><lb ed="R061" n="0301a17"/>证此外空慧门常现在前也。三有为空慧门者。谓 <lb ed="X" n="0037a09"/><lb ed="R061" n="0301a18"/>此菩萨常以智照一切世谛有为诸法。虚假不实。 <lb ed="X" n="0037a10"/><lb ed="R061" n="0301b01"/>都无自性。故得证此有为空慧门常现在前也。四 <lb ed="X" n="0037a11"/><lb ed="R061" n="0301b02"/>无为空慧门者。谓此菩萨常以智照一切真谛无 <lb ed="X" n="0037a12"/><lb ed="R061" n="0301b03"/>为诸法。体性非空。如实相故。故得证此无为空慧 <lb ed="X" n="0037a13"/><lb ed="R061" n="0301b04"/>门常现在前也。五性空慧门者。谓此菩萨常以智 <lb ed="X" n="0037a14"/><lb ed="R061" n="0301b05"/>照有为无为。二性皆空。一切无碍。平等平等。故得 <lb ed="X" n="0037a15"/><lb ed="R061" n="0301b06"/>证此性空慧门常现在前也。六无始空慧门者。谓 <lb ed="X" n="0037a16"/><lb ed="R061" n="0301b07"/>此菩萨常以智照无始无明住地烦恼。本无有根。 <lb ed="X" n="0037a17"/><lb ed="R061" n="0301b08"/>无起无灭。故得证无始空慧门常现在前也。七第 <lb ed="X" n="0037a18"/><lb ed="R061" n="0301b09"/>一義空慧门者。谓此菩萨常以智照真俗二谛。悉 <lb ed="X" n="0037a19"/><lb ed="R061" n="0301b10"/>同真性。无相可得。不居二边。不存中道。故得证第 <lb ed="X" n="0037a20"/><lb ed="R061" n="0301b11"/>一義空慧门常现在前也。八空空慧门者。谓此菩 <lb ed="X" n="0037a21"/><lb ed="R061" n="0301b12"/>萨常以智照能空第一義空之空及所空之空。此 <lb ed="X" n="0037a22"/><lb ed="R061" n="0301b13"/>二空理亦复不存。故得证空空慧门常现在前也。 <lb ed="X" n="0037a23"/><lb ed="R061" n="0301b14"/>九空空复空慧门者。谓此菩萨常以智照空能空 <lb ed="X" n="0037a24"/><lb ed="R061" n="0301b15"/>所之空。空亦复皆空。故得证空空复空慧门常现 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0037b" n="0037b"/> <lb ed="X" n="0037b01"/><lb ed="R061" n="0301b16"/>在前也。十空空复空空慧门者。谓此菩萨恒以智 <lb ed="X" n="0037b02"/><lb ed="R061" n="0301b17"/>照空能所空。空之空既空。则空无所空。言此空无 <lb ed="X" n="0037b03"/><lb ed="R061" n="0301b18"/>所空之空。空亦复空空故。得证空空复空空慧门 <lb ed="X" n="0037b04"/><lb ed="R061" n="0302a01"/>常现在前也。如是等者。言如是十品空慧门。唯此 <lb ed="X" n="0037b05"/><lb ed="R061" n="0302a02"/>八地所证。下地诸菩萨等皆各所不知也。虚空平 <lb ed="X" n="0037b06"/><lb ed="R061" n="0302a03"/>等者。言下地各所不知者何。盖此菩萨得证虚空 <lb ed="X" n="0037b07"/><lb ed="R061" n="0302a04"/>平等地理智中。不<anchor xml:id="nkr_note_add_0037b0701" n="0037b0701"/><anchor xml:id="beg0037b0701" n="0037b0701"/>但<anchor xml:id="end0037b0701"/>十空而<anchor xml:id="nkr_note_add_0037b0702" n="0037b0702"/><anchor xml:id="beg0037b0702" n="0037b0702"/>已<anchor xml:id="end0037b0702"/>。更有不可说不可 <lb ed="X" n="0037b08"/><lb ed="R061" n="0302a05"/>说威神变通道理智慧。而下地诸菩萨犹不能知 <lb ed="X" n="0037b09"/><lb ed="R061" n="0302a06"/>也。以一念等者。言以不可说神通道智故。而能以 <lb ed="X" n="0037b10"/><lb ed="R061" n="0302a07"/>一念相应智慧。知一切最勝法分分差别殊异。观 <lb ed="X" n="0037b11"/><lb ed="R061" n="0302a08"/>機逗教。而入无量诸<persName>佛</persName>国土之中。承事诸<persName>佛</persName>。一一 <lb ed="X" n="0037b12"/><lb ed="R061" n="0302a09"/><persName>佛</persName>前。咨请秉受。听其法要。辗转化度勿令断绝。而 <lb ed="X" n="0037b13"/><lb ed="R061" n="0302a10"/>乃传法度与一切贤圣大心众生。作大医王。而以 <lb ed="X" n="0037b14"/><lb ed="R061" n="0302a11"/>法药惠施一切凡夫众生。疗去心病。为大法师。训 <lb ed="X" n="0037b15"/><lb ed="R061" n="0302a12"/>诲众生。远離烦恼。为大导师。诱引众生。永超苦趣。 <lb ed="X" n="0037b16"/><lb ed="R061" n="0302a13"/>破壞四魔。皈依三宝。法身具足。无欠无馀。扬化分 <lb ed="X" n="0037b17"/><lb ed="R061" n="0302a14"/>身。化化不绝。咸俾众生入<persName>佛</persName>界地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0037b18"/><lb ed="R061" n="0302a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0037b1801">是诸<persName>佛</persName>数。是诸九地十地数中。长养法身。百千陀罗 <lb ed="X" n="0037b19"/><lb ed="R061" n="0302a16"/>尼门。百千三昧门。百千金刚门。百千神通门。百千解 <lb ed="X" n="0037b20"/><lb ed="R061" n="0302a17"/>脱门。如是百千虚空平等门中。而大自在。一念一时 <lb ed="X" n="0037b21"/><lb ed="R061" n="0302a18"/>行。劫说非劫。非劫说劫。非道说道。道说非道。非六道 <lb ed="X" n="0037b22"/><lb ed="R061" n="0302b01"/>众生说六道众生。六道众生说非六道众生。非<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0037b23"/><lb ed="R061" n="0302b02"/><persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>说非<persName>佛</persName>。而入出诸<persName>佛</persName>体性三昧中。反照顺照逆 <lb ed="X" n="0037b24"/><lb ed="R061" n="0302b03"/>照前照後照因照果照空照有照第一中道義谛照 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0037c" n="0037c"/> <lb ed="X" n="0037c01"/><lb ed="R061" n="0302b04"/>是智唯八地所证。下地所不及。不动不到不出不入 <lb ed="X" n="0037c02"/><lb ed="R061" n="0302b05"/>不生不灭。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0037c03"/><lb ed="R061" n="0302b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0037c0301">是诸<persName>佛</persName>数等者。谓此地菩萨既在在示现度生<anchor xml:id="nkr_note_add_0037c0301" n="0037c0301"/><anchor xml:id="beg0037c0301" n="0037c0301"/>已<anchor xml:id="end0037c0301"/>。 <lb ed="X" n="0037c04"/><lb ed="R061" n="0302b07"/>即是诸<persName>佛</persName>之数了矣。即是诸九地十地上圣数中 <lb ed="X" n="0037c05"/><lb ed="R061" n="0302b08"/>人。但只随方应化。滋养慧命。充足法身而<anchor xml:id="nkr_note_add_0037c0501" n="0037c0501"/><anchor xml:id="beg0037c0501" n="0037c0501"/>已<anchor xml:id="end0037c0501"/>。其百 <lb ed="X" n="0037c06"/><lb ed="R061" n="0302b09"/>千总持陀罗尼门。百千正定三昧门。百千不壞金 <lb ed="X" n="0037c07"/><lb ed="R061" n="0302b10"/>刚门。百千变化神通门。百千方便解脱门。如是百 <lb ed="X" n="0037c08"/><lb ed="R061" n="0302b11"/>千种种法门。于虚空平等门中。而得大自在。于一 <lb ed="X" n="0037c09"/><lb ed="R061" n="0302b12"/>念中。于一时中。无少暂憩。皆能行故也。劫说非劫 <lb ed="X" n="0037c10"/><lb ed="R061" n="0302b13"/>非劫说劫者。梵语劫波。此云时分。言劫有长短大 <lb ed="X" n="0037c11"/><lb ed="R061" n="0302b14"/>小。时分不同。诸天拂石劫。地狱芥城劫。人间辘轳 <lb ed="X" n="0037c12"/><lb ed="R061" n="0302b15"/>劫。菩萨修行经三阿僧祇。断尽无明之时。方得成 <lb ed="X" n="0037c13"/><lb ed="R061" n="0302b16"/><persName>佛</persName>。是名为劫。如是等劫。本非实有。名为非劫。故云 <lb ed="X" n="0037c14"/><lb ed="R061" n="0302b17"/>劫说非劫非劫说劫也。非道说道等者。言此菩萨 <lb ed="X" n="0037c15"/><lb ed="R061" n="0302b18"/>能照了世间有为邪见非道等法。本空无体。直下 <lb ed="X" n="0037c16"/><lb ed="R061" n="0303a01"/>悟见菩提道法。故名非道说道。又能照了出世间 <lb ed="X" n="0037c17"/><lb ed="R061" n="0303a02"/>无为圣谛正道等法。虽曰正道。因邪立正。正亦同 <lb ed="X" n="0037c18"/><lb ed="R061" n="0303a03"/>邪。邪正俱非。故云道说非道也。非六道众生说六 <lb ed="X" n="0037c19"/><lb ed="R061" n="0303a04"/>道众生者。圣人即是觉悟凡夫。六道众生说非六 <lb ed="X" n="0037c20"/><lb ed="R061" n="0303a05"/>道众生者。凡夫即是不觉悟圣人也。非<persName>佛</persName>说<persName>佛</persName>者。 <lb ed="X" n="0037c21"/><lb ed="R061" n="0303a06"/>魔不异<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>说非<persName>佛</persName>者。<persName>佛</persName>亦是魔也。政所谓说是 <lb ed="X" n="0037c22"/><lb ed="R061" n="0303a07"/>说非人不识。逆行顺行。天莫测也。而入出等者。言 <lb ed="X" n="0037c23"/><lb ed="R061" n="0303a08"/>此菩萨既堕<persName>佛</persName>数。横说竖说。逆行顺行。而能入定 <lb ed="X" n="0037c24"/><lb ed="R061" n="0303a09"/>出定。于诸<persName>佛</persName>体性三昧正受之中。得大自在。具足 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0038a" n="0038a"/> <lb ed="X" n="0038a01"/><lb ed="R061" n="0303a10"/>十种慧照也。何谓为十。一反照者。谓反照自<anchor xml:id="nkr_note_add_0038a0101" n="0038a0101"/><anchor xml:id="beg0038a0101" n="0038a0101"/>己<anchor xml:id="end0038a0101"/>。分 <lb ed="X" n="0038a02"/><lb ed="R061" n="0303a11"/>段变易。四大五蕴。无一是实。无一非实。无一是虚。 <lb ed="X" n="0038a03"/><lb ed="R061" n="0303a12"/>无一非虚。谁为利生。谁为利生者。二顺照者。谓随 <lb ed="X" n="0038a04"/><lb ed="R061" n="0303a13"/>顺众生之性。易可化度。不生疲劳。慈悲摄受也。三 <lb ed="X" n="0038a05"/><lb ed="R061" n="0303a14"/>逆照者。谓违逆众生之性。难调能调。善巧方便威 <lb ed="X" n="0038a06"/><lb ed="R061" n="0303a15"/>神折伏也。四前照者。尽过去世。从凡夫发心。以至 <lb ed="X" n="0038a07"/><lb ed="R061" n="0303a16"/>入此地而照也。五後照者。从此地以至成<persName>佛</persName>利生。 <lb ed="X" n="0038a08"/><lb ed="R061" n="0303a17"/>尽未来世而照也。六因照者。照自他无始不觉之 <lb ed="X" n="0038a09"/><lb ed="R061" n="0303a18"/>苦因。幷始觉淸净之乐因也。七果照者。照自他生 <lb ed="X" n="0038a10"/><lb ed="R061" n="0303b01"/>死业繫之苦果。幷本觉究竟之乐果也。八空照者。 <lb ed="X" n="0038a11"/><lb ed="R061" n="0303b02"/>谓空照照真。離一切相也。九有照者。有照照俗。即 <lb ed="X" n="0038a12"/><lb ed="R061" n="0303b03"/>一切法也。十第一中道義谛照者。谓照真非真。照 <lb ed="X" n="0038a13"/><lb ed="R061" n="0303b04"/>俗非俗。二边不住。中道不存。離即俱非。故云第一 <lb ed="X" n="0038a14"/><lb ed="R061" n="0303b05"/>中道義谛照也。是智等者。言如是十种智照。唯是 <lb ed="X" n="0038a15"/><lb ed="R061" n="0303b06"/>八地所证。下地菩萨各所不及也。何以故。谓此菩 <lb ed="X" n="0038a16"/><lb ed="R061" n="0303b07"/>萨所证真如。不动不到。以離动到相故。不出不入。 <lb ed="X" n="0038a17"/><lb ed="R061" n="0303b08"/>以離出入相故。不生不灭。以離生灭相故。于此智 <lb ed="X" n="0038a18"/><lb ed="R061" n="0303b09"/>定。照与照者同时寂灭故也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0038a19"/><lb ed="R061" n="0303b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0038a1901">是地法门品。无量无量。不可说不可说。今以略开地 <lb ed="X" n="0038a20"/><lb ed="R061" n="0303b11"/>中百千分一毛头许事。罗汉品中<anchor xml:id="nkr_note_add_0038a2001" n="0038a2001"/><anchor xml:id="beg0038a2001" n="0038a2001"/>已<anchor xml:id="end0038a2001"/>明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0038a21"/><lb ed="R061" n="0303b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0038a2101">是地法门者。谓此菩萨所证一切法门。无量无量 <lb ed="X" n="0038a22"/><lb ed="R061" n="0303b13"/>不可说不可说之品。无有限量。非言说之所及者。 <lb ed="X" n="0038a23"/><lb ed="R061" n="0303b14"/>今以略开地中功德百千万亿等分之中。如大海 <lb ed="X" n="0038a24"/><lb ed="R061" n="0303b15"/>中一滴毛头许事而<anchor xml:id="nkr_note_add_0038a2401" n="0038a2401"/><anchor xml:id="beg0038a2401" n="0038a2401"/>已<anchor xml:id="end0038a2401"/>。如大部内罗汉品中<anchor xml:id="nkr_note_add_0038a2402" n="0038a2402"/><anchor xml:id="beg0038a2402" n="0038a2402"/>已<anchor xml:id="end0038a2402"/>明 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0038b" n="0038b"/> <lb ed="X" n="0038b01"/><lb ed="R061" n="0303b16"/>斯義。</p> <lb ed="X" n="0038b02"/><lb ed="R061" n="0303b17"/><p xml:id="pX39p0038b0201">〇第九体性花严地</p> <lb ed="X" n="0038b03"/><lb ed="R061" n="0303b18"/><p xml:id="pX39p0038b0301">此地菩萨断一种不欲行障。此即所知障中俱生 <lb ed="X" n="0038b04"/><lb ed="R061" n="0304a01"/>法执。一分利乐有情事中。不欲勤行所起。故名之 <lb ed="X" n="0038b05"/><lb ed="R061" n="0304a02"/>也。幷断二种愚执。一者陀罗尼愚。二者辩才自在 <lb ed="X" n="0038b06"/><lb ed="R061" n="0304a03"/>愚。此之三法能障九地。断此愚障。方登善慧地。谓 <lb ed="X" n="0038b07"/><lb ed="R061" n="0304a04"/>此菩萨今得十种无碍智用现前。于诸智中最为 <lb ed="X" n="0038b08"/><lb ed="R061" n="0304a05"/>殊勝。由此智用无碍。便能永断。愚障既断。能转淸 <lb ed="X" n="0038b09"/><lb ed="R061" n="0304a06"/>净大法之轮。是以善用其慧。故名善慧地。所证真 <lb ed="X" n="0038b10"/><lb ed="R061" n="0304a07"/>如名智自在真如。谓此真如智用自在。以四无碍 <lb ed="X" n="0038b11"/><lb ed="R061" n="0304a08"/>智所依止故。菩萨寄位三禅天王。作中千世界主。 <lb ed="X" n="0038b12"/><lb ed="R061" n="0304a09"/>以一乘法。化导众生。于十波罗蜜中。方便波罗蜜 <lb ed="X" n="0038b13"/><lb ed="R061" n="0304a10"/>最勝。馀非不修。但随力随分。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0038b14"/><lb ed="R061" n="0304a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0038b1401">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵<persName>佛</persName>花严体性地。以<persName>佛</persName>威仪。<persName>如来</persName>三 <lb ed="X" n="0038b15"/><lb ed="R061" n="0304a12"/>昧自在王。王定出入无时。于十方三千世界。百亿日 <lb ed="X" n="0038b16"/><lb ed="R061" n="0304a13"/>月。百亿四天下。一时成<persName>佛</persName>转法轮。乃至灭度。一切<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0038b17"/><lb ed="R061" n="0304a14"/>事。以一心中。一时示现。一切众生。一切色身。八十种 <lb ed="X" n="0038b18"/><lb ed="R061" n="0304a15"/>好。三十二相。自在乐。虚空同。无量大悲。光明相好莊 <lb ed="X" n="0038b19"/><lb ed="R061" n="0304a16"/>严。非天非人非六道。一切法外。而常行六道。现无量 <lb ed="X" n="0038b20"/><lb ed="R061" n="0304a17"/>身。无量口。无量意。说无量法门。而能转魔界入<persName>佛</persName>界。 <lb ed="X" n="0038b21"/><lb ed="R061" n="0304a18"/><persName>佛</persName>界入魔界。复转一切见入<persName>佛</persName>见。<persName>佛</persName>见入一切见。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0038b22"/><lb ed="R061" n="0304b01"/>性入众生性。众生性入<persName>佛</persName>性。其地光。光光照。慧慧照。 <lb ed="X" n="0038b23"/><lb ed="R061" n="0304b02"/>明<g ref="#CB08504">焰</g>明<g ref="#CB08504">焰</g>。无畏无量。十力。十八不共法。解脱涅槃。无 <lb ed="X" n="0038b24"/><lb ed="R061" n="0304b03"/>为一道淸净。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0038c" n="0038c"/> <lb ed="X" n="0038c01"/><lb ed="R061" n="0304b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0038c0101">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。<persName>佛</persName>花严体性地者。谓 <lb ed="X" n="0038c02"/><lb ed="R061" n="0304b05"/>此菩萨所证境界莊严。与<persName>佛</persName>等无差别。华即行华。 <lb ed="X" n="0038c03"/><lb ed="R061" n="0304b06"/>严即<persName>佛</persName>果。即修万行因华。莊严<persName>佛</persName>果故。别经名善 <lb ed="X" n="0038c04"/><lb ed="R061" n="0304b07"/>慧地。谓既得真如之体。即发妙用。凡所照了。悉是 <lb ed="X" n="0038c05"/><lb ed="R061" n="0304b08"/>真如。故名善慧地也。以<persName>佛</persName>威仪等者。以用也。谓此 <lb ed="X" n="0038c06"/><lb ed="R061" n="0304b09"/>菩萨能用<persName>佛</persName>之威仪于动静间也。言有威可畏。降 <lb ed="X" n="0038c07"/><lb ed="R061" n="0304b10"/>伏众魔。制诸外道。应折伏者而折伏之。有仪可观。 <lb ed="X" n="0038c08"/><lb ed="R061" n="0304b11"/>开化人天。导引群品。应摄受者而摄受之也。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0038c09"/><lb ed="R061" n="0304b12"/>等者。如即本觉。来即始觉。本始不二。故名<persName>如来</persName>。又 <lb ed="X" n="0038c10"/><lb ed="R061" n="0304b13"/>来无所从。去无所至。无来无去。故名<persName>如来</persName>。三昧自 <lb ed="X" n="0038c11"/><lb ed="R061" n="0304b14"/>在王。即百八三昧中三昧王。安立三昧。于诸三昧 <lb ed="X" n="0038c12"/><lb ed="R061" n="0304b15"/>能自在安住故。谓此菩萨若动静若去来若坐卧。 <lb ed="X" n="0038c13"/><lb ed="R061" n="0304b16"/>皆以<persName>佛</persName>威仪。入而静。则以三昧王自在安住诸三 <lb ed="X" n="0038c14"/><lb ed="R061" n="0304b17"/>昧中。出而动。则以三昧王定随心出入自在无碍。 <lb ed="X" n="0038c15"/><lb ed="R061" n="0304b18"/>或暂或久。无有定时也。于十方等者。言此菩萨得 <lb ed="X" n="0038c16"/><lb ed="R061" n="0305a01"/>此自在王定。与<persName>佛</persName>无殊。任凭十方法界中。以法报 <lb ed="X" n="0038c17"/><lb ed="R061" n="0305a02"/>化身。随心自在。于一切大千世界百亿日月百亿 <lb ed="X" n="0038c18"/><lb ed="R061" n="0305a03"/>四天下之中。不资馀力。一时示现。下生出家。降魔 <lb ed="X" n="0038c19"/><lb ed="R061" n="0305a04"/>成道。转大法轮。乃至入于涅槃。一切<persName>佛</persName>事皆以一 <lb ed="X" n="0038c20"/><lb ed="R061" n="0305a05"/>念心中。一时示现一切众生之前。现一切色身金 <lb ed="X" n="0038c21"/><lb ed="R061" n="0305a06"/>相。皆具八十种好三十二相。其所示现。自在受用。 <lb ed="X" n="0038c22"/><lb ed="R061" n="0305a07"/>大乐无比。廣大同法界。究竟如虚空。无以异也。而 <lb ed="X" n="0038c23"/><lb ed="R061" n="0305a08"/>此种种无量大悲。种种光明。种种相好。种种莊严 <lb ed="X" n="0038c24"/><lb ed="R061" n="0305a09"/>示天同天而非天。示人同人而非人。示六道同六 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0039a" n="0039a"/> <lb ed="X" n="0039a01"/><lb ed="R061" n="0305a10"/>道而非六道。迥出一切法外。而不捨一切法。常行 <lb ed="X" n="0039a02"/><lb ed="R061" n="0305a11"/>六道之中。现无量神通身轮无量辩才口轮无量 <lb ed="X" n="0039a03"/><lb ed="R061" n="0305a12"/>智慧意轮。说无量善巧权实法门也。而能转魔界 <lb ed="X" n="0039a04"/><lb ed="R061" n="0305a13"/>入<persName>佛</persName>界者。魔王谓<persName>世尊</persName>曰。瞿昙。我待一切众生成 <lb ed="X" n="0039a05"/><lb ed="R061" n="0305a14"/><persName>佛</persName>尽。众生界尽。无有众生名字。我乃发菩提心是 <lb ed="X" n="0039a06"/><lb ed="R061" n="0305a15"/>也。<persName>佛</persName>界入魔界者。调达谓阿难曰。<persName>佛</persName>既无入地狱 <lb ed="X" n="0039a07"/><lb ed="R061" n="0305a16"/>分。我岂有出地狱分是也。复能转一切见入<persName>佛</persName>见 <lb ed="X" n="0039a08"/><lb ed="R061" n="0305a17"/>者。见见之时。见非是见也。<persName>佛</persName>见入一切见者。见犹 <lb ed="X" n="0039a09"/><lb ed="R061" n="0305a18"/>離见。见不能及也。<persName>佛</persName>性入众生性者。恒顺众生。随 <lb ed="X" n="0039a10"/><lb ed="R061" n="0305b01"/>流得妙也。众生性入<persName>佛</persName>性者。转凡成圣。点铁成金 <lb ed="X" n="0039a11"/><lb ed="R061" n="0305b02"/>也。总言此菩萨以<persName>佛</persName>威仪自在王定。显大神用。廣 <lb ed="X" n="0039a12"/><lb ed="R061" n="0305b03"/>作<persName>佛</persName>事有如此者。自于十方等至此。俱发明自在 <lb ed="X" n="0039a13"/><lb ed="R061" n="0305b04"/>王義。其地光者。即花严地本有具足光明也。光光 <lb ed="X" n="0039a14"/><lb ed="R061" n="0305b05"/>照者。即能鉴照之智光。幷所鉴照之智光。光光相 <lb ed="X" n="0039a15"/><lb ed="R061" n="0305b06"/>照也。慧慧照者。亦即能明照之空慧。幷所明照之 <lb ed="X" n="0039a16"/><lb ed="R061" n="0305b07"/>空慧。慧慧相照也。明<g ref="#CB08504">焰</g>明<g ref="#CB08504">焰</g>者。上明<g ref="#CB08504">焰</g>即智光之 <lb ed="X" n="0039a17"/><lb ed="R061" n="0305b08"/>明<g ref="#CB08504">焰</g>。下明<g ref="#CB08504">焰</g>乃空慧之明<g ref="#CB08504">焰</g>也。言此智光明<g ref="#CB08504">焰</g>与 <lb ed="X" n="0039a18"/><lb ed="R061" n="0305b09"/>空慧明<g ref="#CB08504">焰</g>。<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>相续。为无尽灯也。无畏者。即<persName>佛</persName>四 <lb ed="X" n="0039a19"/><lb ed="R061" n="0305b10"/>无畏。一一切智无所畏。二漏尽无所畏。三说障道 <lb ed="X" n="0039a20"/><lb ed="R061" n="0305b11"/>无所畏。四尽苦道无所畏也。又十无畏备法数中。 <lb ed="X" n="0039a21"/><lb ed="R061" n="0305b12"/>无量者即四无量心也。十力十八不共俱解见前。 <lb ed="X" n="0039a22"/><lb ed="R061" n="0305b13"/>解脱即前地俱生我执现行永伏之解脱也。涅槃 <lb ed="X" n="0039a23"/><lb ed="R061" n="0305b14"/>即无馀涅槃也。言此地光明不特<g ref="#CB08504">焰</g><g ref="#CB08504">焰</g>无尽。而<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0039a24"/><lb ed="R061" n="0305b15"/>无畏乃至<persName>佛</persName>涅槃。咸皆无为一道淸净也。经云智 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0039b" n="0039b"/> <lb ed="X" n="0039b01"/><lb ed="R061" n="0305b16"/>光照无量。方便无穷极。此之谓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0039b02"/><lb ed="R061" n="0305b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0039b0201">而以一切众生。作父母兄弟。为其说法。尽一切劫得 <lb ed="X" n="0039b03"/><lb ed="R061" n="0305b18"/>道果。又现一切国土<anchor xml:id="nkr_note_orig_0039001" n="0039001"/>身。为一切众生。相视如父如母。 <lb ed="X" n="0039b04"/><lb ed="R061" n="0306a01"/>天魔外道。相视如父如母。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0039b05"/><lb ed="R061" n="0306a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0039b0501">而以一切等者。言此菩萨证此地光。得<persName>佛</persName>无畏。及 <lb ed="X" n="0039b06"/><lb ed="R061" n="0306a03"/><persName>佛</persName>涅槃悉淸净<anchor xml:id="nkr_note_add_0039b0601" n="0039b0601"/><anchor xml:id="beg0039b0601" n="0039b0601"/>已<anchor xml:id="end0039b0601"/>。而复兴慈。示卑劣行。以十方四 <lb ed="X" n="0039b07"/><lb ed="R061" n="0306a04"/>生六道一切众生。作父母想而孝顺之。作兄弟想 <lb ed="X" n="0039b08"/><lb ed="R061" n="0306a05"/>而敬爱之。种种方便。为其说法。不生疲厌。尽一切 <lb ed="X" n="0039b09"/><lb ed="R061" n="0306a06"/>劫之久。必使俱得<persName>佛</persName>道。证<persName>佛</persName><persName>佛</persName>果而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0039b0901" n="0039b0901"/><anchor xml:id="beg0039b0901" n="0039b0901"/>已<anchor xml:id="end0039b0901"/>。又现尊 <lb ed="X" n="0039b10"/><lb ed="R061" n="0306a07"/>勝行。于一切国土中。示一切身。为一切众生。令其 <lb ed="X" n="0039b11"/><lb ed="R061" n="0306a08"/>相视若父若母。天魔外道。亦相视如父如母。俱作 <lb ed="X" n="0039b12"/><lb ed="R061" n="0306a09"/>一子想而优爱之。亦令其得道得果而後<anchor xml:id="nkr_note_add_0039b1201" n="0039b1201"/><anchor xml:id="beg0039b1201" n="0039b1201"/>已<anchor xml:id="end0039b1201"/>矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0039b13"/><lb ed="R061" n="0306a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0039b1301">住是地中。从生死际起。至金刚际。以一念心中。现如 <lb ed="X" n="0039b14"/><lb ed="R061" n="0306a11"/>是事。而能转入无量众生界。如是无量。略说如海一 <lb ed="X" n="0039b15"/><lb ed="R061" n="0306a12"/>滴。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0039b16"/><lb ed="R061" n="0306a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0039b1601">住是地中等者。言菩萨住是花严地中。从凡夫不 <lb ed="X" n="0039b17"/><lb ed="R061" n="0306a14"/>觉初发心始觉生死轮际起。直至究竟觉金刚轮 <lb ed="X" n="0039b18"/><lb ed="R061" n="0306a15"/>际止。于其中间。所修所行。所断所证。一切差别法 <lb ed="X" n="0039b19"/><lb ed="R061" n="0306a16"/>门。以一念心中即能显现如是等事。而复能转入 <lb ed="X" n="0039b20"/><lb ed="R061" n="0306a17"/>无量无边众生界中。令其解脱生死究竟道果也。 <lb ed="X" n="0039b21"/><lb ed="R061" n="0306a18"/>如是无量<persName>佛</persName>法门究竟。说不能尽。此<anchor xml:id="nkr_note_add_0039b2101" n="0039b2101"/><anchor xml:id="beg0039b2101" n="0039b2101"/>但<anchor xml:id="end0039b2101"/>略说如海 <lb ed="X" n="0039b22"/><lb ed="R061" n="0306b01"/>一滴毛头许事耳。</p> <lb ed="X" n="0039b23"/><lb ed="R061" n="0306b02"/><p xml:id="pX39p0039b2301">〇第十体性入<persName>佛</persName>界地</p> <lb ed="X" n="0039b24"/><lb ed="R061" n="0306b03"/><p xml:id="pX39p0039b2401">此地菩萨断一种未得自在障。此即所知障中俱 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0039c" n="0039c"/> <lb ed="X" n="0039c01"/><lb ed="R061" n="0306b04"/>生法执一分法味自在所起。能障大法智雲及所 <lb ed="X" n="0039c02"/><lb ed="R061" n="0306b05"/>起事业不现在前。故名之也。幷断二种愚执。一者 <lb ed="X" n="0039c03"/><lb ed="R061" n="0306b06"/>现大神通愚。二者微细秘密愚。此之三法能障十 <lb ed="X" n="0039c04"/><lb ed="R061" n="0306b07"/>地。断此愚障。方登法雲地。菩萨法身圆满。性智淸 <lb ed="X" n="0039c05"/><lb ed="R061" n="0306b08"/>净。空有两忘。极证中道之理。便能断尽。愚障既断。 <lb ed="X" n="0039c06"/><lb ed="R061" n="0306b09"/>故智慧雲弥满法界。雨大法雨。充足一切枯槁众 <lb ed="X" n="0039c07"/><lb ed="R061" n="0306b10"/>生。故名法雲地。所证真如名业自在真如。一切业 <lb ed="X" n="0039c08"/><lb ed="R061" n="0306b11"/>惑悉得解脱。与真如理而相应。故菩萨寄位四禅 <lb ed="X" n="0039c09"/><lb ed="R061" n="0306b12"/>天王。作大千世界主。演一乘法。而化众生。于十波 <lb ed="X" n="0039c10"/><lb ed="R061" n="0306b13"/>罗蜜中。智波罗蜜最勝。馀诸波罗蜜一切功德。至 <lb ed="X" n="0039c11"/><lb ed="R061" n="0306b14"/>此俱得圆满具足。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0039c12"/><lb ed="R061" n="0306b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0039c1201">若<persName>佛</persName>子。菩提萨埵。入<persName>佛</persName>界体性地。其大慧空空复空。 <lb ed="X" n="0039c13"/><lb ed="R061" n="0306b16"/>空复空。如虚空性。平等智有<persName>如来</persName>性。十功德品具足 <lb ed="X" n="0039c14"/><lb ed="R061" n="0306b17"/>空同一相。体性无为。神虚体一。法同法性。故名<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0039c15"/><lb ed="R061" n="0306b18"/>应顺四谛二谛。尽生死轮际。法养法身无二。是名应 <lb ed="X" n="0039c16"/><lb ed="R061" n="0307a01"/>供。遍覆一切世界中。一切事。正智。圣解脱智。知一切 <lb ed="X" n="0039c17"/><lb ed="R061" n="0307a02"/>法有无。一切众生根故。是<persName>正遍知</persName>。明明修行。<persName>佛</persName>果时 <lb ed="X" n="0039c18"/><lb ed="R061" n="0307a03"/>足故。是<persName>明行足</persName>。<persName>善逝</persName>三世<persName>佛</persName>法。法同先<persName>佛</persName>法。<persName>佛</persName>去时 <lb ed="X" n="0039c19"/><lb ed="R061" n="0307a04"/>善善。来时善善。是名善善。是人行是上德。入世间中。 <lb ed="X" n="0039c20"/><lb ed="R061" n="0307a05"/>教化众生。使众生解脱一切结缚。故名<persName>世间解</persName>脱。是 <lb ed="X" n="0039c21"/><lb ed="R061" n="0307a06"/>人一切法上。入<persName>佛</persName>威神。形仪如<persName>佛</persName>。大士行处。为世间 <lb ed="X" n="0039c22"/><lb ed="R061" n="0307a07"/>解脱。调顺一切众生。名为丈夫。于天人中。教化一切 <lb ed="X" n="0039c23"/><lb ed="R061" n="0307a08"/>众生。咨受法言故。是<persName>天人师</persName>。妙本无二。<persName>佛</persName>性玄觉。常 <lb ed="X" n="0039c24"/><lb ed="R061" n="0307a09"/>常大满。一切众生礼拜故尊敬故是<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。一切世 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0040a" n="0040a"/> <lb ed="X" n="0040a01"/><lb ed="R061" n="0307a10"/>人咨受奉教故是<persName>佛</persName>地。是地中一切圣人之所入处。 <lb ed="X" n="0040a02"/><lb ed="R061" n="0307a11"/>故名<persName>佛</persName>界地。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0040a03"/><lb ed="R061" n="0307a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0040a0301">若<persName>佛</persName>子三句标显名德位也。入<persName>佛</persName>界体性地者。谓 <lb ed="X" n="0040a04"/><lb ed="R061" n="0307a13"/>此菩萨所证一切理智行愿诸功德藏。即与十方 <lb ed="X" n="0040a05"/><lb ed="R061" n="0307a14"/>诸<persName>佛</persName>所证境界。等无差别。故名入<persName>佛</persName>界地。别经名 <lb ed="X" n="0040a06"/><lb ed="R061" n="0307a15"/>法雲地。谓菩萨至此十地修行功满。唯务化利众 <lb ed="X" n="0040a07"/><lb ed="R061" n="0307a16"/>生。大慈如雲。普能阴覆。故名法雲地也。其大慧空 <lb ed="X" n="0040a08"/><lb ed="R061" n="0307a17"/>空复空者。言此<persName>佛</persName>界即上空空复空空之大慧空 <lb ed="X" n="0040a09"/><lb ed="R061" n="0307a18"/>也。此大慧空。至此极之又极。空亦复空。无空可空 <lb ed="X" n="0040a10"/><lb ed="R061" n="0307b01"/>也。空复空如虚空性者。言此大慧空之空复空。不 <lb ed="X" n="0040a11"/><lb ed="R061" n="0307b02"/>同顽虚空无所有断灭之空。乃如虚空性。圆融周 <lb ed="X" n="0040a12"/><lb ed="R061" n="0307b03"/>遍。巨细不遗。无欠无剩之空性也。此即大圆镜智。 <lb ed="X" n="0040a13"/><lb ed="R061" n="0307b04"/>理聚圆极。法身境界。平等智有<persName>如来</persName>性者。言此<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0040a14"/><lb ed="R061" n="0307b05"/>界原来平等本具兹智。故此平等智中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0040a1401" n="0040a1401"/><anchor xml:id="beg0040a1401" n="0040a1401"/>已<anchor xml:id="end0040a1401"/>具备有 <lb ed="X" n="0040a15"/><lb ed="R061" n="0307b06"/><persName>如来</persName>体性了也。此即平等性智智聚圆明报身境 <lb ed="X" n="0040a16"/><lb ed="R061" n="0307b07"/>界。十功德品具足者。言菩萨证入此地。即得十功 <lb ed="X" n="0040a17"/><lb ed="R061" n="0307b08"/>德号圆满具足也。此即成所作智功德聚圆成化 <lb ed="X" n="0040a18"/><lb ed="R061" n="0307b09"/>身境界。言三身圆显。十号齐彰。方得名入<persName>佛</persName>境界 <lb ed="X" n="0040a19"/><lb ed="R061" n="0307b10"/>也。云何十功德品耶。一空同一相者。言此大慧空 <lb ed="X" n="0040a20"/><lb ed="R061" n="0307b11"/>中。虽有十号异名。其实本无形状。号号皆空。同一 <lb ed="X" n="0040a21"/><lb ed="R061" n="0307b12"/>空相也。体性无为者。言既号号同空。本无异相。则 <lb ed="X" n="0040a22"/><lb ed="R061" n="0307b13"/>此体性无起无止。无所作为也。神虚体一等者。言 <lb ed="X" n="0040a23"/><lb ed="R061" n="0307b14"/>既法身体性。本自无为。而报化神機。虚灵周遍。三 <lb ed="X" n="0040a24"/><lb ed="R061" n="0307b15"/>身一体。运用无分。不妨在在示现。法即法性。法性 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0040b" n="0040b"/> <lb ed="X" n="0040b01"/><lb ed="R061" n="0307b16"/>即法也。以如是之故。绵通三世而无向偝。周遍十 <lb ed="X" n="0040b02"/><lb ed="R061" n="0307b17"/>方而无来往。故名<persName>如来</persName>也。二应顺四谛等者。四谛 <lb ed="X" n="0040b03"/><lb ed="R061" n="0307b18"/>即无作四谛无生四谛无量四谛。二谛即真俗二 <lb ed="X" n="0040b04"/><lb ed="R061" n="0308a01"/>谛也。尽生死即尽无始生死轮际。即究竟金刚轮 <lb ed="X" n="0040b05"/><lb ed="R061" n="0308a02"/>际。法即上诸谛法也。言入此地菩萨<persName>应供</persName>。非同人 <lb ed="X" n="0040b06"/><lb ed="R061" n="0308a03"/>天二乘应分段食供。此乃应廣化众生。运用四谛 <lb ed="X" n="0040b07"/><lb ed="R061" n="0308a04"/>法二谛法。从初自无始生死。终至金刚轮际。以如 <lb ed="X" n="0040b08"/><lb ed="R061" n="0308a05"/>是法。随顺滋养法身。不一不异。利益人天之供。故 <lb ed="X" n="0040b09"/><lb ed="R061" n="0308a06"/>名<persName>应供</persName>也。三遍覆等者。言此地菩萨能周遍普覆 <lb ed="X" n="0040b10"/><lb ed="R061" n="0308a07"/>一切世界之中。一切世出世间等事尽能遍知者 <lb ed="X" n="0040b11"/><lb ed="R061" n="0308a08"/>何。盖具此正智也。正智者何。圣解脱智也。即以正 <lb ed="X" n="0040b12"/><lb ed="R061" n="0308a09"/>智。遍知一切法有有解脱。一切法无无亦解脱。幷 <lb ed="X" n="0040b13"/><lb ed="R061" n="0308a10"/>以正智。遍知一切凡圣众生钝利诸根法法皆空。 <lb ed="X" n="0040b14"/><lb ed="R061" n="0308a11"/>无不解脱。故名<persName>正遍知</persName>也。四明明等者。明明即慧 <lb ed="X" n="0040b15"/><lb ed="R061" n="0308a12"/>足。修行即福足也。言此菩萨自发大心来。明明修 <lb ed="X" n="0040b16"/><lb ed="R061" n="0308a13"/>慧。修行殖福。入此地<anchor xml:id="nkr_note_add_0040b1601" n="0040b1601"/><anchor xml:id="beg0040b1601" n="0040b1601"/>已<anchor xml:id="end0040b1601"/>。始得<persName>佛</persName>果。福慧二严。一时 <lb ed="X" n="0040b17"/><lb ed="R061" n="0308a14"/>充满具足故。是名<persName>明行足</persName>也。五<persName>善逝</persName>者。谓此菩萨 <lb ed="X" n="0040b18"/><lb ed="R061" n="0308a15"/>善能往返三界。示现受生。出家修行。成道说法。化 <lb ed="X" n="0040b19"/><lb ed="R061" n="0308a16"/>度众生。入于涅槃。此乃三世诸<persName>佛</persName>道法。<persName>佛</persName><persName>佛</persName>道同 <lb ed="X" n="0040b20"/><lb ed="R061" n="0308a17"/>古<persName>佛</persName>仪式法。同先<persName>佛</persName>法也。<persName>佛</persName>去时善善。缘毕而去。 <lb ed="X" n="0040b21"/><lb ed="R061" n="0308a18"/>示入涅槃。去无所至。来时善。善应缘而来。示生成 <lb ed="X" n="0040b22"/><lb ed="R061" n="0308b01"/>道。来无所从。去来吉祥。是名善善也。六是人行是 <lb ed="X" n="0040b23"/><lb ed="R061" n="0308b02"/>等者。谓是地人能行是<persName>佛</persName>上上功德。以是现身。入 <lb ed="X" n="0040b24"/><lb ed="R061" n="0308b03"/>世间中。廣设教化。利益众生。俾诸众生。咸得解脱 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0040c" n="0040c"/> <lb ed="X" n="0040c01"/><lb ed="R061" n="0308b04"/>世间一切结使缠缚。令入<persName>佛</persName>道故。是名<persName>世间解</persName>脱 <lb ed="X" n="0040c02"/><lb ed="R061" n="0308b05"/>也。七是人一切等者。谓是圣人能于一切法上。显 <lb ed="X" n="0040c03"/><lb ed="R061" n="0308b06"/>法性理。入<persName>佛</persName>威神。现法性身。形仪如<persName>佛</persName>。是以大士 <lb ed="X" n="0040c04"/><lb ed="R061" n="0308b07"/>所行之处。睹容意消。在在处处。咸得为<persName>世间解</persName>脱。 <lb ed="X" n="0040c05"/><lb ed="R061" n="0308b08"/>无有过于上者。故名<persName>无上士</persName>也。八调顺等者。调有 <lb ed="X" n="0040c06"/><lb ed="R061" n="0308b09"/>调理调和调顺三義。调理身不杀盗婬而体自淸 <lb ed="X" n="0040c07"/><lb ed="R061" n="0308b10"/>净。调和口无诤论常持五语。调顺意无贪嗔痴而 <lb ed="X" n="0040c08"/><lb ed="R061" n="0308b11"/>生定慧等也。谓此菩萨能如是调顺一切法界众 <lb ed="X" n="0040c09"/><lb ed="R061" n="0308b12"/>生之身口意。远離十恶。令得道果。故名为调御丈 <lb ed="X" n="0040c10"/><lb ed="R061" n="0308b13"/>夫也。御如御马。亦顺性而调之之義。九于天人等 <lb ed="X" n="0040c11"/><lb ed="R061" n="0308b14"/>者。谓此菩萨能于天上人间中。在在示现。教化导 <lb ed="X" n="0040c12"/><lb ed="R061" n="0308b15"/>利一切众生。令其咨问听受<persName>佛</persName>法。言词深入心通 <lb ed="X" n="0040c13"/><lb ed="R061" n="0308b16"/>获大利益故。是名<persName>天人师</persName>也。十妙本无二等者。妙 <lb ed="X" n="0040c14"/><lb ed="R061" n="0308b17"/>即妙用。本即本体。言此菩萨<persName>佛</persName>性本体玄觉妙用。 <lb ed="X" n="0040c15"/><lb ed="R061" n="0308b18"/>至此果证觉圆。于体于用。无一无二。无为无相。大 <lb ed="X" n="0040c16"/><lb ed="R061" n="0309a01"/>满常住。常常充满。无欠无馀。乃名曰<persName>佛</persName>。为一切世 <lb ed="X" n="0040c17"/><lb ed="R061" n="0309a02"/>出世间贤圣众生顶礼瞻拜故。尊重恭敬故。是乃 <lb ed="X" n="0040c18"/><lb ed="R061" n="0309a03"/>名曰<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>也。上明十功德品。下正明入<persName>佛</persName>界地。 <lb ed="X" n="0040c19"/><lb ed="R061" n="0309a04"/>一切世人等者。言此菩萨十功德具足充满。为一 <lb ed="X" n="0040c20"/><lb ed="R061" n="0309a05"/>切世出世贤圣人等之所咨秉法。言听受于心。奉 <lb ed="X" n="0040c21"/><lb ed="R061" n="0309a06"/>其教命。而为依止故。是名<persName>佛</persName>地也。是地中等者。言 <lb ed="X" n="0040c22"/><lb ed="R061" n="0309a07"/>是<persName>佛</persName>地中境界匪下地境界。乃是一切地地圣人 <lb ed="X" n="0040c23"/><lb ed="R061" n="0309a08"/>之所证入处诸<persName>佛</persName>境界。故名曰入<persName>佛</persName>界地也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0040c24"/><lb ed="R061" n="0309a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0040c2401">尔时坐宝莲花上。一切与授记欢喜。法身手摩其<anchor xml:id="nkr_note_orig_0040001" n="0040001"/>头。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0041a" n="0041a"/> <lb ed="X" n="0041a01"/><lb ed="R061" n="0309a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0041a0101">尔时坐等者。尔时即入<persName>佛</persName>界际。当成果之时。言此 <lb ed="X" n="0041a02"/><lb ed="R061" n="0309a11"/>菩萨当尔之时。既得究竟圆满。即当坐此宝莲花 <lb ed="X" n="0041a03"/><lb ed="R061" n="0309a12"/>之上。证入妙觉果海也。十方一切诸<persName>佛</persName>。即与此法 <lb ed="X" n="0041a04"/><lb ed="R061" n="0309a13"/>雲地菩萨授记成<persName>佛</persName>。劫国莊严。得<persName>佛</persName>大乐自在欢 <lb ed="X" n="0041a05"/><lb ed="R061" n="0309a14"/>喜等事。同以淸净法身光明<anchor xml:id="nkr_note_add_0041a0501" n="0041a0501"/><anchor xml:id="beg0041a0501" n="0041a0501"/>网<anchor xml:id="end0041a0501"/>相光手而摩其头。 <lb ed="X" n="0041a06"/><lb ed="R061" n="0309a15"/>劝转法轮也。此三结赞法门也。又有二。初本土主 <lb ed="X" n="0041a07"/><lb ed="R061" n="0309a16"/>伴赞。二他方主伴赞。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0041a08"/><lb ed="R061" n="0309a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0041a0801">同见同学菩萨。异口同音。赞歎无二。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0041a09"/><lb ed="R061" n="0309a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0041a0901">同见同一见解。即同见真如法身实相理者。同学 <lb ed="X" n="0041a10"/><lb ed="R061" n="0309b01"/>同一师学。即同学菩萨道。同授灌顶职者。言是时 <lb ed="X" n="0041a11"/><lb ed="R061" n="0309b02"/>同见同学诸菩萨皆悉欢喜。异口同音称扬赞歎。 <lb ed="X" n="0041a12"/><lb ed="R061" n="0309b03"/>其伴咸同无二无别也。此本土伴赞也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0041a13"/><lb ed="R061" n="0309b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0041a1301">又有百千亿世界中。一切<persName>佛</persName>。一切菩萨。一时雲集。请 <lb ed="X" n="0041a14"/><lb ed="R061" n="0309b05"/>转不可说法轮。虚空藏化导法门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0041a15"/><lb ed="R061" n="0309b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0041a1501">又有百千等者。言不特诸<persName>佛</persName>摩顶菩萨赞歎<anchor xml:id="nkr_note_add_0041a1501" n="0041a1501"/><anchor xml:id="beg0041a1501" n="0041a1501"/>已<anchor xml:id="end0041a1501"/>也。 <lb ed="X" n="0041a16"/><lb ed="R061" n="0309b07"/>更又有百千万亿<persName>佛</persName>刹之中一切诸<persName>佛</persName>一切诸菩 <lb ed="X" n="0041a17"/><lb ed="R061" n="0309b08"/>萨。俱皆一时雲集。请法雲地菩萨转不可说不可 <lb ed="X" n="0041a18"/><lb ed="R061" n="0309b09"/>说廣大法轮。幷及虚空藏无穷无尽。化导法门。令 <lb ed="X" n="0041a19"/><lb ed="R061" n="0309b10"/>其永远流佈此道。使天上人间化化不绝也。此他 <lb ed="X" n="0041a20"/><lb ed="R061" n="0309b11"/>方主伴赞请转法轮也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0041a21"/><lb ed="R061" n="0309b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX39p0041a2101">是地有不可说奇妙法门品。奇妙三明。三昧门。陀罗 <lb ed="X" n="0041a22"/><lb ed="R061" n="0309b13"/>尼门。非下地凡夫心识所知。唯<persName>佛</persName><persName>佛</persName>无量身口心意。 <lb ed="X" n="0041a23"/><lb ed="R061" n="0309b14"/>可尽其源。如光音天品中。说十无畏。与<persName>佛</persName>道同。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0041a24"/><lb ed="R061" n="0309b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX39p0041a2401">是地有等者。言是地菩萨巧说诸法。为除<persName>如来</persName>馀 <pb ed="X" xml:id="X39.0699.0041b" n="0041b"/> <lb ed="X" n="0041b01"/><lb ed="R061" n="0309b16"/>无及者故。所以有不可说奇妙廣大法门品。奇妙 <lb ed="X" n="0041b02"/><lb ed="R061" n="0309b17"/>三明智慧法门。奇妙三昧正定法门。奇妙总持陀 <lb ed="X" n="0041b03"/><lb ed="R061" n="0309b18"/>罗尼法门。非下地菩萨及发心凡夫心识所能知 <lb ed="X" n="0041b04"/><lb ed="R061" n="0310a01"/>之。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>。无量神通身。无量辩才口。无量智慧 <lb ed="X" n="0041b05"/><lb ed="R061" n="0310a02"/>意。可尽识其底蕴源头而知之也。此处所说。如大 <lb ed="X" n="0041b06"/><lb ed="R061" n="0310a03"/>部内光音天品之中说十无畏法门。正与此入<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0041b07"/><lb ed="R061" n="0310a04"/>界地之道相同。了无差别也。此赞勝功德也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0041b08"/><lb ed="R061" n="0310a05"/> <lb ed="X" n="0041b09"/><lb ed="R061" n="0310a06"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead><persName>佛</persName>说梵网经顺硃卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0001a0701" to="#end0001a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0001a1701" to="#end0001a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0001c2101" to="#end0001c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0002a0901" to="#end0002a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0002c1101" to="#end0002c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0002c1102" to="#end0002c1102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0003c1801" to="#end0003c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0004b0501" to="#end0004b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0004b1901" to="#end0004b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0004b2101" to="#end0004b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0004b2102" to="#end0004b2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0004b2103" to="#end0004b2103"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0004b2301" to="#end0004b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0005c0901" to="#end0005c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0006b1701" to="#end0006b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0007b0401" to="#end0007b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0007c1501" to="#end0007c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0008a0601" to="#end0008a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0008b0701" to="#end0008b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0008b1601" to="#end0008b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0008b1901" to="#end0008b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0008c0201" to="#end0008c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">于</lem><rdg wit="#wit.orig">干</rdg></app> <app from="#beg0010b1301" to="#end0010b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0012b2201" to="#end0012b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0012c2201" to="#end0012c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0013b2201" to="#end0013b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0013b2301" to="#end0013b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0013c2001" to="#end0013c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0014a0701" to="#end0014a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0014a2101" to="#end0014a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0014b2001" to="#end0014b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0014b2002" to="#end0014b2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0014c2301" to="#end0014c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015a1601" to="#end0015a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0015b1601" to="#end0015b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0016b2201" to="#end0016b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0016c1101" to="#end0016c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0017a2401" to="#end0017a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0017c0401" to="#end0017c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0017c2101" to="#end0017c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0018a2101" to="#end0018a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0018c1301" to="#end0018c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0019b0701" to="#end0019b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0019b0801" to="#end0019b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0020b2101" to="#end0020b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0021c1601" to="#end0021c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0021c1701" to="#end0021c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0022a1901" to="#end0022a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0023b1301" to="#end0023b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0023b2201" to="#end0023b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0023c0201" to="#end0023c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0026b0801" to="#end0026b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0026c0201" to="#end0026c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0026c1001" to="#end0026c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0028a2101" to="#end0028a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0028b0401" to="#end0028b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">方</lem><rdg wit="#wit.orig">万</rdg></app> <app from="#beg0028c1601" to="#end0028c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0029a1001" to="#end0029a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0029a2401" to="#end0029a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0029b1201" to="#end0029b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0029b1202" to="#end0029b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0029b2301" to="#end0029b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0030a0601" to="#end0030a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">菩</lem><rdg wit="#wit.orig">苦</rdg></app> <app from="#beg0030a0901" to="#end0030a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0030c0801" to="#end0030c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0031c0801" to="#end0031c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0031c0901" to="#end0031c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0031c1401" to="#end0031c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0032c1201" to="#end0032c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0033a0501" to="#end0033a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0034a1501" to="#end0034a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0034b1001" to="#end0034b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0034c0901" to="#end0034c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0034c1301" to="#end0034c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0035a2301" to="#end0035a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0035b1901" to="#end0035b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0035c2101" to="#end0035c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0036b0101" to="#end0036b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0036b0601" to="#end0036b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0036b0701" to="#end0036b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0036b1101" to="#end0036b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0037b0701" to="#end0037b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0037b0702" to="#end0037b0702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0037c0301" to="#end0037c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0037c0501" to="#end0037c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0038a0101" to="#end0038a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0038a2001" to="#end0038a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0038a2401" to="#end0038a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0038a2402" to="#end0038a2402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0039b0601" to="#end0039b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0039b0901" to="#end0039b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0039b1201" to="#end0039b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0039b2101" to="#end0039b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0040a1401" to="#end0040a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0040b1601" to="#end0040b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0041a0501" to="#end0041a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">网<note type="cf1">X38n0697_p0829a09</note></lem><rdg wit="#wit.orig">纲</rdg></app> <app from="#beg0041a1501" to="#end0041a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0002001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0002001">护疑获</note> <note n="0008001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0008001">科文系後人所加不宜杂入经文读诵</note> <note n="0013001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0013001">性下一有中字</note> <note n="0021001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0021001">运一作任</note> <note n="0022001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0022001">门上一有法门</note> <note n="0039001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0039001">一无身字</note> <note n="0040001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0040001">头一作顶</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0001a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0001a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001a1701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0001c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0001c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0002a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002a0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0002c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002c1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0002c1102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0002c1102">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0003c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0003c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0004b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004b0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0004b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0004b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0004b2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004b2102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0004b2103" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004b2103">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0004b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0004b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0005c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0005c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0006b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0006b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0007b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0007b0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0007c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0007c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0008a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0008b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008b0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0008b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008b1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0008b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0008b1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0008c0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X39.0008c02.13" target="#nkr_note_add_0008c0201">于【CB】，干【卍续】</note> <note n="0010b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0010b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0012b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0012b2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0012c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0012c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0013b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0013b2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0013b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0013b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0013c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0013c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0014a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0014a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0014b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014b2001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0014b2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014b2002">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0014c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0014c2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0015a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0015b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0015b1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0016b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0016b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0016c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0016c1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0017a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017a2401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0017c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0017c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0017c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0018a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0018c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0018c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0019b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0019b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0019b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0020b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0020b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0021c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021c1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0021c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0021c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0022a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0022a1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0023b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023b1301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0023b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0023c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0023c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0026b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026b0801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0026c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026c0201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0026c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0026c1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0028a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0028b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028b0401">方【CB】，万【卍续】</note> <note n="0028c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0028c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0029a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0029a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0029b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0029b1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029b1202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0029b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0029b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0030a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030a0601">菩【CB】，苦【卍续】</note> <note n="0030a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030a0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0030c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0030c0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0031c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0031c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0031c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0031c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0031c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0031c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0032c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0032c1201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0033a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0033a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0034a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0034b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0034c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0034c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0034c1301">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0035a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0035a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0035b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0035b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0035c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0035c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0036b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0036b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0036b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0036b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0036b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0036b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0036b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0036b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0037b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037b0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0037b0702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037b0702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0037c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0037c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0038a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0038a0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0038a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0038a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0038a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0038a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0038a2402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0038a2402">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0039b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0039b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0039b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0039b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0039b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0039b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0039b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0039b2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0040a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0040a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0040b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0040b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0041a0501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X39.0041a05.12" target="#nkr_note_add_0041a0501">网【CB】，纲【卍续】</note> <note n="0041a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0041a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>